این آقا هر وقت دختری موطلایی می‌دید دست و پایش می‌لرزید

باشگاه خبرنگاران جوان- «وقتی که نماینده سرخس در انجمن (که اتفاقاً یک خانم بوده است) را به شاه معرفی کردند و شاه خوشگلی آن زن را دید، برای آن خانم از لفظی استفاده کرد که قلم از نوشتن آن شرم دارد. 

اسدالله علم، وزیر دربار، می‌نویسد: «در سرخس خانمی را که نسبتاً خوشگل هم بود و از مشهد آمده بود [..]به شاهنشاه معرفی کردند که ایشان نماینده سرخس در انجمن هستند…» محمدرضا پهلوی از لفظی استفاده کرد که صراحتاً از نگاه سخیف و ابزاری او پرده برداشت. 

علاوه بر این محمدرضا پهلوی در مصاحبه رسمی‌اش با اوریانا فالاچی، خبرنگار ایتالیایی، در سال ۱۳۵۲، بدون ذره‌ای ابهام اندیشه واقعی خود را روی دایره ریخت و گفت: «در زندگی یک فرد، زن به حساب نمی‌آید مگر وقتی که زیبا و دلربا باشد…» این منطق، حقیقت ساختاری رژیمی بود که زن را تهی از عقلانیت، مسئولیت و نقش‌آفرینی تمدنی می‌خواست.

اردشیر زاهدی، داماد شاه و سفیر وقت ایران در آمریکا، نیز در خاطراتش می‌نویسد: «اعلیحضرت به نحوی افراطی و غیر قابل باور به زنان و دختران موطلایی علاقه‌مند بودند و هر وقت دختری موطلایی می‌دیدند به وضوح دست و پایشان می‌لرزید!» 

خروجی این رفتار، افشاگری‌های متعددی بود که حتی همسران شاه را به ستوه آورد؛ آن‌چنان‌که ماروین زونیس در کتاب «شکست شاهانه» می‌نویسد ملکه فوزیه و ملکه ثریا بار‌ها شاه را تهدید کردند که اگر به زن‌بارگی خود در محافل خصوصی ادامه دهد، از او جدا خواهند شد. 

این ساختار منطقی که در آن نخست‌وزیران، کابینه و مجالس پهلوی نیز دچار انحطاط اخلاقی مشابهی بودند و زن را صرفاً برده‌ای جنسی می‌انگاشتند، در سال ۱۳۵۷ با معمارین یک گفتمان کاملاً متفاوت رو‌به‌رو شد؛ گفتمانی که نه بر پایه نگاه ابزاری غرب شکل گرفته بود و نه متحجرانه زن را به گوشه انزوا می‌راند.

امام خمینی (ره) درست در نقطه مقابل این نگاه، معادلاتی جدید برپا کرد. ایشان با بیان اینکه «زن انسان است؛ آن هم یک انسان بزرگ. زن مربی جامعه است و از دامن زن انسان‌ها پیدا می‌شوند»، مبدأ ارزش‌گذاری را از «زیبایی ابزاری» به «کرامت انسانی و نقش مربی‌گری» تغییر داد. 

در اندیشه ایشان، دامن مادر بزرگ‌ترین مدرسه تربیت نسل شد و حقوق مادر برتر از سال‌ها عمر متعهدانه پدر توصیف گشت. 

تحول واقعی، اما در فراخوان بانوان به میادین سرنوشت‌ساز بود. درحالی‌که دستگاه پهلوی زنان را ناتوان از درک امور سیاسی قلمداد می‌کرد، بنیان‌گذار انقلاب وظیفه‌ای برابر برای آنان قائل شد و صراحتاً اعلام کرد: «همان‌طوری که مرد‌ها باید در امور سیاسی دخالت کنند و جامعه خودشان را حفظ کنند، زن‌ها هم باید دخالت کنند و جامعه را حفظ کنند.» 

این منشورِ حضوری فعال در جبهه‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی بود که توانست نسل جدیدی از زنان پیشرو را به جامعه معرفی کند.

این منطق مترقی در چهل سال اخیر با تبیین‌های رهبر شهید انقلاب، آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای تثبیت شد؛ آنجا که بر نفی تفاوت‌های جنسیتی در مراتب معنوی تأکید ورزیده و فرمودند: «زن پیش خدای متعال مثل مرد است. در طی مراتب معنوی و الهی بین این دو جنس هیچ تفاوتی نیست… در حقوق اجتماعی و حقوق شخصی و فردی بین زن و مرد تفاوتی وجود ندارد.» 

قیاس این دو مسیر، تقابل دو کارنامه است؛ نگرشی که در کاخ، زن را در خوشگلی ظاهری خلاصه می‌کرد و حتی در برابر یک نماینده زن استانی لفظی شرم‌آور به کار می‌برد، در برابر نگاهی که زن را مدیر خانواده، مربی جامعه و کنشگر فعال عرصه سیاست و علم می‌داند.

منبع: فارس