جایزه مصطفی (ص)؛ از تکریم علم تا ساختن تمدن علمی جهان اسلام

باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - علی‌اکبر صالحی، رئیس هیئت‌مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص) در تشریح جایگاه و رسالت بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص)، با اشاره به همزمانی هفته دولت و هفته وحدت اظهار کرد: جایزه مصطفی (ص) فراتر از یک جایزه علمی است و انتخاب نام آن نیز بر مبنای جایگاه علم و دانش در رسالت پیامبر اسلام (ص) صورت گرفته است؛ چراکه آغاز این رسالت با «اقرأ» و آموزش همراه بوده و علم در نگاه اسلامی، سرمایه‌ای برای همه بشریت است.

وی افزود: علم و اندیشه مرز و جغرافیا نمی‌شناسد و یک نظریه علمی را نمی‌توان متعلق به یک کشور یا قوم خاص دانست؛ از همین رو، رسالت بنیاد مصطفی (ص) نیز شناسایی و معرفی استعداد‌های علمی جهان اسلام و ایجاد زمینه همکاری میان دانشمندان مسلمان و غیرمسلمان ساکن کشور‌های اسلامی است.

شناسایی استعداد‌های علمی جهان اسلام

صالحی با بیان اینکه تاکنون ۲۲ دانشمند از کشور‌های مختلف موفق به دریافت جایزه مصطفی (ص) شده‌اند، گفت: دانشمندانی از ایران، ترکیه، هند، مالزی، سنگاپور، پاکستان، بنگلادش، لبنان و اردن در میان برگزیدگان این جایزه قرار دارند و این موضوع نشان می‌دهد جغرافیا نباید مانعی برای دیده شدن استعداد‌های علمی باشد.

رئیس هیئت‌مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص) یکی از اهداف اصلی بنیاد را ساختن شبکه علمی میان دانشمندان عنوان کرد و ادامه داد: هدف بنیاد تنها معرفی برندگان جایزه نیست، بلکه تلاش می‌کنیم دانشمندان یکدیگر را بشناسند و در فضای هم‌افزایی، همکاری و تبادل علمی قرار گیرند.

وی به برنامه‌های بنیاد در این زمینه اشاره کرد و گفت: برنامه تبادل علم و فناوری، مدارس علمی فصلی، جابه‌جایی استادان دانشگاه میان کشور‌های اسلامی، برنامه فلوشیپ جوانان، رصدخانه علمی و فناوری، مسابقات دانش‌آموزی نور، کافه علم و تولید کتاب‌های کمیک علمی از جمله برنامه‌هایی است که در همین راستا دنبال می‌شود.

علم باید به نیاز‌های بشریت پاسخ دهد

صالحی با تأکید بر ضرورت پیوند علم با نیاز‌های جامعه اظهار کرد: جایزه مصطفی (ص) صرفاً به نفس یک دستاورد علمی نگاه نمی‌کند، بلکه میزان اثرگذاری آن در رفع نیاز‌های انسانی و بشری نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.

وی افزود: علم ذاتاً مقدس است، اما بنیاد مصطفی (ص) به دنبال ترویج «علم نافع» است؛ علمی که علاوه بر ارزش علمی، بتواند در زندگی انسان‌ها و حل مسائل جامعه اثرگذار باشد.

تکریم دانشمند؛ الگوسازی برای نسل جوان

رئیس هیئت‌مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص) ایجاد اعتمادبه‌نفس علمی در جامعه را از دیگر اهداف این بنیاد دانست و گفت: تقدیر از یک دانشمند در واقع تشویق هزاران جوانی است که به دنبال الگو هستند. اگر بتوانیم دانشمندان را به‌درستی معرفی و الگوسازی کنیم، مسیر درست را به نسل جدید نشان داده‌ایم و اعتمادبه‌نفس علمی ایجاد کرده‌ایم.

صالحی با اشاره به موفقیت دانشمندان ایرانی در دستیابی به فناوری غنی‌سازی ۲۰ درصد گفت: تحقق این فناوری نمونه‌ای از اعتمادبه‌نفس علمی و تحقق اراده یک ملت بود و بنیاد مصطفی (ص) نیز تلاش می‌کند همین روحیه را در میان جوانان تقویت کند.

هدف‌گذاری برای بازسازی تمدن علمی

وی با تأکید بر اینکه ایران و کشور‌های اسلامی نباید صرفاً مصرف‌کننده علم باشند، تصریح کرد: ما باید از مصرف و اقتباس علم عبور کنیم و به تولیدکننده دانش تبدیل شویم؛ چراکه ساخت تمدن علمی بدون تولید دانش امکان‌پذیر نیست.

صالحی با اشاره به سابقه درخشان دانشمندان مسلمان در تاریخ گفت: ابن‌سینا، فارابی، خوارزمی، خیام و خواجه نصیر نشان دادند که جهان اسلام در دوره‌هایی پرچمدار تولید علم بوده است. امروز نیز باید با الهام از این گذشته، برای ساخت آینده علمی کشور و جهان اسلام تلاش کنیم.

هوش مصنوعی و فناوری کوانتومی؛ فناوری‌های تعیین‌کننده قرن

رئیس هیئت‌مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص) هوش مصنوعی و فناوری کوانتومی را از مهم‌ترین فناوری‌های شکل‌دهنده قرن بیست‌ویکم دانست و گفت: اگر در این دو حوزه گام‌های بلندی برنداریم، در آینده با وابستگی علمی و فناورانه مواجه خواهیم شد.

وی افزود: نمی‌توان تصور کرد که با بستن در‌های کشور و قطع ارتباطات علمی، بتوان به جایگاه رفیع علمی رسید. بخشی از پیشرفت در داخل اتفاق می‌افتد، اما سقف آن محدود خواهد بود و علم، به‌ویژه در حوزه‌های پیشرفته، جز از مسیر تبادل و ارتباط با دیگران رشد نمی‌کند.

صالحی همچنین با اشاره به طرح مقابله با نفوذ بیگانگان از مجلس خواست در این زمینه تجدیدنظر کند و گفت: در نگاه اولیه به این طرح احساس کردیم ممکن است موانعی برای برقراری ارتباطات علمی ایجاد شود؛ در حالی که بدون ارتباطات علمی جدی، امکان رشد و پیشرفت کشور وجود ندارد.

جایزه مصطفی (ص)؛ آغاز همکاری، نه پایان رقابت

وی تأکید کرد: جایزه مصطفی (ص) پایان یک رقابت دوسالانه نیست، بلکه آغاز یک همکاری دائمی میان دانشمندان و زمینه‌ای برای هم‌افزایی علمی است.

صالحی با اشاره به برگزاری شش دوره جایزه مصطفی (ص) از سال ۱۳۹۴ تاکنون گفت: در این شش دوره ۲۲ دانشمند موفق به دریافت جایزه شده‌اند و هفتمین دوره نیز مرداد ۱۴۰۶ برگزار خواهد شد.

وی ابراز امیدواری کرد دوره‌های آینده جایزه مصطفی (ص) در پایتخت کشور‌های مختلف جهان اسلام نیز برگزار شود و افزود: علاقه‌مندیم کشور‌هایی مانند عربستان، ترکیه، مالزی، اندونزی و پاکستان برای میزبانی این جایزه پیش‌قدم شوند و جایزه مصطفی (ص) تنها در ایران برگزار نشود.

رونمایی از سردیس سه دانشمند برگزیده

صالحی همچنین از برنامه‌های پیش روی بنیاد مصطفی (ص) خبر داد و گفت: پاییز امسال از سردیس سه برگزیده جایزه مصطفی (ص)، دکتر میرکنی، دکتر تونر و دکتر نظیرالدین، در پارک فناوری پردیس رونمایی خواهد شد.

وی افزود: در کنار جایزه مصطفی (ص)، «مدال رسول» نیز برای دانشمندان جوان جهان اسلام طراحی شده است. این مدال به دانشمندان زیر ۴۰ سال که دستاورد علمی قابل توجهی داشته باشند، اعطا می‌شود.

رئیس هیئت‌مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص) با بیان اینکه جایزه مصطفی (ص) ۵۰۰ هزار دلار است، گفت: جایزه مدال رسول ۱۰ هزار دلار تعیین شده و منابع آن از محل موقوفاتی تأمین می‌شود که برخی برندگان جایزه مصطفی (ص) در اختیار بنیاد قرار داده‌اند.

صالحی در پایان تأکید کرد: بنیاد مصطفی (ص) تلاش می‌کند با شناسایی استعدادها، ایجاد شبکه علمی، حمایت از دانشمندان جوان و پیوند علم با نیاز‌های بشری، زمینه‌ساز شکل‌گیری یک تمدن علمی نوین در جهان اسلام باشد؛ تمدنی که در آن کشور‌های اسلامی صرفاً مصرف‌کننده دانش نباشند، بلکه در تولید و پیشبرد مرز‌های علم نقش‌آفرین باشند.