اجرای اسناد ملی هوش مصنوعی و فناوری کوانتومی در مسیر تقسیم کار ملی و توسعه زیرساخت‌ها

باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - عسکریان دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی در گفت‌و‌گو با خبرنگار علمی باشگاه خبرنگاران جوان اظهار کرد: سند ملی هوش مصنوعی در سال ۱۴۰۳ و در اواخر دولت قبل به تصویب رسید و در ادامه، دولت تصمیم گرفت موضوع هوش مصنوعی در سطح معاونت علمی ریاست‌جمهوری دنبال شود و نیازی به تشکیل سازمانی در سطح ریاست‌جمهوری وجود ندارد.

وی افزود: در سال ۱۴۰۴ نیز هیئت وزیران مصوبه‌ای را با عنوان «سند ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی» تصویب کرد که این سند در طول سند مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار دارد و موازی یا هم‌عرض آن نیست؛ چراکه سند شورای عالی انقلاب فرهنگی، سندی جامع و محتوایی است، در حالی که مصوبه هیئت وزیران بیشتر چارچوب نهادی برای توسعه فناوری و کاربرد‌های هوش مصنوعی را مشخص می‌کند.

تصویب نقشه راه دستگاه‌ها برای توسعه هوش مصنوعی

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: رئیس‌جمهور اختیاراتی را برای تشکیل ستاد هوش مصنوعی به معاونت علمی واگذار کرده و این ستاد نیز فعالیت خود را آغاز کرده است. در حال حاضر دستگاه‌های مختلف به‌تدریج نقشه راه خود را برای توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی تدوین و برای تصویب ارائه می‌کنند.

عسکریان گفت: بسیاری از دستگاه‌ها برنامه‌های خود را ارائه کرده‌اند و نقشه راه آنها نیز به تصویب رسیده است؛ بنابراین اکنون این دستگاه‌ها دارای برنامه مدون هستند و این فرآیند همچنان در حال پیگیری و تکمیل است.

وی با اشاره به نقش شورای عالی انقلاب فرهنگی در این فرآیند اظهار کرد: وظیفه شورا مراقبت بر اجرای سند ملی هوش مصنوعی، تحقق مفاد و اهداف آن و نظارت بر نحوه راهبری و اجرایی‌سازی سند است. این موضوع نیز با مشارکت معاونت علمی و در چارچوب نقشه راهی که دستگاه‌ها برای اجرای سند تدوین می‌کنند، دنبال می‌شود.

آغاز اجرای سند ملی توسعه فناوری کوانتومی

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه درباره اقدامات انجام‌شده پس از تصویب سند ملی توسعه فناوری کوانتومی گفت: نخستین اقدام، تشکیل ستاد توسعه فناوری‌های کوانتومی و فوتونیک در معاونت علمی بود که مأموریت اصلی آن راهبری اجرای سند ملی توسعه فناوری کوانتومی است.

وی افزود: فناوری‌های نوظهور و آینده‌ساز به ورود به‌موقع، برنامه‌ریزی و ریل‌گذاری نیاز دارند تا کشور بتواند ضمن توسعه و تجاری‌سازی این فناوری‌ها، زمینه استفاده از آنها را فراهم کند و در نهایت به اثرگذاری ملموس اقتصادی برسد.

عسکریان ادامه داد: ستاد کوانتوم معاونت علمی پس از تصویب سند، تعامل با دستگاه‌های مختلف را برای رسیدن به یک تقسیم کار ملی، تدوین نقشه راه و طراحی برنامه عملیاتی اجرای سند آغاز کرده است.

وی با بیان اینکه دستگاه‌های مختلف در اجرای سند ملی توسعه فناوری کوانتومی مشارکت دارند، گفت: وزارت علوم، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، بخش‌های نظامی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان انرژی اتمی از جمله دستگاه‌هایی هستند که در این حوزه درگیر فعالیت و برنامه‌ریزی شده‌اند.

تمرکز بر تربیت نیروی انسانی و توسعه زیرساخت‌های کوانتومی

عسکریان اظهار کرد: دستگاه‌ها در حال انجام تقسیم کار و نهایی‌سازی برنامه‌های خود در حوزه‌های اولویت‌دار سند هستند و در کنار آن، موضوعات زیرساختی از جمله تربیت و آموزش نیروی انسانی، توسعه آزمایشگاه‌ها، صنعت و زیرساخت‌های آزمایشگاهی نیز در حال پیگیری است.

وی تأکید کرد: محور این هماهنگی، ستاد توسعه فناوری‌های کوانتومی و فوتونیک معاونت علمی است و ایجاد همگرایی و هم‌راستایی میان دستگاه‌ها می‌تواند زمینه اجرای برخی پروژه‌های ملی در حوزه کوانتوم را فراهم کند؛ پروژه‌هایی که بدون هماهنگی و برنامه‌ریزی ملی، اجرای آنها دشوار خواهد بود.

ضرورت سرمایه‌گذاری مشترک و هوشمند در فناوری کوانتومی

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به هزینه بالای توسعه فناوری کوانتومی گفت: این فناوری به دلیل هزینه‌های بالای توسعه، دستیابی به فناوری، تجاری‌سازی و حتی توسعه علمی، به زیرساخت‌های ملی نیاز دارد. از سوی دیگر، در شرایطی که کاربرد‌های تجاری این فناوری هنوز گسترده نشده و حجم تقاضا در کشور محدود است، بخش خصوصی و بسیاری از دستگاه‌ها انگیزه کافی برای سرمایه‌گذاری مستقل در این حوزه ندارند.

عسکریان افزود: سرمایه‌گذاری‌های پراکنده دستگاه‌ها نیز به دلیل تفاوت مأموریت‌ها و رویکرد‌ها لزوماً به نتیجه مطلوب نمی‌رسد؛ بنابراین ضروری است سرمایه‌گذاری‌ها در حوزه کوانتوم هم‌راستا، هدفمند، هم‌افزا و هوشمند شوند.

وی در پایان گفت: معاونت علمی با برگزاری جلسات شورای راهبری و با حضور معاون علمی ریاست‌جمهوری، به دنبال ایجاد سرمایه‌گذاری مشترک و هوشمند میان دستگاه‌هاست تا ظرفیت‌های موجود در کشور در مسیر توسعه فناوری کوانتومی قرار گیرد و اجرای سند ملی توسعه فناوری کوانتومی به شکل هماهنگ و هدفمند پیش برود.