آغاز معاملات گواهی سپرده کالایی متانول در بورس انرژی؛ گامی برای توسعه ابزار‌های مالی بازار انرژی

باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور  -  بازار سرمایه در سال‌های اخیر تلاش کرده است با توسعه ابزار‌های مالی جدید، علاوه بر تأمین مالی بنگاه‌های اقتصادی، زمینه شفاف‌تر شدن معاملات کالا و افزایش دسترسی سرمایه‌گذاران به بازار‌های مختلف را فراهم کند.

یکی از این ابزارها، گواهی سپرده کالایی است؛ ابزاری که در آن کالا در انبار مورد تأیید بورس نگهداری می‌شود و در مقابل، اوراقی تحت عنوان گواهی سپرده کالایی برای آن صادر می‌شود. این گواهی می‌تواند در بازار مورد معامله قرار گیرد و در شرایط تعیین‌شده، دارنده آن امکان دریافت کالای فیزیکی را نیز خواهد داشت.

در همین راستا، معاملات گواهی سپرده کالایی متانول از دیروز در بورس انرژی ایران آغاز شد. متانول به عنوان یکی از محصولات مهم زنجیره پتروشیمی، است که معاملات آن در قالب گواهی سپرده کالایی در بورس انرژی کشور آغاز شده است.

محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، در مراسم آغاز معاملات گواهی سپرده کالایی متانول با اشاره به برنامه‌های این بورس برای توسعه ابزار‌های مالی گفت: توسعه بخش مالی بازار انرژی جزو اولویت‌های استراتژیک بورس انرژی ایران است؛ امیدواریم گواهی‌های سپرده با آشنایی بیش‌تر صنایع پتروشیمی و پالایشی با این ابزار‌ها بتوانند در زمینه تامین مالی و فروش، استراتژی‌های متنوع‌تری استفاده کنند.

مدیرعامل بورس انرژی همچنین با اشاره به راه‌اندازی گواهی سپرده متانول اظهار کرد: گواهی سپرده متانول برای اولین بار در کشور عرضه شد. امیدواریم شاهد رونق بیش‌تر این ابزار و استقبال صنایع و سرمایه‌گذاران باشیم.

در ادامه نیز محمود کریمی معاون توسعه بازار بورس انرژی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران گفت: معاملات این گواهی برای کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی امکان‌پذیر است و روزهای معاملاتی آن از شنبه تا چهارشنبه خواهد بود. پیش‌گشایش معاملات از ساعت ۸:۴۵ تا ۹:۰۰ و معاملات پیوسته از ساعت ۹:۰۰ تا ۱۵:۰۰ انجام خواهد گرفت.

او افزود: همچنین حداقل میزان خرید یک ورقه و حداقل میزان تحویل معادل ۲ میلیون کیلوگرم تعیین شده است. دامنه نوسان قیمتی برای این معاملات در نظر گرفته نشده و تسویه معاملات نیز به‌صورت T+1 انجام می‌شود.

یکی از مهم‌ترین مزایای گواهی سپرده کالایی، فراهم شدن امکان معامله کالا بدون نیاز به جابه‌جایی مکرر آن است. در معاملات سنتی، انتقال کالا میان فروشنده و خریدار می‌تواند هزینه‌هایی مانند حمل‌ونقل، بارگیری، تخلیه و نگهداری ایجاد کند؛ اما در معاملات گواهی سپرده، تا زمانی که دارنده گواهی تصمیم به تحویل فیزیکی کالا نگیرد، کالا در انبار مورد تأیید باقی می‌ماند.

از سوی دیگر، انجام معاملات در بستر بورس انرژی می‌تواند به شفافیت قیمت و فرآیند معاملات کمک کند. قیمت کالا بر اساس سازوکار عرضه و تقاضا در بازار شکل می‌گیرد و اطلاعات معاملات نیز در چارچوب مقررات بازار سرمایه قابل رصد است.

این موضوع می‌تواند به کشف بهتر قیمت محصولات و کاهش عدم شفافیت در معاملات کمک کند و در نهایت زمینه تصمیم‌گیری بهتر تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان و سرمایه‌گذاران را فراهم آورد.

یکی از مهم‌ترین کارکرد‌هایی که برای توسعه گواهی‌های سپرده کالایی در نظر گرفته می‌شود، ایجاد ظرفیت جدید برای تامین مالی تولیدکنندگان است؛ صنایع پتروشیمی و پالایشی به دلیل سرمایه‌بر بودن، همواره به منابع مالی قابل توجهی برای تامین سرمایه در گردش و اجرای طرح‌های توسعه‌ای نیاز دارند. استفاده از ابزار‌هایی مانند گواهی سپرده کالایی می‌تواند در کنار روش‌های سنتی تامین مالی، گزینه دیگری را پیش روی این صنایع قرار دهد.

در این روش، موجودی کالا می‌تواند پشتوانه انتشار گواهی سپرده قرار گیرد و با معامله این گواهی‌ها در بازار، نقدینگی مورد نیاز در زنجیره تولید و تجارت کالا گردش پیدا کند.

البته میزان موفقیت این ابزار در حوزه تامین مالی، به عواملی مانند حجم معاملات، استقبال تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران، سازوکار‌های اجرایی و مقررات مربوط به آن بستگی دارد.

گواهی سپرده کالایی تنها برای خریداران و سرمایه‌گذاران جذاب نیست، بلکه می‌تواند برای تولیدکنندگان نیز ابزار جدیدی برای مدیریت فروش باشد؛ تولیدکننده می‌تواند به جای اتکا به یک شیوه مشخص برای عرضه محصول، از ظرفیت بازار گواهی سپرده برای فروش و مدیریت موجودی خود استفاده کند. این موضوع می‌تواند به تنوع‌بخشی استراتژی‌های فروش صنایع پتروشیمی و پالایشی کمک کند.

در همین زمینه، مدیرعامل بورس انرژی بر استفاده صنایع از این ابزار برای تامین مالی و فروش با استراتژی‌های متنوع‌تر تأکید کرده است.

یکی دیگر از مزایای گواهی سپرده کالایی، فراهم کردن امکان حضور سرمایه‌گذاران در بازار کالا از طریق یک ابزار مالی قابل معامله است در معاملات مستقیم کالایی، ورود سرمایه‌گذار نیازمند آشنایی با فرآیند‌های خرید، نگهداری، حمل و تحویل فیزیکی کالا است. اما در گواهی سپرده کالایی، سرمایه‌گذار می‌تواند مالکیت کالا را از طریق خرید و فروش گواهی دنبال کند و در صورت فراهم بودن شرایط، نسبت به دریافت فیزیکی کالا نیز اقدام کند. این موضوع می‌تواند به افزایش عمق بازار و ورود سرمایه‌های جدید به معاملات محصولات مختلف کمک کند.