بازگشت قطار خالی آمریکا از شرق اروپا

باشگاه خبرنگاران جوان - نماینده‌های ترامپ در مسیر صلح‌سازی‌شان سرانجام به کی‌یف رسیدند. هیئت اعزامی متشکل از جرد کوشنر و استیو ویتکاف که در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا سفری ناگهانی را به مسکو و کی‌یف شروع کرده بودند، سرانجام یکشنبه‌شب با قطار به کی‌یف رسیدند و با مقامات اوکراین دیدار کردند. این دو نفر پیش از آن به مسکو رفته بودند. سفر این هیئت، پس از انجام مذاکرات فشرده، روز گذشته پایان یافت. شاید بتوان کلیدی‌ترین دستاور این سفر را همان جمله ویتکاف دانست که گفت: «برای رسیدن به توافق، هر دو طرف باید امتیازاتی بدهند و ما معتقدیم مؤلفه‌های لازم برای رسیدن به این نقطه را در اختیار داریم»؛ جمله‌ای که در طول سه سال گذشته از همه دولتمردان آمریکایی شنیده‌ایم.

مذاکرات در مسکو: دیدار با رهبری روسیه

دیدار هیئت آمریکایی با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در کرملین برگزار شد و این نشست که بیش از سه ساعت طول کشید، با لحنی صریح و مستقیم ارزیابی می‌شود. هیئت آمریکایی در این دیدار، مجموعه‌ای از ایده‌های نوین را برای حل و فصل بحران و پایان دادن به درگیری‌ها مطرح کرد. ویتکاف نیز ضمن ابلاغ سلامتی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، از اقدامات انجام شده برای برقراری آتش‌بس در طول سفر قدردانی کرد. در مقابل، رئیس‌جمهور روسیه شرایط جاری در اوکراین را دشوار توصیف کرد و دستیاران کرملین نیز بر قاطعیت مسکو در تحقق اهداف نظامی خود در شرق اوکراین تأکید کردند. با این حال، هدف اصلی هیئت آمریکایی، ارائه پیشنهادی تازه بود که ترامپ پیش‌تر از آن به عنوان طرحی برای خاتمه جنگ یاد کرده بود.

دیدار با مقامات اوکراین در کی‌یف

در ادامه سفر، هیئت آمریکایی در کی‌یف با ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین به گفت‌و‌گو نشست. طرف آمریکایی این مذاکرات را اساسی و مهم ارزیابی و نسبت به پیشرفت آن ابراز دلگرمی کرد. در این نشست، بر نقش کلیدی ایالات متحده به عنوان ضامن اصلی هرگونه توافق صلح تأکید شد. زلنسکی با اشاره به تدوین پیشنهاد‌های مشخص از سوی اوکراین، دریافت تضمین‌های امنیتی از آمریکا را برای دستیابی به صلحی پایدار ضروری خواند. هیئت اعزامی نیز بر ضرورت دستیابی به پیشرفت‌های ملموس در روند مذاکرات تأکید کرد.

در زمان حضور هیئت آمریکایی در کی‌یف، مشاوران عالی امنیت ملی از کشور‌های بریتانیا، فرانسه و آلمان نیز به طور همزمان در این شهر حضور داشتند و مذاکرات جداگانه‌ای با مقامات اوکراینی انجام دادند. براساس برنامه‌ریزی‌ها، قرار است دور بعدی گفت‌و‌گو‌ها با حضور نمایندگان اروپایی ادامه یابد تا هماهنگی بیشتری میان شرکای غربی در قبال بحران اوکراین حاصل شود.

آیا سفر موفقی بود؟

با وجود حجم بالای مذاکرات و گفت‌و‌گو‌های فشرده در دو پایتخت، این سفر دستاوردی ملموس در قالب اعلام توافق آتش‌بس یا نزدیکی دیدگاه‌های دو طرف دربرنداشت؛ هرچند شاید بشود گفت در سطح رویه‌ای و شکلی، دستاورد‌هایی داشت که عمدتاً جنبه نمادین و آماده‌سازی بستر برای مذاکرات آینده دارند. این سفر که هشتمین دیدار هیئت آمریکایی با مقامات روسی از سال ۲۰۲۵ محسوب می‌شد، برای نخستین بار با سفر به کی‌یف همراه شد و نشان داد کاخ سفید در آستانه انتخابات جدی‌تر شده است. هیئت اعزامی، مجموعه‌ای از ایده‌ها و پیشنهاد‌های جدید را به طرفین ارائه کرد که مقامات اوکراینی آن را نسبت به طرح‌های قبلی کارآمدتر توصیف کردند. همچنین به عنوان اقدامی اعتمادساز، روسیه و اوکراین به مدت سه روز از حمله به پایتخت یکدیگر خودداری کردند که خود حاکی از تأثیر نسبی حضور فرستادگان آمریکایی بود. از سوی دیگر، کرملین مذاکرات را سازنده، مفید و بسیار صریح ارزیابی کرد و مقامات کاخ سفید نیز از گفت‌و‌گو‌های اساسی با رئیس‌جمهور اوکراین ابراز دلگرمی کردند.

با این حال، در سطح ماهوی و راهبردی، موانع و شکاف‌های اساسی همچنان به قوت خود باقی ماندند. اصلی‌ترین مانع، اختلاف نظر عمیق بر سر سرنوشت مناطق اشغالی، به‌ویژه دونباس است که مسکو بر خواسته‌های خود پافشاری کرده و کی‌یف نیز از پذیرش آن سر باز می‌زند. اظهارات مقامات اوکراینی پس از مذاکرات، حاکی از چشم‌اندازی بدبینانه نسبت به صلح قریب‌الوقوع بود و بر لزوم آماده‌سازی برای ادامه جنگ در زمستان پیش‌رو تأکید داشت. افزون بر این، آتش‌بس تنها به پایتخت‌ها محدود شد و درگیری‌های شدید هوایی و زمینی در سایر نقاط اوکراین و روسیه ادامه یافت که نشان می‌دهد آرامش در مرکز، به معنای کاهش تنش در کل جبهه‌های نبرد نیست.

منبع: روزنامه قدس