کشف راز خستگی مزمن در پنج بیماری مهم

باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - یک مطالعه جدید که در مجله *Translational Medicine* منتشر شده است، یک مکانیسم بیولوژیکی مشترک را آشکار کرده است که ممکن است خستگی مزمن تجربه شده توسط افراد مبتلا به پنج بیماری مختلف را توضیح دهد.

این مطالعه توسط محققان دانشگاه ایست آنجلیا و آکسفورد بیودینامیک، با همکاری دانشکده بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن و بنیاد NHS Partnership Cornwall انجام شده است.

بیماری‌های مورد مطالعه شامل کووید طولانی مدت، آنسفالومیلیت میالژیک/سندرم خستگی مزمن (ME/CFS)، اختلال استرس پس از سانحه، آرتریت روماتوئید و‌ام اس است.

اگرچه این بیماری‌ها علل متفاوتی دارند، اما افراد مبتلا ممکن است علائم مشابهی را تجربه کنند، که مهمترین آنها خستگی شدید، مه مغزی، تمرکز ضعیف، اختلالات خواب و کاهش توانایی در انجام فعالیت‌های روزانه است. محققان می‌خواستند مشخص کنند که آیا این شباهت در علائم با مکانیسم‌های بیولوژیکی مشترک مرتبط است یا خیر.

برای پاسخ به این سوال، تیم تحقیق از پلتفرم EpiSwitch Orion شرکت Oxford Biodynamics استفاده کرد که امکان مطالعه ساختار سه‌بعدی ژنوم را فراهم می‌کند، نه صرفاً تجزیه و تحلیل توالی‌های DNA.

محققان به داده‌های ژنومی حاصل از مطالعات قبلی شامل پنج مورد تکیه کردند و نحوه تعامل ژن‌ها در سلول‌ها را بررسی کردند. نتایج نشان داد که همپوشانی مستقیم بین ژن‌های مرتبط با بیماری محدود است، اما هنگامی که در شبکه‌های بیولوژیکی تجزیه و تحلیل شدند، پیوند‌های مشترک واضحی پدیدار شدند.

این پیوند‌ها در سیستم‌هایی که مسئول تنظیم ایمنی و التهاب، تولید انرژی در میتوکندری، متابولیسم، پاسخ به استرس و سیگنالینگ عصبی-غددی هستند، متمرکز بودند.

پروفسور دیمیتری پشتیتزیسکی، محقق اصلی این مطالعه، گفت که این یافته‌ها نشان می‌دهد که بیماری‌هایی با علل مختلف ممکن است در نهایت بر سیستم‌های بیولوژیکی یکسانی تأثیر بگذارند، که می‌تواند شباهت علائم آنها را توضیح دهد.

محققان همچنین چندین ژن کلیدی را در این شبکه‌ها شناسایی کردند، از جمله LAG۳ که با خستگی سلول‌های T پس از فعال شدن طولانی مدت مرتبط است. با این حال، آنها تأکید کردند که نقش این ژن‌ها برای تأیید نیاز به تحقیقات بیشتر دارد.

محققان معتقدند که اختلالات در این شبکه‌ها ممکن است به توضیح تداوم خستگی در برخی از بیماران حتی پس از فروکش کردن عامل اولیه بیماری کمک کند. به عنوان مثال، در کووید طولانی مدت، برخی از پاسخ‌های ایمنی ممکن است پس از عفونت ادامه یابند، در حالی که آسیب‌های روانی می‌توانند بر مسیر‌های هورمون استرس و پاسخ‌های التهابی تأثیر بگذارند. با وجود عوامل محرک مختلف، اثرات آنها ممکن است در مسیر‌های مسئول تولید انرژی و تنظیم ایمنی همپوشانی داشته باشد.

این یافته‌ها می‌تواند راه را برای توسعه آزمایش‌های خونی که می‌توانند به تشخیص عینی‌تر این بیماری‌ها کمک کنند، هموار کند. در حال حاضر، تشخیص آنسفالومیلیت میالژیک/سندرم خستگی مزمن و کووید طولانی مدت به شدت به علائم متکی است، زیرا هیچ آزمایش آزمایشگاهی پذیرفته شده جهانی برای آنها وجود ندارد.

یک مطالعه قبلی با استفاده از پلتفرم EpiSwitch نتایج امیدوارکننده‌ای را برای آزمایش خون برای آنسفالومیلیت میالژیک/سندرم خستگی مزمن نشان داد، اما هنوز قبل از استفاده بالینی نیاز به اعتبارسنجی بیشتر دارد.

پشتزکی گفت محققان امیدوارند که یافته‌های جدید به توسعه نشانگر‌های زیستی که می‌توانند برای تشخیص استفاده شوند کمک کند و در درازمدت منجر به درمان‌هایی شود که مسیر‌های بیولوژیکی مشترک این بیماری‌ها را هدف قرار می‌دهند.

محققان تأکید کردند که نتایج به این معنی نیست که این پنج بیماری یک بیماری واحد هستند، بلکه نشان می‌دهند که آنها ممکن است مکانیسم‌های بیولوژیکی مشترکی داشته باشند که می‌تواند برخی از علائم مشابه، در درجه اول خستگی مزمن، را توضیح دهد.

منبع: مدیکال اکسپرس