تغییر پارادایم مالیاتی؛ وقتی مودی، شریک در اداره کشور می‌شود

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - نظام مالیاتی در هر کشوری تنها یک سازوکار برای تأمین درآمد دولت نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین ابزارهای حکمرانی اقتصادی، توزیع عادلانه منابع و تأمین مالی خدمات عمومی به شمار می‌رود. با این حال، میزان موفقیت یک نظام مالیاتی فقط با حجم درآمدهای وصول‌شده سنجیده نمی‌شود؛ بلکه میزان اعتماد مردم به نحوه اخذ و مصرف مالیات نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در کارآمدی آن دارد.

یکی از چالش‌های همیشگی در این حوزه، فاصله‌ای است که میان پرداخت‌کننده مالیات و محل مصرف آن وجود دارد. بسیاری از مودیان مالیاتی می‌دانند که مالیات پرداخت می‌کنند، اما تصویر روشنی از اینکه این منابع دقیقاً در کجا و برای چه پروژه‌ای هزینه می‌شود، ندارند. 

طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها می‌تواند پاسخی عملی به این مسئله باشد؛ طرحی که از طریق ایجاد امکان انتخاب یا جهت‌دهی بخشی از مالیات به پروژه‌های مشخص، پیوند میان مالیات‌دهنده و نتیجه پرداخت او را تقویت می‌کند. در چنین الگویی، مالیات از یک پرداخت انتزاعی و دور از دسترس، به منبعی تبدیل می‌شود که آثار آن می‌تواند در قالب یک پروژه عمرانی، آموزشی، درمانی، زیربنایی یا عمومی برای مردم قابل مشاهده باشد. همین مشاهده‌پذیر شدن نتیجه مالیات، می‌تواند آغازگر تحول مهمی در رابطه میان مردم و نظام مالیاتی باشد.

این طرح با ایجاد یک پیوند منطقی میان پرداخت مالیات و بازگشت منافع، منجر به افزایش چشمگیر تمکین مالیاتی خواهد شد. زمانی که مودیان شاهد باشند که مالیات پرداختی آن‌ها به بهبود کیفیت زندگی، ساخت جاده‌ها، یا ارتقای خدمات درمانی تبدیل می‌شود، دیگر مالیات را به عنوان یک بارِ اجباری و تکلیفی بر دوش خود احساس نخواهند کرد، بلکه آن را به عنوان یک سرمایه‌گذاری برای بهبود محیط زندگی خود می‌بینند. این تغییر نگرش، با افزایش تمکین مالیاتی، منابع مالی دولت پایدارتر شده و چرخه رشد اقتصادی با مشارکت فعال و آگاهانه مردم، شتاب بیشتری می‌گیرد.

علیرضا مناقبی، رئیس مجمع عالی واردات ایران  در رابطه با تحقق مسیر مردمی‌سازی و هوشمندسازی نظام مالیاتی در کشور خاطرنشان کرد: مردمی‌سازی و هوشمندسازی نظام مالیاتی کشور یکی از اقدامات مناسب وزارت اقتصاد و امور دارایی است که با محوریت سازمان امور مالیاتی انجام می‌شود. اینکه به جای روندهای ممیزمحور، مالیات‌ستانی در به صورت هوشمند انجام می‌شود و مردم خود تصمیم به تعیین محل مصرف مالیات پرداختی خود می‌گیرند بسیار اقدام شفافیت‌زا و مثبتی است.

وی ادامه داد: طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها در دو سال اخیر اجرایی شده است و برای سال سوم نیز اجرایی خواهد شد و مشارکت مردم در حکمرانی مالیاتی کشور را منجر خواهد شد.

مناقبی با اشاره به اینکه اجرای طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها مستقیما منجر به افزایش اعتماد مودیان به نظام مالیاتی کشور خواهد شد؛ خاطرنشان کرد: نشان‌دار کردن مالیات‌ها نیز اقدام درستی در راستای افزایش اعتماد مودیان به روندهای مالیاتی کشور است و موجب بهبود و افزایش تمکین مالیاتی خواهد شد.

رئیس مجمع عالی واردات ایران گفت: نشان‌دار کردن مالیات‌ها دخالت دادن مستقیم مردم در حکمرانی مالیاتی کشور است و هر چقدر مودیان در فعالیت‌های اقتصادی کشور بیشتر سهیم شوند، از یک طرف انگیزه بیشتری برای پرداخت مالیات پیدا می‌کنند و از طرف دیگر، خودشان را در امور کشور بیشتر مسئول می‌دانند.