چین چگونه به قدرت رباتیک جهان تبدیل شد؟

باشگاه خبرنگاران جوان - از رقابت‌های رباتیک چین به‌عنوان «المپیک ربات‌ها» یاد می‌شود؛ اما برخلاف المپیک انسانی، در این رقابت‌ها تقریباً تمام مدال‌ها به تیم‌های چینی می‌رسد.

در طول یک دهه گذشته، مسابقات رباتیک در چین به ویترینی برای نمایش پیشرفت‌های این صنعت تبدیل شده‌اند؛ صنعتی که اکنون با سرعت زیادی در حال رشد است و موفقیت آن به‌دلیل قرار گرفتن رباتیک در فهرست صنایع راهبردی مورد توجه رئیس‌جمهور چین، شی جین‌پینگ، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

آنچه زمانی رقابتی ساده میان تیم‌های دانشگاهی و علاقه‌مندان به رباتیک بود، حالا به یک نمایش ملی تبدیل شده که رسانه‌های دولتی چین نیز آن را پوشش می‌دهند. این مسابقات همچنین به‌تدریج به میدان آزمایشی شرکت‌های تجاری تبدیل شده‌اند تا نشان دهند محصولات رباتیک آنها فراتر از نمایش‌های جذاب، در دنیای واقعی نیز کاربرد دارند.

پنجمین دوره پنج‌روزه «بازی‌های جهانی ربات‌های انسان‌نما» که جدیدترین و بزرگ‌ترین شکل این رقابت‌هاست، روز شنبه در پکن آغاز شد.

۱۹۹۹ تا ۲۰۱۴؛ رباتیک به‌عنوان ورزش دانشگاهی

مسابقات رباتیک در چین ابتدا با بودجه‌های محدود و با حمایت یک انجمن صنعتی و دولت محلی فوجیان برگزار می‌شد و بیشتر شرکت‌کنندگان را تیم‌های دانشگاهی تشکیل می‌دادند. فضای این رقابت‌ها بیشتر شبیه یک پروژه علمی بود تا نمایشگاهی برای شرکت‌های بزرگی که بعد‌ها در صنعت رباتیک چین ظهور کردند.

در یکی از این رقابت‌ها، ربات‌های کوچک چرخ‌دار در مسابقه فوتبال با یکدیگر رقابت می‌کردند. این ربات‌ها از قابلیت‌های محدودی برای حرکت خودکار از پیش برنامه‌ریزی‌شده استفاده می‌کردند تا از برخورد با یکدیگر جلوگیری کرده و توپ را پیدا کنند.

۲۰۱۵؛ رباتیک به «جواهری ارزشمند» تبدیل شد

در سال ۲۰۱۵، پکن میزبان نخستین «کنفرانس جهانی ربات» بود؛ رویدادی که نشان داد صنعت رباتیک به یکی از اولویت‌های ملی چین تبدیل شده است. یک سال پیش از آن، شی جین‌پینگ، رباتیک را «جواهری ارزشمند» در حوزه تولید پیشرفته توصیف کرده بود.

در نمایشگاه سال ۲۰۱۵، ربات‌های متحرک در یک نمایش بدمینتون با یکدیگر رقابت کردند؛ آنها مسیر حرکت توپ را تشخیص می‌دادند و آن را برمی‌گرداندند. این نمایش برای تماشاگران جذاب بود، اما هنوز نمی‌توانست یک تحول فناورانه بزرگ محسوب شود.

این ربات‌ها از حسگر‌های تصویری فاصله‌سنج استفاده می‌کردند که در دهه ۲۰۱۰ توسعه یافته بودند؛ فناوری‌ای که خود بر پایه روش‌های قدیمی‌تر برای پیش‌بینی مسیر حرکت اشیا بنا شده بود.

۲۰۲۳؛ از آزمایشگاه به خانه

تا سال ۲۰۲۳، «کنفرانس جهانی ربات» به یکی از رویداد‌های مهم برای شرکت‌های بزرگ تبدیل شده بود تا نوآوری‌های خود را به نمایش بگذارند و توجه بازار را جلب کنند.

در همین دوره، توجه‌ها بیش از گذشته به مزیت رقابتی چین در قیمت پایین‌تر ربات‌ها معطوف شد. سگ رباتیک «سایبرداگ» شرکت شیائومی در یکی از نمایشگاه‌ها جمعیت زیادی را به خود جذب کرد که با تلفن‌های همراه از آن فیلم می‌گرفتند.

سایبرداگ که ابتدا به‌عنوان یک پلتفرم برای علاقه‌مندان و توسعه‌دهندگان عرضه شده بود، هنگام ورود به بازار حدود ۱۵۰۰ دلار قیمت داشت؛ در حالی که ربات چهارپای «Spot» شرکت بوستون داینامیکس بیش از ۷۵ هزار دلار فروخته می‌شد.

۲۰۲۵ و ۲۰۲۶؛ از شروعی پر از شکست تا یک جهش بزرگ

در آوریل ۲۰۲۵، ربات‌های انسان‌نما در کنار دوندگان انسانی در نخستین نیمه‌ماراتن ربات‌ها در جهان که در پکن برگزار شد، قرار گرفتند.

مهندسان در کنار ربات‌های خود می‌دویدند تا در صورت بروز مشکل بتوانند وارد عمل شوند. تنها بخشی از ربات‌هایی که مسابقه را آغاز کردند، توانستند به خط پایان برسند. برخی حتی در خط شروع زمین خوردند و تعدادی دیگر تنها چند متر پس از آغاز مسابقه به نرده‌ها برخورد کردند.

اما یک سال بعد، شرایط کاملاً متفاوت بود. در دومین نیمه‌ماراتن پکن، یک ربات Unitree H۱ بدون همراه انسانی در مسیر پایانی مسابقه دوید.

بر اساس گزارش رسانه‌های دولتی چین، از بیش از ۱۰۰ تیم رباتیک حاضر در رقابت‌های سال ۲۰۲۶، ۴۷ تیم توانستند مسابقه را به پایان برسانند.

یکی از چشمگیرترین عملکرد‌ها مربوط به ربات انسان‌نمای شرکت چینی تولیدکننده تلفن همراه «آنر» بود. این ربات که «Flash» نام داشت، نیمه‌ماراتن را کاملاً خودکار و در مدت ۵۰ دقیقه و ۲۶ ثانیه به پایان رساند؛ زمانی که تقریباً هفت دقیقه سریع‌تر از رکورد جهانی انسان‌ها بود که تنها یک ماه پیش ثبت شده بود.

تحلیلگران و مدیران صنعت، این پیشرفت سریع و گسترده را نتیجه رقابت شدید در زنجیره تأمین رو‌به‌رشد رباتیک چین، حمایت‌های دولتی و کاهش هزینه قطعات می‌دانند.

نقش دولت چین نیز در این پیشرفت‌ها کاملاً مشهود بوده است. برنامه پنج‌ساله پکن برای صنعت رباتیک که در سال ۲۰۲۱ تدوین شد، وعده ارائه یارانه، معافیت‌های مالیاتی برای تحقیقات و تأمین مالی را داده بود و هدف آن تبدیل چین به «منبع جهانی نوآوری در فناوری رباتیک» بود.

۲۰۲۶ به بعد؛ آزمون دست‌های رباتیک

در سال ۲۰۲۶، «بازی‌های جهانی ربات‌های انسان‌نما» یک چالش جدید را نیز به رقابت‌ها اضافه کرده‌اند: رقابت دست‌های رباتیک.

ربات‌ها باید در انجام کار‌های دقیق و ظریف، از جمله بستن پیچ، باز کردن بطری و برداشتن مهره‌های کوچک با موچین، از نظر سرعت و دقت با یکدیگر رقابت کنند.

به گفته تحلیلگران، ساخت دستی که بتواند با دقت و ظرافت دست انسان کار کند، یکی از پیچیده‌ترین چالش‌ها در مسیر ساخت ربات انسان‌نمای کاربردی است.

تغییر تمرکز مسابقات از نمایش قابلیت‌های ربات‌ها به انجام وظایف واقعی، نشان‌دهنده بزرگ‌ترین چالش صنعت رباتیک چین است؛ صنعتی که حالا شرکت‌ها و محصولات متعددی در آن حضور دارند و باید ثابت کنند نمونه‌های اولیه ربات‌ها واقعاً می‌توانند در دنیای واقعی کار کنند.