وقتی جنگ ایران، تکیه اعراب بر آمریکا و اسرائیل را بی‌اعتبار کرد

باشگاه خبرنگاران جوان - اندیشکده آمریکایی موسوم به مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) با انتشار گزارشی تأکید کرد که جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران باعث شده است کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس در محاسبات امنیتی خود بازبینی کنند.

«جنگ با ایران، درگیری نبود که عربستان سعودی به دنبال آن باشد و به طور مؤثری درباره آن، [با ریاض]مشورت نشده بود. این جنگ در فضایی صورت گرفت که اهداف آمریکا مبهم بود و این کشور نمی‌توانست تضمین کافی برای حفاظت از پادشاهی [سعودی]بدهد؛ این جنگ آزمون واقعی برای مشارکت امنیتی آمریکا و عربستان بود»؛ این مقدمه گزارش اندیشکده (CSIS) است.

به گزارش این اندیشکده، سایه جنگ با ایران، انگیزه‌ای بود تا عربستان سعودی مشارکت امنیتی خود با ایالات متحده تقویت کند تا در صورت بروز چنین جنگی، تضمین‌هایی برای بقای خود داشته باشد، اما جنگ ایران بر این محاسبات تأثیر گذاشت و باعث شد دیدگاه ریاض درباره ائتلاف با آمریکا و همچنین اسرائیل تحت تأثیر قرار گیرد.

بنا بر این گزارش، این جنگ در زمانی اتفاق افتاد که برخی از شرکای آمریکا در خاورمیانه درباره اعتبار این کشور به عنوان شریک دفاعی اصلی خود تردید داشتند. همین مسئله عربستان را بر آن داشت تا در سپتامبر ۲۰۲۵، معاهده دفاع مشترک را با پاکستان امضا کند.

هنگامی که ولیعهد عربستان در نوامبر ۲۰۲۵ به واشنگتن سفر کرد، موفق به امضای معاهده دفاع مشترک با مقامات آمریکایی نشد، ولی یک توافقنامه دفاع راهبردی جدید امضا کرد. در جنگ ایران مشخص نبود چگونه آمریکا به عربستان در محافظت از خود در برابر واکنش‌های احتمالی ایران کمک خواهد کرد.

وحشت سعودی‌ها از آغاز مجدد جنگ با ایران

این اندیشکده در ادامه گزارش خود نوشت، در طول این جنگ، واشنگتن به سرعت در تأمین نیاز‌های دفاعی شرکای خود در حاشیه خلج فارس، با مشکل مواجه شد. واشنگتن در آن زمان درگیر یک جنگ طولانی‌تر از حد انتظار شد و با کمبود مواد دفاعی حیاتی مورد نیاز مواجه گردید. این وضعیت، ریاض و دیگر کشور‌های خلیج فارس را به سمت جست‌و‌جو برای سامانه‌های ارزان‌تر و در دسترس‌تر، مانند سامانه‌های مقابله با پهپاد از اوکراین، سوق داد.

بنا بر این گزارش، آتش‌بس بین ایران و آمریکا در آوریل ۲۰۲۶ اعلام شد و تا آن زمان، کاملاً روشن شده بود که هدف نسنجیده واشنگتن برای تغییر رژیم در تهران، محقق نخواهد شد. در آن زمان، مشخص بود که عربستان تمام تلاش خود را به کار گرفته تا مانع از آغاز مجدد جنگ شود و از حملات ایران جلوگیری کند.

این اندیشکده با اشاره به اینکه جنگ ایران، آغازی بر پایان مشارکت دفاعی آمریکا و عربستان نیست، در ادامه می‌نویسد، تا پیش از جنگ، سعودی‌ها فکر می‌کردند اتحاد با آمریکا باعث خواهد شد تهدید‌های ایران کاهش یابد، «ولی جنگ ۲۰۲۶، این منطق را تغییر داد؛ زیرا ریاض اکنون پیامد‌های یک عملیات نظامی را متحمل شده که آن را انتخاب نکرده است. بنابراین، ایالات متحده در محاسبات استراتژیک عربستان سعودی نه تنها به عنوان یک شریک امنیتی کلیدی، بلکه به عنوان منبعی از خطرات جدی نیز دیده می‌شود».

اثرات ناشی از حملات ایران به تل‌آویو

در این گزارش آمده است، دیدگاه غالب در ریاض این بود که جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه علیه ایران، اهمیت یک دفاع منطقه‌ای یکپارچه را نشان دهد و بدین ترتیب عربستان سعودی را به سمت نزدیکی با اسرائیل سوق دهد؛ لذا سعودی‌ها بر این باور بودند که منافع استراتژیکی از جمله کاهش آسیب‌پذیری در برابر حملات خارجی، دسترسی به فناوری پیشرفته آمریکایی، و ثبات منطقه‌ای، باعث خواهد شد که بتواند ننگ سازش با اسرائیل را به جان بخرند، ولی این جنگ، این تصور را هم بر هم زد.

بنا بر این گزارش، در این جنگ، «هرچه ارتباط عربستان با اهداف جنگی اسرائیل بیشتر می‌شد، آسیب‌پذیری آن در برابر حملات ایران نیز افزایش می‌یافت. شکی نیست که رهبران سعودی دریافتند امارات که روابط نزدیکی با اسرائیل دارد و سیستم گنبد آهنین را به همراه کادر‌های نظامی اسرائیلی به ابوظبی آورده بود، بیش از هر کشور دیگری در حاشیه خلیج فارس هدف قرار گرفته است».

در این یادداشت همچنین تأکید شد، جنگ با ایران، نقاط قوت و ضعف شراکت امنیتی عربستان با آمریکا را آشکار کرد. روابط آمریکا و عربستان هنوز با فروپاشی فاصله زیادی دارد، اما این امر تأثیر جنگ بر آن را نفی نمی‌کند. این جنگ، توجیهات راهبردی برای عادی‌سازی روابط عربستان با اسرائیل را نیز تضعیف کرده است.

منبع: فارس