پیش‌بینی بارش‌های فراتر از نرمال در ایران همزمان با احتمال وقوع «سوپر النینو»

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - پیرو تحلیل داده‌های اقلیمی یک دهه گذشته بر روی فلات ایران و بررسی الگوهای موج سینوسی، رفتار بارندگی و تغییرات شدید دمایی، پیش‌بینی می‌شود که پاییز و زمستان پیش‌رو، هم‌زمان با وقوع یک پدیده "سوپر النینو"، با بارش‌هایی فراتر از نرمال در فلات ایران همراه باشد. با توجه به زمان باقی‌مانده تا موسم بارش‌ها، اتخاذ تدابیر پیشگیرانه برای حفاظت از خاک، مزارع، جنگل‌ها و مناطق مسکونی در برابر سیلاب‌های احتمالی، یک ضرورت انکارناپذیر است.

محمد جواد کیهان پور کارشناس اقلیم و هواشناسی با اشاره به اینکه داده‌های جدید نشان می‌دهد یک موج گرمای بی‌سابقه با دمای بیش از ۷.۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین، به صورت یک موج کلوین عظیم در زیر سطح اقیانوس آرام در حال حرکت به سمت شرق است گفت: این موج که به یک "قطار باری ۹۰۰۰ مایلی" تشبیه شده، رکوردهای تاریخی مانند ۱۹۹۷ را به چالش می‌کشد و احتمال شکل‌گیری یک سوپر النینو را به شدت افزایش داده است.

او گفت:سازمان هواشناسی جهانی هشدار داده که هم‌زمان با این رویداد، نشانه‌هایی از شکل‌گیری یک "قطب‌شکنی مثبت اقیانوس هند" نیز دیده می‌شود که می‌تواند اثرات این پدیده را بر روی فلات ایران تشدید کند.

وی بیان کرد: تأثیر بر فلات ایران و بارش‌های فرین: شواهد علمی نشان می‌دهد که رویدادهای سوپر النینو، الگوهای جوی را در سطح کره زمین دگرگون می‌کنند و می‌توانند منجر به بارش‌های سیل‌آسا در مناطقی مانند خاورمیانه شوند. تحلیل سری‌های زمانی سه دهه اخیر نیز نشان از افزایش شدید تغییرات اقلیمی در ایران دارد که با روند افزایش دما و وقوع رویدادهای حدی همراه بوده است.

کیهان پور توضیح داد: بررسی الگوهای موج سینوسی و تلرانس دمایی، هشداردهنده است و وقوع بارش‌های فرین و سیلاب‌های ناگهانی را محتمل‌تر می‌سازد، چراکه این رویداد اقلیمی بر روی یک زمینه گرم‌تر از پیش به وقوع می‌پیوندد.

 ضرورت آمادگی و برنامه اقدام

پژوهشگر حوزه اقلیم و مدیریت آب تصریح کرد:توجه به اینکه اثرات مخرب این پدیده عمدتاً بین پاییز ۲۰۲۶ تا زمستان ۲۰۲۷ رخ خواهد داد، فرصت کوتاه باقی‌مانده ایجاب می‌کند که اقدامات زیر در اولویت قرار گیرند:اقدامات زیرساختی از جمله لایروبی فوری و پاکسازی مسیل‌ها و کانال‌های آب‌های سطحی در مناطق شهری و روستایی برای افزایش ظرفیت دفع آب‌های ناشی از بارش‌های سیل‌آسا. همچنین، مدیریت پیشگیرانه سطح آب مخازن سدها برای ایجاد ظرفیت ذخیره‌سازی و جلوگیری از سرریزهای ناگهانی و خطرساز.

او یادآور شد: آمادگی امدادی و کشاورزی از جمله اقدامات است که تقویت سیستم‌های پایش و هشدار سریع و اطلاع‌رسانی به موقع به کشاورزان، عشایر و ساکنان مناطق پرخطر. برداشت به موقع محصولات کشاورزی، عایق‌بندی انبارها و اجرای برنامه‌های حفاظت از خاک برای جلوگیری از فرسایش و خسارت به مزارع و جنگل‌ها ضروری است.

وی افزود:  اقدامات فردی و محلی: خودداری جدی از استقرار و تردد در حاشیه رودخانه‌ها، مسیل‌ها و مناطق سیل‌خیز. اطلاع از هشدارهای هواشناسی و همکاری با نهادهای امدادی برای کاهش خطرات جانی و مالی سیلاب‌های پیش‌رو.

او گفت: نشانه‌های علمی موجود به قدری قوی و هشداردهنده هستند که برنامه‌ریزی بر اساس سناریوی وقوع "سوپر النینو" و بارش‌های فرین، نه یک گزینه، بلکه یک ضرورت مدیریتی و ایمنی است. دقت پیش‌بینی‌های فصلی حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد است، اما با توجه به پتانسیل خسارت‌های جبران‌ناپذیر، هرگونه تعلل در اتخاذ تدابیر پیشگیرانه می‌تواند هزینه‌های سنگینی در پی داشته باشد.