سفر به نقطه صفر مرزی در شرق ایران برای روایت یک رسم بومی

باشگاه خبرنگاران جوان؛ الهام قبادی - فیلم مستند «در پوست» به کارگردانی صحرا خزایی در نهمین جشنواره تلویزیونی مستند حضور دارد و امشب جمعه ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ از شبکه مستند پخش می‌شود.

خزایی در گفت‌و‌گو با باشگاه خبرنگاران جوان درباره آشنایی با این سوژه توضیح داد و گفت: به طور اتفافی با این سوژه آشنا شدم؛ خاطرم هست نخستین بار در یک مهمانی خانوادگی این سوژه را شنیدم که یکی از خانم‌های کهنسال فامیل درباره این رسم خاطراتی تعریف می‌کرد که مربوط به ۴۰ سال پیش می‌شد. او می‌گفت: همسایه‌شان که ۶ سال بچه‌دار نمی‌شد، بعد از اجرای «رسمِ در پوست شدن» بادار شده و این موضوع مرا بسیار شگفت زده کرد. 

 وی ادامه داد: این سوژه برای من به شدت تازه بود و تا پیش از این، از وجود چنین رسمی بی‌خبر بودم. برای ساخت این مستند بخش بومی مورد توجه من بود، چرا که به روستا و زندگی غیر شهری علاقمند هستم و گذشته از جنبه هنری و بحث دراماتیکش نوعی کنجکاوی و پرسش مرا به این منطقه برد. 

او با اشاره به اینکه قبل از ساخت این مستند یک رمان نیز با همین عنوان نوشته است، گفت: در ابتدا این سوژه را به شکل یک داستان تاریخی و توجه به فرهنگ بومی دیدم و رمانی دراین باره با همین عنوان نوشتم و چاپ کردم؛ یکسال بعد تصمیم گرفتم این سوژه را به شکل فیلم مستند هم بسازم. اگر بخواهم درباره ژانر آن بگویم باید اشاره کنم که این فیلم در ژانر اجتماعی و تاریخی با نگاهی به فرهنگ و رسوم مردمان ایران زمین است. 

خزایی درباره روند تحقیق و پژوهش این فیلم مستند گفت: تحقیق و پژوهش اولیه با سفر کردن به این منطقه آغاز شد؛ جایی که نزدیک مرز‌های شرقی ما در نواحی انتهایی خراسان جنوبی است. وقتی وارد آنجا شدم، گفت‌و‌گو با مردمان این منطقه، زنان، مردان و به ویژه خانم‌هایی که باردار شده بودند را انجام دادم؛ کسانی که خودشان این رسم را انجام داده بودند. همین امر کمک کرد پژوهش دقیق و درستی انجام شود و سوژه را در دل همان روستا پیدا کنم. 

او درباره فرم روایی این فیلم مستند گفت: شکل روایت در طول مسیر تولید فیلم، تغییراتی داشت. ابتدا قرار بود فقط داستانی کار کنم، ولی وقتی به روستا سفر کردم و دیدم سوژه‌های واقعی وجود دارند که می‌تواند باورپذیرتر باشد به ساخت فیلم مستند فکر کردم. البته از آنجا که در گذشته رمانی نوشته بودم، لحظاتی از فیلم را به صورت داستانی_تصویری به این رسم و آیین پرداختم و در نهایت روایت فیلم «مستند داستانی» شد. 

کارگردان مستند «در پوست» با اشاره به روند تولید این اثر گفت: مسیر تولید دشواری‌های زیادی داشت؛ ۸ ساعت از مشهد تا این روستا فاصله بود که بخشی از جاده هم آسفالت نامناسب داشت، بردن تجهیزات به جایی که حتی یک باطری ساده دوربین در دسترس نبود و ۴ ساعت با نزدیکترین فروشگاه فاصله داشتیم، کار بسیار سختی بود. همچنین بردن تجهیزات و اکسسوری به ویژه پوست از مشهد کار سختی بود، چرا که نمی‌خواستم حیوانی به خاطر فیلم من در آنجا ذبح شود. علاوه بر اینها انتخاب لباس و لوکیشن برای قسمت‌های داستانی کار بسیار سختی بود و بقیه مشکلاتی که کار را سخت می‌کرد، اما تجربه جدید و فوق العاده‌ای برایم بود. 

خزایی خاطرنشان کرد: قطعا حضور عوامل حرفه‌ای در این کار خیلی به من کمک کرد. فیلمبردار، صدابردار، تدوینگر و خودِ اهالیِ خونگرم و مهربان روستای زیدان و بویژه همراهی مادرم در این سفر که بسیار دلگرم کننده بود، باعث شد کار به شکل قابل قبول دربیاید و این رسم آبا و اجدادی ما دیده شود. 

عوامل تولید این مستند عبارتند از: 

مدیرتولید، پژوهش و کارگردانی: صحرا خزایی، مدیر فیلمبرداری: یوسف صفایی، دستیار فیلمبردار: امین مشگل گشا، صدابردار: جعفر جمهوری، صداگذاری: سلمان ابوذر، دستیار کارگردان: سهراب سلطانی، تدوین: مریم ناصری، اصلاح رنگ و نور: علی شریفی، گریم: مه‌لیلا ابولحسنی، بازیگران: عاطفه درحی، زینب خزایی، سهراب درحی، محمدحسن درحی و معصومه ایلخانی زاده، روایتگران: نصراله درحی و صغرا نبی و تهیه کنندگان: صحرا خزایی و رهام رسولی.

براساس این گزارش، فیلم مستند «در پوست» امشب جمعه ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۲۱:۳۰ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش‌های آن بامداد فردا ساعت ۰۱:۳۰ و ۱۰:۳۰ صبح است.