عباس‌زاده: دیپلماسی در شرایط جنگی باید نامتقارن باشد

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محمد امیرحسینی - محمود عباس‌زاده مشکینی نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی در رادیو گفتگو درباره محاسبات اشتباه آمریکا نسبت به ایران گفت: حدود چند ماه پیش، یکی از صاحب‌نظران سیاسی عرب جمله‌ای مطرح کرد که به‌نظر من بسیار قابل تأمل بود. او گفت: جنگ یا حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، واقعیت‌های زیادی را روشن کرد. یکی از این واقعیت‌ها این بود که ما تا به حال تصور می‌کردیم تنها فلسطین اشغال شده است، اما این جنگ نشان داد که اغلب کشورهای عربی نیز در نوعی اشغال و وابستگی به آمریکا و کشورهای غربی قرار دارند.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس یازدهم اظهار کرد: اگر کسی بخواهد تاریخ معاصر را واقع‌بینانه بررسی کند و برای آن یک نقطه عطف مشخص تعیین کند، این جنگ و دوره پس از آن می‌تواند یکی از مهم‌ترین نقاط عطف تاریخ معاصر جهان باشد یعنی می‌توان از «پیش از این جنگ» و «پس از این جنگ» سخن گفت. این جنگ آرایش سیاسی جهان، به‌ویژه منطقه را تغییر خواهد داد و ساختار سیاسی حاکم بر جهان را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد. 

این نماینده سابق مجلس می‌گوید کشورهای عربی سرانجام به این واقعیت پی بردند که امنیت چیزی نیست که بتوان آن را خرید. امنیت را نمی‌توان با حضور سربازان آمریکایی در منطقه به‌عنوان یک هدیه دریافت کرد یا از بیرون به یک کشور تزریق کرد. حتی وضعیت کشورهایی مانند عربستان سعودی و پیمان‌ها و توافقاتی که در این زمینه داشته‌اند، نشان داد که تکیه بر آمریکا برای تأمین امنیت نه‌تنها کافی نیست، بلکه ممکن است در شرایطی نتیجه‌ای کاملاً معکوس داشته باشد و ملت‌ها این واقعیت را به‌خوبی دریافت کرده‌اند.

عباس‌زاده بیان کرد: برای مردم کشورهای عربی، این مسئله به‌صورت کاملاً آشکاری روشن شده است. حاکمان این کشورها طبیعتاً به‌دلایل مختلف، ازجمله وابستگی‌ها، نداشتن پشتوانه کافی مردمی و در خوش‌بینانه‌ترین حالت، گرفتار بودن در شرایط رودربایستی سیاسی، ممکن است آشکارا به این موضوع اذعان نکنند، اما قطعاً آنها نیز به این نتیجه رسیده‌اند که امنیت خریدنی نیست و قرار نیست امنیت با ورود سربازان آمریکایی به منطقه تأمین شود.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس یازدهم اضافه کرد: از طرف دیگر، آمریکا نیز در وضعیت مناسبی قرار ندارد. من زمانی معتقد بودم که این جنگ برای جمهوری اسلامی ایران، جنگی موجودیتی و برای آمریکا، به تعبیری، جنگی حیثیتی و اعتباری است، اما امروز معتقدم این جنگ برای خود آمریکا نیز به نوعی به جنگ موجودیتی تبدیل شده است. اتفاقاتی که در داخل آمریکا، هم در لایه‌های اجتماعی و هم در لایه‌های سیاسی، در حال وقوع است، مؤید همین مسئله است.

نماینده مردم مشکین‌شهر در مجلس یازدهم بیان کرد: اکثر صاحب‌نظران سیاسی جهان به این نتیجه رسیده‌اند که این جنگ می‌تواند سرعت افول آمریکا را بسیار افزایش دهد. یکی دیگر از نتایج مهم این جنگ نیز سر برآوردن یک قدرت بزرگ است. برخی از این قدرت به‌عنوان «ابرقدرت چهارم» یاد می‌کنند، اما به‌نظر من، هر قدرتی که بتواند آمریکایی را که مدعی ابرقدرتی نخست جهان است، به چالش بکشد و به زانو درآورد، خود یک قدرت بزرگ و تعیین‌کننده در نظام جهانی محسوب می‌شود.

عباس‌زاده تصریح کرد: در این چالش و بحران، بهترین عملکرد را مردم ایران از خود نشان دادند و بهترین نمره را مردم ما گرفتند. پس از مردم، نیروهای مسلح ما نیز بهترین عملکرد را داشتند البته به‌نظر من، در حوزه دیپلماسی نقدهایی وارد است.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس یازدهم اظهار کرد: جنگ ما یک جنگ نامتقارن بود؛ جنگی میان امکاناتی محدود در برابر امکاناتی به‌مراتب گسترده‌تر؛ راز موفقیت نیروهای مسلح ما را باید در تدبیر، روحیه جهادی، روحیه شهادت‌طلبی و دانش و توانمندی علمی جست‌وجو کرد. اگر بخواهیم به معنای دقیق کلمه صحبت کنیم، این یک جنگ نامتقارن بود لذا معتقدم که دیپلماسی ما نیز در چنین شرایطی باید «دیپلماسی نامتقارن» باشد. به‌نظر من، سیستمی که پارادایم فکری آن این باشد که خارج از هژمونی آمریکا نمی‌توان کشور را اداره کرد و به توسعه و رفاه رسید، نمی‌تواند مجری یک دیپلماسی نامتقارن و تکمیل‌کننده پیروزی‌های میدان باشد.

این نماینده سابق مجلس می‌گوید امیدواریم سیستم دیپلماسی کشور در این زمینه یک بازنگری اساسی در نوع نگاه خود داشته باشد و تحرکات دیپلماتیکش را نیز به‌شدت افزایش دهد. امروز در جهان کشوری وجود ندارد که نسبت به جنگ، درگیری و منافع ملی‌اش کاملاً بی‌تأثیر باشد. کشورهایی که از افزایش قیمت نفت یا تحولات اقتصادی ناشی از جنگ سود برده‌اند، به‌نوعی از این جنگ منتفع شده‌اند و کشورهایی نیز که متضرر شده‌اند، به‌هرحال منافعشان با این مسئله گره خورده است.

نماینده مردم مشکین‌شهر در مجلس یازدهم بیان کرد: دیپلماسی نامتقارن ما باید شبانه‌روز با این کشورها و سایر کشورهای جهان در تعامل باشد و موضع آنها را نسبت به این جنگ، برای حمایت بیشتر از مواضع جمهوری اسلامی ایران، روزبه‌روز تقویت کند. باید کشورهایی را که از این جنگ بهره می‌برند، اما هزینه‌ای برای آن نمی‌پردازند، متقاعد کرد که مشارکت و کمک بیشتری داشته باشند زیرا در نهایت، منافع بیشتری نیز به‌دست خواهند آورد و من این رویکرد را «دیپلماسی نامتقارن» می‌نامم. این یک رویکرد انقلابی و منطبق با حرکت ملت ایران و عملکرد نیروهای مسلح ما است و باید آن را دنبال کنیم.