تمرین غرق‌کردن ناو

باشگاه خبرنگاران جوان - سلاح‌های آمریکا در جنگ با ایران چیزی جز رسوایی راهبردی دشت نکرده‌اند یا عامل جنایت هستند مانند مدرسه میناب و جشن عروسی سیریک یا به تعدد شکار شده‌اند، مانند پهپاد‌های شناسایی-رزمی‌ام کیو-۱ و‌ام کیو-۹ یا از تحقق اهداف تاکتیکی بازمانده‌اند که در ناتوانی‌شان در تخریب شهر‌های موشکی زیرزمینی مشهود است و به‌سرعت با چند بیل مکانیکی ورودی‌هایشان بازگشایی می‌شود. آخرین «یا» خاص‌تر است و به نخستین شکار‌ها مربوط می‌شود. در جریان جنگ با ایران، اولین جنگنده نسل پنجم رادارگریز مورد اصابت قرار گرفت و روز گذشته این تحول، به نخستین زیردریایی بدون سرنشین کشیده شد. دیروز (۱۷ شهریور ۱۴۰۵، ۸ سپتامبر ۲۰۲۶)، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با صدور بیانیه‌ای خطاب به ملت ایران، اعلام کرد موفق شده یک سلاح مدرن آمریکایی را در اختیار بگیرد. در این بیانیه آمده است: «رزمندگان نیروی دریایی سپاه یکی از مدرن‌ترین زیر دریایی‌های هوشمند و بدون سرنشین ارتش تروریست آمریکا را در ورودی تنگه هرمز طی یک اقدام پیچیده اشراف اطلاعاتی و عملیاتی در سحرگاه امروز به دام انداختند.» این «زیردریایی هدایت‌پذیر از راه دور» که به اختصار «زهپاد» نامیده می‌شود، دارای جدیدترین فناوری‌ها در حوزه زیرسطحی است. سپاه اعلام کرده تصاویر این سلاح را منتشر خواهد کرد؛ اما تا زمان نگارش این گزارش در ساعات ابتدایی سه‌شنبه‌شب، این تصاویر در دسترس قرار نگرفته‌اند. از این رو شبکه‌های مجازی پس از اعلام این بیانیه، شاهد انتشار پست‌هایی در معرفی نوع زهپاد به غنیمت گرفته شده بود. با توجه به ساخت چند نمونه از زهپاد‌ها توسط آمریکا کماکان تا زمان انتشار تصاویر توسط سپاه، نمی‌توان به درستی نمونه به غنیمت گرفته‌شده را تعیین کرد.

نکات

در اختیار گرفتن یک سلاح آمریکایی خاص، موضوعی است که پیامد‌های ویژه‌ای دارد. در ادامه به بررسی ابعاد این واقعه پرداخته شده است.

۱. معنای غنیمت

باید میان هدف قرار دادن با غنیمت گرفتن تفاوت قائل شد. ایران در طول جنگ چندین سلاح آمریکایی را هدف قرار داده و سرنگون کرده؛ اما واقعه روز ۱۷ شهریور، نخستین غنیمت در طول جنگ است که طی آن یک سلاح به طور سالم در اختیار ایران قرار گرفته است. آخرین غنیمت ایران از سلاح‌های آمریکایی به ۱۳ آذر ۱۳۹۱ (۳ دسامبر ۲۰۱۲) باز می‌گردد که در آن یک فروند پهپاد با نام آر کیو-۱۷۰ توسط ایران به غنیمت گرفته شد. این پهپاد از نظر ظاهری به بمب افکن بی-۲ شباهت داشت و برای حفاظت از خود بر رادارگریزی، ارتباطات حفاظت شده، کاهش حرارت موتور و بدنه و همچنین ارتفاع پروازی بالا متکی بود. زهپاد، ۱۴ سال پس از آن پهپاد، غنیمتی دیگر است. سرنوشت غنیمت قبلی، بررسی پهپاد و مهندسی معکوس بود که با ساخت چند نمونه پهپاد در سری سیمرغ انجامید.

۲. تأثیر بر جنگ روایت

درباره تنگه هرمز، یک جنگ روایت میان طرفین وجود دارد. ایران از تسلط بر مواضع خود در تنگه هرمز و اشراف بر آن صحبت کرده و آمریکا در سوی مقابل مدعی است کنترل این منطقه را در اختیار گرفته است. ساقط شدن یک‌ام کیو-۱ و به غنیمت گرفته شدن یک زهپاد، روایت آمریکا را به چالش کشید.

۳. شکست یگان باتجربه

شاید برخی فکر کنند زهپاد‌ها به‌تازگی در منطقه مستقر شده‌اند و گیر افتادن یکی از آنها ناشی از بی تجربگی بوده است. با این حال خبر‌ها نشان می‌دهند سنتکام برای ایجاد آمادگی جهت مقابله با مین‌های دریایی، از سال ۲۰۱۲ تعدادی زهپاد تحویل گرفته است. بر این اساس، چنین سلاح‌هایی نزدیک به دو دهه سابقه عملیاتی در منطقه دارند.

۴. بی‌سر کردن بی‌سرنشین‌ها

آمریکا در سال‌های اخیر برای مدیریت تعداد نیرو‌ها، تعدیل خطرات ناشی از کشته شدن نیرو‌هایش که می‌تواند به جنگ منجر شود، انقباض هزینه‌ها و اشراف بالاتر اطلاعاتی، استفاده از تجهیزات بدون سرنشین در منطقه را افزایش داد، در نتیجه تعداد پهپاد، شهپاد و زهپاد سنتکام رشد کرد. ایران برای برخورد با این قضیه، با آغاز پایش گسترده منطقه توسط شهپاد‌ها، یک فروند از آنها را در شهریور ۱۴۰۱ (۲۰۲۲) توقیف کرده و برای جلوگیری از تشدید تنش، ساعاتی بعد آن را آزاد کرد. پیام به طرف آمریکایی رسید و این امر به کاهش محدوده فعالیت شهپاد‌ها منجر شد. در این مدت تنش با پهپاد‌های آمریکایی نیز ادامه داشت که اوج آن ساقط کردن گلوبال‌هاک در سال ۱۳۹۸ بود.

۵. کشف نبض آمریکا به زبان فارسی، ترجمه به روسی، چینی و کره‌ای

انواع سلاح‌ها، مهمات، شیوه‌های رزم، الگو‌های سیاسی، نقش‌های نهادی و بسیاری از موارد دیگر آمریکا در جنگ با ایران افشا شده است. درس‌هایی که از این موضوعات گرفته می‌شود، به سرعت در ایران به انطباق در سیاست‌ها، شیوه‌های رزم و سلاح‌ها منجر می‌شود. افزایش شکار و اصابت جنگنده‌های آمریکایی در اواخر جنگ، بالارفتن دقت موشک‌ها در عملیات‌های دوربرد و ارزیابی‌های اطلاعاتی دقیق‌تر، در این راستا ارزیابی می‌شوند. آمریکا باید بداند هم‌زمان مسکو، پکن و با واسطه پیونگ‌یانگ نیز از این درس‌ها بهره‌مند می‌شوند.

۶. تشدید قابل‌توجه ولی منعطف در دریا

ایران در زمان انتصاب فرماندهان عالی‌رتبه به‌طور علنی اعلام کرد سیاست تهاجمی را جایگزین سیاست دفاعی کرده است. پس از آن، شورای عالی امنیت ملی از سیاست‌های متفاوت در برابر محاصره دریایی آمریکا در جنوب خبر داد که طی آن، دست‌کم در یک واقعه، با موشک بالستیک به سمت ناوگان آمریکا شلیک شد. خطر واقعه مزبور باعث شد آمریکا فراتر از محاصره، به سه نفتکش در اطراف جزیره خارک حمله کند که به طور متقابل، ایران هم به سه نفتکش متخلف حمله کرد. به غنیمت گرفتن زهپاد آمریکایی را باید در این چهارچوب دید.

احتمالاً امکان به غنیمت گرفتن این زهپاد برای مدت‌ها وجود داشته و ایران صبورانه این کارت را حفظ کرده تا در زمان مناسب از آن بهره‌برداری کند. این اقدام یک تشدید سنگین؛ اما به دلیل بدون سرنشین بودن، یک بحران با انعطاف است که آن را قابل‌مدیریت می‌سازد. ایران در جریان حمله به ناوگان آمریکا نیز در حد شلیک هشدار عمل کرد. این دو حرکت در حد صدور هشدار معتبر است و در صورت اصرار آمریکا به شرارت، ایران به سمت اصابت مستقیم و آسیب‌زننده حرکت می‌کند.

منبع: فرهیختگان