باشگاه خبرنگاران جوان؛ زهرا نجفی - الجزیره در گزارشی با اشاره به برنامه فشار اقتصادی ترامپ علیه ایران نوشت: دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا از آغاز یک کارزار مالی سنگین علیه ایران خبر داده و آن را «بیسابقهترین عملیات اقتصادی» توصیف کرده است؛ اما روز پنجشنبه، به نظر میرسید نخستین قربانی این کارزار نه ایران، بلکه بازارهای آمریکا بودند.
با افزایش قیمت نفت خام آمریکا از ۸۶.۲۰ دلار در پایان معاملات چهارشنبه به ۸۶.۷۰ دلار در هر بشکه، بازار سهام آمریکا بدترین افت خود در سه هفته گذشته را تجربه کرد. همزمان، بدهی کل آمریکا نیز در این هفته از رکورد ۴۰ تریلیون دلار عبور کرد.
ترامپ درباره کارزار خود چه گفته است؟
ترامپ گفته است که «هر کشوری که به مؤسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد هر نوع راه نجاتی برای ایران فراهم کنند، خود با پیامدهای اقتصادی بسیار سنگینی مواجه خواهد شد».
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا نیز روز پنجشنبه گفت که این کارزار جدید میتواند شامل اعمال تحریمهای ثانویه بیشتر علیه کشورها و شرکتهایی باشد که با ایران تجارت میکنند.
این تهدیدها در حالی مطرح شده که تنگه حیاتی هرمز همچنان به روی کشتیرانی بسته شده و بازارهای جهانی انرژی و مالی را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است. پیش از جنگ، حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز جهان از این مسیر عبور میکرد.
واکنش بازارهای آمریکا به اظهارات ترامپ
جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران باعث مسدود شدن تنگه هرمز شده است؛ مسیری که تنها راه دسترسی کشورهای صادرکننده نفت خلیج فارس به آبهای آزاد محسوب میشود. پیش از جنگ، روزانه حدود ۱۳۰ کشتی از این تنگه عبور میکردند، اما اکنون تعداد بسیار محدودی از کشتیها از آن عبور میکنند.
پس از تهدیدهای اقتصادی ترامپ، قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به نزدیکترین سطح یک ماه گذشته رسید. قیمت نفت برنت، از ۹۳ دلار در هر بشکه عبور کرد و صبح جمعه روی ۹۳.۲۸ دلار قرار داشت.
در همین حال، بازار سهام آمریکا بدترین عملکرد خود در سه هفته گذشته را ثبت کرد: شاخص داوجونز ۷۰۳.۸۴ واحد، معادل ۱.۳۲ درصد، سقوط کرد و روی ۵۲٬۷۵۹.۲۱ واحد بسته شد. شاخص S&P ۵۰۰ نیز ۰.۸۷ درصد کاهش یافت و به ۷٬۶۴۱.۱۶ واحد رسید.
فردریک اشنایدر، عضو ارشد شورای خاورمیانه در امور جهانی، گفت بازده اوراق خزانهداری ۳۰ساله آمریکا پس از اظهارات ترامپ از ۵.۲۵ درصد عبور کرده و به بالاترین سطح نزدیک به دو دهه گذشته رسیده است. به گفته او، این مسئله نشان میدهد قیمت اوراق قرضه آمریکا در حال کاهش است، زیرا سرمایهگذاران از خرید آنها خودداری میکنند؛ موضوعی که میتواند نشانهای از کاهش اعتماد به اقتصاد آمریکا باشد.
بسنت برای آرام کردن بازار اعلام کرد وزارت خزانهداری آمریکا قصد دارد خرید مجدد اوراق بدهی بلندمدت را دو برابر کرده و به دستکم ۴ میلیارد دلار برساند، اما این اقدام نیز نتوانست بازار را آرام کند.
اشنایدر گفت: «این یک نشانه قدرتمند است؛ زیرا خزانهداری آمریکا مجبور شد به اقدامات فوقالعاده متوسل شود، اما نتوانست بازار را آرام کند». او افزود که سرمایهگذاران از خرید اوراق قرضه بلندمدت آمریکا کمتر استقبال میکنند؛ چون هم بدهی و کسری بودجه دولت آمریکا زیاد شده، هم شرکتها برای سرمایهگذاری در هوش مصنوعی پول زیادی قرض گرفتهاند و هم افزایش قیمت نفت باعث بالا رفتن تورم شده است.
آیا آمریکا هم با فشار اقتصادی گستردهتری مواجه است؟
تحلیلگران میگویند آمریکا هم از پیامدهای اقتصادی جنگ آسیب دیده است. فردریک اشنایدر در این خصوص به الجزیره گفت: جنگ باعث بسته ماندن تنگه هرمز شده و در نتیجه قیمت نفت را بالا نگه داشته است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا انتظار ندارد تولید نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس تا اوایل سال ۲۰۲۷ به سطح نزدیک به پیش از جنگ بازگردد. کاهش عرضه نفت نیز باعث افزایش تورم در آمریکا شده و این فشار در بازار اوراق قرضه آمریکا هم خود را نشان داده است؛ جایی که اکنون آسیب اصلی در حال آشکار شدن است.
او افزود که این جنگ، آسیبپذیریهای اقتصادی آمریکا را آشکار کرده است؛ هرچند آمریکا خودش صنعت نفت بزرگی دارد و از نظر تولید انرژی میتواند نیازهایش را تأمین کند.
به گفته اشنایدر، آمریکا در زمینه انرژی خودکفاست، اما از پیامدهای بحران انرژی در امان نیست. افزایش قیمت بنزین و هزینه زندگی در سال انتخابات میاندورهای به موضوع مهمی تبدیل شده است. از سوی دیگر، فدرال رزرو نمیتواند برای حمایت از اقتصادِ در حال کند شدن، نرخ بهره را کاهش دهد؛ زیرا این کار میتواند تورمی را که افزایش قیمت نفت ایجاد کرده، بیشتر کند.
از سوی دیگر، وزارت خزانهداری آمریکا این هفته اعلام کرد بدهی کل آمریکا برای نخستین بار در تاریخ از ۴۰ تریلیون دلار عبور کرده است؛ رقمی که دو سال زودتر از پیشبینیها محقق شده و به گفته این گزارش، افزایش هزینههای جنگ و کاهش مالیات شرکتها در دوره ترامپ در آن نقش داشتهاند.
اشنایدر همچنین گفت آمریکا باید وضعیت اقتصادی متحدان خود را نیز در نظر بگیرد. به گفته او، کشورهای حاشیه خلیج فارس و اقتصادهای شرق آسیا بیشترین آسیب را از این جنگ دیدهاند و در عین حال، جزو بزرگترین دارندگان داراییها و اوراق بهادار آمریکا هستند.
اشنایدر در ادامه گفت: کشورهای حاشیه خلیج فارس در حال کاهش ذخایر خود و بازنگری در نحوه سرمایهگذاری داراییهایشان هستند و ژاپن نیز با فشارهای ارزی مواجه است؛ بنابراین خریداران خارجی اوراق بدهی آمریکا در حال عقبنشینیاند، درست در زمانی که واشنگتن بیش از همیشه به آنها نیاز دارد.
این وضعیت برای ترامپ چه معنایی دارد؟
جنگ ایران که دولت ترامپ تاکنون نتوانسته آن را به پایان برساند، روزبهروز در آمریکا نامحبوبتر میشود. چند هفته بیشتر تا انتخابات حساس میاندورهای کنگره در ماه نوامبر باقی نمانده و این انتخابات مشخص میکند آیا حزب جمهوریخواه ترامپ میتواند کنترل کنگره را حفظ کند یا نه.
مارک وارنر، سناتور دموکرات و نایبرئیس کمیته اطلاعات سنا، روز پنجشنبه از ادامه حضور آمریکا در این جنگ انتقاد کرد و پرسید: «ترامپ چه زمانی از این جنگ فاجعهبار و مرگبار کنار خواهد کشید؟»
در همین حال، مذاکرات صلح میان آمریکا و ایران هنوز بهطور جدی آغاز نشده است؛ زیرا بحران تنگه هرمز همچنان ادامه دارد. ایران میگوید تا زمانی که مسئله تنگه هرمز بهطور کامل حل نشود و سایر شروط تهران برای مذاکره برآورده نشود، حاضر به گفتوگوی مستقیم با آمریکا نخواهد بود.
از سوی دیگر، با وجود ادعای ترامپ مبنی بر اینکه نیروهای آمریکایی «کنترل کامل» تنگه هرمز را در اختیار دارند، دادههای بررسیشده توسط الجزیره و شرکت اطلاعات دریایی کپلر نشان میدهد که شرکتهای کشتیرانی ممکن است در حال حاضر بیشتر نگران محاصره ایران باشند تا محاصره دریایی آمریکا در همان منطقه.
محبوبیت دونالد ترامپ در آمریکا اکنون به پایینترین سطح دوران ریاستجمهوری او رسیده است و اکثریت قاطع آمریکاییها نگراناند که جنگ آمریکا علیه ایران برای مدت بسیار طولانی ادامه پیدا کند.
از زمان آغاز جنگ، مصرفکنندگان شاهد افزایش چشمگیر قیمت سوخت بودهاند؛ بهطوری که طبق اعلام انجمن اتومبیل آمریکا، قیمت بنزین نسبت به سال گذشته تقریباً یکسوم افزایش یافته است.
در همین حال، بر اساس نظرسنجی رویترز/ایپسوس، تنها ۳۳ درصد از شرکتکنندگان عملکرد ترامپ در مقام ریاستجمهوری را تأیید کردهاند. این میزان محبوبیت با پایینترین سطح ثبتشده برای او در دسامبر ۲۰۱۷، در نخستین دوره ریاستجمهوریاش، برابری میکند.
ترامپ که در کارزار انتخاباتی خود وعده داده بود تورم را کنترل کند و از ورود آمریکا به جنگهای طولانیمدت جلوگیری کند، در ابتدا گفته بود درگیری با ایران تنها چند هفته طول خواهد کشید.
منبع: الجزیره
12301266
مهمترین اخبار بینالملل
