«نازا» چگونه به یک بحران رسانه‌ای برای اسرائیل تبدیل شد؟

مستند «نازا» ساخته «یووال آبراهام» و «راحیل شور»، با تکیه بر اعترافات ۲۴ نظامی و افسر اطلاعاتی اسرائیلی، به روایت سازندگانش به بررسی سازوکارهای شناسایی و انتخاب اهداف و ارزیابی تلفات غیرنظامیان در جریان جنگ غزه می‌پردازد. این فیلم پس از نمایش در جشنواره ونیز جایزه ویژه هیأت داوران را دریافت کرد و نمایش نخست آن با حدود ۲۵ دقیقه تشویق ایستاده تماشاگران همراه شد.

بازتاب «نازا» اما به سرعت از سطح یک رویداد سینمایی فراتر رفت و به موضوعی سیاسی و رسانه‌ای در داخل و خارج از سرزمین‌های اشغالی تبدیل شد. همزمان با افزایش توجه بین‌المللی به محتوای فیلم و بازگشت بحث‌ها درباره کشتار غیرنظامیان فلسطینی، مقام‌های این رژیم تلاش کردند روایت متفاوتی از وقایع جنگ ارائه کنند.

از یک فیلم جشنواره‌ای تا موضوعی در سطح کابینه

پس از موفقیت «نازا» در ونیز، مقامات صهیونیستی به شدت واکنش نشان دادند. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، سازندگان فیلم را به مشارکت در «تحریک جهانی یهودستیزانه» متهم، و از حضور و تشویق آنان در جشنواره ونیز انتقاد کرد.

میکی زوهر، وزیر فرهنگ و آموزش رژیم صهیونیستی، نیز موضعی تند علیه سازندگان فیلم اتخاذ کردو موضوع سلب تابعیت آنان را مطرح کرد. این درخواست در ادامه به پیگیری‌های رسمی‌تر منجر شد و زوهر از وزارت داخلی خواست امکان آغاز روند لغو تابعیت اسرائیلی یووال آبراهام و راحیل شور را بررسی کند.

به گزارش شبکه ۱۱ تلویزیون اسرائیل، وزیر فرهنگ همچنین در نامه‌ای به داوید زینی، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت داخلی (شاباک)، خواستار بررسی منابع اطلاعات و مطالبی شد که برای ساخت فیلم مورد استفاده قرار گرفته است.

زوهر از شاباک خواست بررسی کند چه افرادی این اطلاعات را در اختیار سازندگان قرار داده‌اند، مطالب چگونه به دست آنان رسیده و آیا در روند دستیابی، انتقال یا انتشار آنها، اطلاعات امنیتی افشا یا به شکل غیرقانونی استفاده شده است.

او در ادامه درخواست خود، خواستار بررسی نقش عوامل خارجی در ارائه یا انتقال اطلاعات مورد استفاده سازندگان فیلم شد و مشخصاً احتمال ارتباط این افراد با جنبش حماس را مطرح کرد.

ورود ارتش اسرائیل به مناقشه

واکنش‌ها به «نازا» به کابینه و دستگاه امنیتی اسرائیل محدود نماند و ارتش نیز وارد این مناقشه شد.

ارتش اسرائیل با رد محتوای فیلم، اتهام‌های مطرح‌شده در آن را نادرست خواند. شبکه ۱۳ نوشت، رئیس ستاد ارتش با واکنشی تند دستور بررسی اقدامات حقوقی علیه فیلم و افراد دخیل در تولید آن را صادر کرد و همزمان بررسی احتمال نشت اسناد و اطلاعات طبقه‌بندی‌شده‌ای را خواستار شد که احتمال می‌رود در تولید فیلم مورد استفاده قرار گرفته باشند.

ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش در نشست ویژه‌ای با حضور فرماندهان ارشد نظامی، ادعا کرد که «نازا» تصویری نادرست از عملکرد نظامیان اسرائیلی ارائه داده و تلاش‌ها برای کاهش آسیب به غیرنظامیان را نادیده گرفته است.

رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل همچنین فیلم را بخشی از تلاش سازمان‌یافته برای تضعیف مشروعیت ارتش و رژیم صهیونیستی دانست.

در ادامه، دستور تشکیل یک کارگروه تخصصی برای بررسی ادعاهای مطرح‌شده در فیلم و تدوین راهکارهایی برای پاسخ به آن صادر شد. همچنین واحد سخنگوی ارتش مأمور شد با فرماندهان و مقام‌های ارشدی که در جنگ غزه حضور داشته‌اند، از جمله خلبانان و افسران اطلاعاتی، مصاحبه‌هایی را برای ارائه روایت اسرائیلی ترتیب دهد.

تلاش برای مدیریت پیامدهای بین‌المللی

با افزایش پوشش رسانه‌ای «نازا»، واکنش رژیم صهیونیستی وارد عرصه دیپلماسی نیز شد.

بر اساس گزارش روزنامه «هاآرتص»، وزارت امور خارجه این رژیم دستورالعمل‌هایی را در اختیار سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های خود در کشورهای مختلف قرار داد تا درباره فیلم و پیامدهای سیاسی و رسانه‌ای آن موضع‌گیری کنند.

در این دستورالعمل‌ها، بر رد ادعاهای مطرح‌شده در فیلم و تأکید بر روایت رسمی اسرائیل از جنگ غزه تمرکز شده است.

افزون بر این، مقام‌های اسرائیلی برای سفیدشویی جنایت خود در کشتار غیرنظامیان غزه و منحرف کردن افکار عمومی جهان از اتهام‌های مطرح‌شده در فیلم، در این دستورالعمل حماس را مسئول کشته‌شدن غیرنظامیان معرفی کردند و مدعی شدند این گروه با استفاده از غیرنظامیان به‌عنوان سپر انسانی، زمینه‌ساز افزایش تلفات غیرنظامیان شده است.

همزمان، شورای فیلم رژیم صهیونیستی نیز اعلام کرد جلسه‌ای فوری درباره سازوکار ارزیابی فیلم‌هایی که نماینده این رژیم در رویدادهای بین‌المللی هستند، برگزار خواهد کرد. همچنین صاوی سوکوت، رئیس کمیته آموزش، فرهنگ و ورزش کنست، خواستار برگزاری جلسه‌ای ویژه درباره این فیلم شد.

در کنار این اقدامات، گزارش‌هایی نیز درباره برگزاری تجمع در مقابل خانه یکی از خانواده‌های سازندگان فیلم منتشر شده است.

واکنشی که توجه جهانی را بیشتر کرد

در حالی که مقام‌های اسرائیلی تلاش می‌کنند با اقدامات سیاسی، امنیتی و رسانه‌ای به «نازا» پاسخ دهند، برخی منابع دیپلماتیک می‌گویند همین واکنش‌ها موجب افزایش توجه جهانی به فیلم شده است.

روزنامه «هاآرتص» به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد که واکنش‌های اسرائیل به موفقیت «نازا» بازتاب رسانه‌ای گسترده‌تری نسبت به فیلم پیدا کرده است.

این روزنامه به نقل از یک منبع در وزارت امور خارجه رژیم صهیونیستی نوشت که موضوع کشتار غیرنظامیان در هر صورت می‌توانست به تیتر رسانه‌ها تبدیل شود، اما ورود ساختار دولتی به مسئله باعث شد توجه و تیترهای بیشتری به آن اختصاص یابد.

یک دیپلمات اروپایی نیز به «هاآرتص» گفت که خشم و واکنش‌های تند مقامات اسرائیلی‌ سطح توجه به فیلم را از علاقه‌مندان به سینما فراتر برد و جهانی کرد.

این دیپلمات همچنین گفت که بخش قابل‌توجهی از پوشش رسانه‌ای بین‌المللی پس از واکنش سیاستمداران اسرائیلی شکل گرفته و توجه رسانه‌ها در بسیاری از موارد به جای بررسی فیلم، به برخورد مقام‌های اسرائیلی با سازندگان آن معطوف شده است.

بازتاب رسانه‌های بین‌المللی وارد ماجرا شدند

بازتاب «نازا» پس از جنجال‌های داخلی رژیم صهیونیستی در رسانه‌های بزرگ بین‌المللی بیشتر مورد توجه قرار گرفت و بار دیگر نگاه‌ها را به موضوع کشتار غیرنظامیان در جنگ غزه معطوف کرد.

برخی گزارش‌ها نیز بر واکنش رژیم صهیونیستی، تهدید به سلب تابعیت سازندگان و احتمال بررسی قضایی و امنیتی روند تولید آن تمرکز کردند.

روزنامه رسمی آلمانی علاوه بر انتشار گزارشی درباره فیلم، به صورت جداگانه خبری درباره حملات علیه سازندگان آن منتشر کرد.

رسانه‌های انگلیسی نیز که در ابتدا عمدتاً در بخش‌های فرهنگی به فیلم پرداخته بودند، پس از تشدید واکنش‌های رژیم صهیونیستی، موضوع را در سطح گسترده‌تری پوشش دادند.

به این ترتیب، مسیر «نازا» از یک فیلم مستند در جشنواره ونیز به موضوعی تبدیل شد که در آن سینما، سیاست، امنیت، دیپلماسی و جنگ غزه به یکدیگر گره خوردند و رژیم صهیونیستی را در بحرانی بزرگ گرفتار کردند. اکنون «نازا» تنها یک اثر سینمایی درباره جنگ غزه نیست؛ بلکه به میدانی برای رویارویی با روایت‌های رسمی تل‌آویو درباره این جنگ و افشای جنایت این رژیم در نسل‌کشی مردم فلسطین تبدیل شده است.