پزشکیان: نیازمند اصلاح واقعی سازوکارهای بین‌المللی هستیم

باشگاه خبرنگاران جوان - مسعود پزشکیان رئیس جمهور امروز شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵، در جلسه غیر علنی سران عضو بریکس که در دهلی‌نو برگزار شد با بیان اینکه اعتبار هر نظام حکمرانی به توانایی آن در حمایت از حقوق همه کشورها اعم از کوچک و بزرگ است، اظهار داشت: چنانچه منشور ملل متحد نتواند در برابر توسل غیرقانونی به زور از ملت‌ها حمایت کند و اگر قواعد بین‌المللی برای برخی الزام‌آور و برای برخی دیگر قابل تفسیر باشند، نمی‌توان از چندجانبه‌گرایی واقعی سخن گفت.

متن کامل سخنرانی رئیس جمهور به شرح زیر است؛

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب آقای رئیس؛

سران محترم دولت‌ها؛

خانم‌ها و آقایان؛

مایه خرسندی است که در هجدهمین نشست سران بریکس در دهلی نو در کنار شما حضور دارم. از دولت و نخست‌وزیر محترم هند برای میزبانی شایسته این نشست و تلاش‌های صورت گرفته برای تقویت همکاری‌های بریکس، صمیمانه تشکر می‌کنم.

موضوع این نشست، یعنی «حکمرانی فراگیر جهانی و تقویت چندجانبه‌گرایی»، امروز اهمیت دو چندانی دارد. امروز ما با یک تناقض اساسی روبه‌رو هستیم. از یک سو، وابستگی متقابل کشورها در برابر بحران‌های مشترک بیش از هر زمان افزایش یافته، اما از سوی دیگر، همزمان شاهد بازگشت یکجانبه‌گرایی، فشار و ابزاری‌سازی نظام‌های مالی و فناوری هستیم. این روند تنها یک چالش سیاسی نیست بلکه بنیان‌های حکمرانی جهانی را تضعیف می‌کند.

عالیجنابان؛

اعتبار هر نظام حکمرانی به توانایی آن در حمایت از حقوق همه کشورها، اعم از کوچک و بزرگ بستگی دارد. اگر منشور ملل متحد نتواند در برابر توسل غیرقانونی به زور از ملت‌ها حمایت کند، و اگر قواعد بین‌المللی برای برخی الزام‌آور و برای برخی دیگر قابل تفسیر باشند، نمی‌توان از چندجانبه‌گرایی واقعی سخن گفت.

جمهوری اسلامی ایران این واقعیت را در عمل تجربه کرده است. تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، جان انسان‌های بی‌گناه را گرفت و به زیرساخت‌های حیاتی، اقتصادی و غیرنظامی کشور آسیب رساند. آمریکا و رژیم اشغالگر تنها در روز نخست این جنگ چهل روزه، رهبر عالیقدر جمهوری اسلامی ایران و ۱۶۸ کودک بی‌گناه را در مدرسه میناب به شهادت رساندند. حمله به مدرسه میناب و ورزشگاه لامرد نشان داد که یکجانبه‌گرایی، جنگ‌طلبی و وحشیگری آمریکا و رژیم اشغالگر، در کنار بی‌عملی سازمان ملل و شورای امنیت آن، چگونه می‌تواند مستقیماً حیات انسان‌ها را تهدید کند.

همزمان، آنچه در غزه و لبنان بر مردم غیرنظامی می‌گذرد، وجدان بشریت را به چالش کشیده است. اگر نظام چندجانبه نتواند از جان انسان‌ها و حاکمیت کشورها در برابر جنگ، نسل‌کشی و تجاوز حمایت کند، چگونه می‌توان به مشروعیت آن اعتماد کرد؟ پاسخ ما نباید در صدور بیانیه‌ها خلاصه شود. ما نیازمند اصلاح واقعی سازوکارهای بین‌المللی هستیم.

همکاران گرامی؛

از نگاه جمهوری اسلامی ایران، حکمرانی فراگیر بر چهار پایه استوار است:

نخست، احترام برابر به حاکمیت کشورها و اجرای بدون تبعیض حقوق بین‌الملل؛ هیچ کشوری نباید به دلیل قدرت اقتصادی یا نظامی خود از قواعدی که برای دیگران لازم‌الاجراست، مستثنی شود.

دوم، اصلاح ساختارهای حکمرانی جهانی؛ شورای امنیت و نهادهای مالی بین‌المللی باید بازتاب‌دهنده واقعیت‌های جدید جهان و نقش واقعی کشورهای جنوب جهانی باشند.

سوم، تبدیل چندجانبه‌گرایی از شعار به عمل؛ از طریق توسعه تجارت با ارزهای ملی، تقویت سازوکارهای پرداخت مستقل و تقویت نقش نهادهایی همچون بانک توسعه جدید در معماری اقتصادی یک نظام جهانی متوازن‌تر.

چهارم، مقابله عملیاتی و جدی با تحریم‌های یکجانبه؛ تحریم‌هایی که در عمل نه فقط دولت‌ها، بلکه مردم، بیماران، کودکان و مسیر توسعه کشورها را هدف می‌گیرند.

عالیجنابان؛

تحولات سال‌های اخیر نشان داد که امنیت پایدار دیگر نمی‌تواند بر پایه امنیت برای برخی و ناامنی برای دیگران تعریف شود. امنیت پایدار زمانی حاصل می‌شود که حاکمیت کشورها محترم شمرده شود و هیچ کشوری نتواند از سرزمین خود برای تهدید و حمله به دیگری استفاده کند. ما در بریکس باید در برابر عادی‌سازی حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی و حیاتی ایستادگی کنیم. همین اصل درباره تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز نیز جاری است؛ این تأسیسات باید در برابر حمله و تهدید به حمله مصون بمانند، چرا که به خطر انداختن آن‌ها مسئله‌ای صرفاً محدود به یک کشور نیست، بلکه تهدید مرتبط با صلح و امنیت بین‌المللی است.

خانم‌ها و آقایان؛

مسئله فلسطین نیز آزمونی دیگر برای اعتبار حکمرانی جهانی است. مردم فلسطین از حق تعیین سرنوشت و زندگی در امنیت برخوردارند و هیچ راه‌حل عادلانه‌ای بدون احترام به اراده آنان شکل نخواهد گرفت. بریکس باید صدای عدالت باشد و در پایان دادن به اشغال و تضمین حقوق مشروع مردم فلسطین نقش فعال‌تری ایفا کند.

آقای رئیس؛

جمهوری اسلامی ایران از سه روند در بریکس حمایت می‌کند: تقویت هماهنگی سیاسی اعضا در دفاع از منشور ملل متحد و حاکمیت کشورها؛ توسعه همکاری‌های اقتصادی و مالی مستقل از ابزارهای انحصاری؛ و تقویت همکاری در حوزه‌های علم، فناوری، انرژی و امنیت غذایی به نفع همه اعضا، به‌ویژه کشورهای جنوب جهانی.

جهان امروز بیش از هر زمان به همکاری نیاز دارد، اما همکاری پایدار بدون عدالت ممکن نیست. چندجانبه‌گرایی زمانی معنا دارد که همه در برابر قانون برابر باشند و حکمرانی جهانی زمانی مشروعیت خواهد داشت که صدای کشورهای در حال توسعه شنیده شود.

همکاران گرامی؛

بریکس در پیگیری اهداف تعیین شده، به ویژه برقراری نظم بین‌المللی عدالت- محور موفقیت کسب خواهد کرد که بتواند بر برخی چالش‌های درون گروهی نیز فائق آید. پایبندی به اصول و اهدف بنیادین بریکس، اجتناب از تأثیرپذیری از روندها و فشارهای خارج از گروه، مقاومت در برابر تحریم‌های غیرقانونی و ظالمانه علیه اعضا، تبدیل حوزه‌های رقابت به همکاری، ایجاد سامانه و بالاخره برای رفع کاستی‌های اداری، استقرار دبیرخانه دائمی و تقویت سازوکارهای هماهنگی میان اعضا ضروری است تا تصمیمات مشترک با انسجام، سرعت و کارآمدی بیشتری به مرحله اجرا درآید.

جمهوری اسلامی ایران آماده است در چارچوب بریکس برای تحقق این اهداف همکاری کند. ما به دنبال جهانی هستیم که در آن قدرت جای قانون را نگیرد، تحریم جای همکاری را نگیرد، جنگ جای گفت‌وگو را نگیرد و انحصار جای مشارکت را نگیرد. این همان معنای واقعی حکمرانی فراگیر جهانی و چندجانبه‌گرایی است.

از توجه شما سپاسگزارم.