خطرناک‌ترین مأموریت جنگ ۴۰ روزه به روایت معاون نیروی هوایی ارتش

باشگاه خبرنگاران جوان - امیر سرتیپ خلبان مسعود جعفری، معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، صبح امروز (پنجشنبه، ۱۵ مردادماه) در گفت‌و‌گو با شبکه خبر با اشاره به گذشت حدود پنج ماه از آغاز عملیات‌های هوایی جنگ، اظهار کرد: از ابتدا هیچ قصدی برای صحبت درباره عملیات‌هایی که نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام داد، نداشتیم؛ چرا که انجام این مأموریت‌ها را وظیفه ذاتی خود می‌دانیم.

وی افزود: ما برای چنین روز‌هایی تربیت شده‌ایم و برای انجام همین مأموریت‌ها سرمایه‌گذاری شده است. اگر مأموریتی انجام می‌دهیم، آن را وظیفه سازمانی خود می‌دانیم و هیچ طلبی از کسی نداریم. با افتخار این وظیفه را انجام می‌دهیم و اساساً هیچ برنامه‌ای برای تبلیغات یا رسانه‌ای کردن این سلسله عملیات‌ها نداشتیم.

امیر سرتیپ جعفری ادامه داد: تصمیم ما این بود که پس از پایان جنگ، اگر لازم بود درباره این مأموریت‌ها صحبت کنیم تا در تاریخ رزمندگان جمهوری اسلامی ایران ثبت شود.

وی با اشاره به گزارش یکی از رسانه‌های خارجی درباره عملیات‌های نیروی هوایی ارتش در جنگ ۴۰ روزه گفت: رسانه‌های خارجی از این موضوع ابراز تعجب کردند که چگونه یک هواپیمای نسل سوم توانسته است از رینگ پدافندی پایگاه‌های آمریکا در کویت عبور کرده و مأموریت خود را با موفقیت انجام دهد.

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش خاطرنشان کرد: علاوه بر این عملیات، مأموریت‌های متعدد دیگری نیز از سوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا به یگان‌های مختلف نیروی هوایی ابلاغ شده بود که از پایگاه‌های گوناگون و علیه اهداف مختلف به اجرا درآمد و با موفقیت به پایان رسید.

مأموریت ویژه سوخو-۲۴ علیه مرکز فرماندهی سنتکام

امیر سرتیپ جعفری سپس به یکی از مهم‌ترین عملیات‌های طراحی‌شده نیروی هوایی اشاره کرد و گفت: یکی از مأموریت‌هایی که از قبل پیش‌بینی شده بود، به پایگاه هوایی شهید دوران و دو فروند جنگنده سوخو-۲۴ واگذار شد.

وی افزود: براساس این طرح، دو فروند جنگنده سوخو-۲۴ باید از شیراز به پرواز درمی‌آمدند و مرکز فرماندهی هوایی آمریکا (سنتکام) در منطقه را هدف قرار می‌دادند.

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش این مأموریت را «بسیار ویژه» توصیف کرد و گفت: در مطالعات اطلاعاتی و عملیاتی نیروی هوایی، این عملیات از ابتدا یکی از دشوارترین مأموریت‌ها ارزیابی شده بود؛ چرا که هدف، مرکز فرماندهی آمریکا و بزرگ‌ترین پایگاه هوایی این کشور در منطقه، یعنی پایگاه العدید، بود.

وی افزود: سامانه‌های پدافندی بسیار قدرتمند پاتریوت و تاد از این پایگاه محافظت می‌کردند و علاوه بر آن، از آغاز جنگ، جنگنده‌های آمریکایی و همچنین هواپیما‌های دولت قطر به‌صورت شبانه‌روزی و در ارتفاعات مختلف مأموریت گشت رزمی هوایی (Combat Air Patrol-CAP) را بر فراز منطقه انجام می‌دادند.

امیر سرتیپ جعفری ادامه داد: همین شرایط باعث شده بود خلبانان ما بدانند که با یکی از سخت‌ترین مأموریت‌های خود روبه‌رو هستند، اما با آگاهی کامل، پذیرش ریسک بسیار بالا و خطرپذیری فراوان، مسئولیت این عملیات را پذیرفتند و در عمل یک عملیات ناممکن را ممکن کردند.

هدف قرار گرفتن رادار راهبردی العدید

وی با اشاره به دشواری‌های این عملیات اظهار کرد: ما از توان دشمن، استحکام رینگ پدافندی و حجم تجهیزات مستقر در منطقه اطلاع کامل داشتیم. از سوی دیگر، میان ایران و پایگاه العدید یک مرز آبی قرار داشت و جنگنده‌ها باید تمام عرض خلیج فارس را در ارتفاع بسیار پایین طی می‌کردند.

جعفری افزود: چند روز پس از این عملیات اعلام شد که یک رادار ماوراء افق با برد پنج هزار کیلومتر در العدید هدف قرار گرفته است.

وی تصریح کرد: براساس مطالعات اطلاعاتی نیروی هوایی، این رادار بخش وسیعی از منطقه را زیر پوشش داشت و حتی رادار‌های تاکتیکی و سامانه‌های پاتریوت نیز تا محدوده شیراز، کل خلیج فارس و جنوب کشور را رصد می‌کردند، در حالی که رادار ماوراء افق پوششی بسیار گسترده‌تر داشت و حتی مناطق شمالی کشور را نیز زیر نظر می‌گرفت.

پرواز در ارتفاع کمتر از ۱۰۰ پا بر فراز خلیج فارس

امیر سرتیپ جعفری در ادامه با تشریح جزئیات اجرای این عملیات اظهار کرد: در بخش نخست مسیر پروازی، جنگنده‌ها تا رسیدن به سواحل خلیج فارس می‌توانستند از عوارض طبیعی، پستی‌ها، کوه‌ها و دره‌ها برای پنهان ماندن از دید سامانه‌های راداری استفاده کنند، اما پس از ورود به پهنه خلیج فارس، شرایط به‌طور کامل تغییر می‌کرد.

وی افزود: از لحظه‌ای که هواپیما‌ها بر فراز آب قرار می‌گرفتند تا رسیدن به قطر، دیگر امکان استفاده از عوارض طبیعی وجود نداشت. براساس محاسبات انجام‌شده، خلبانان ما حتی در ارتفاع کمتر از ۱۰۰ پا، معادل حدود ۳۰ متر از سطح دریا پرواز کردند. این نوع پرواز، بسیار دشوار و پیچیده بود، اما خلبانان توانستند خود را به هدف رسانده و مأموریت را با موفقیت به انجام برسانند.

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش ادامه داد: با وجود پرواز در چنین ارتفاع پایینی، همچنان خطر کشف شدن توسط لایه‌های مختلف پدافند دشمن و همچنین جنگنده‌هایی که مأموریت گشت رزمی هوایی (CAP) را بر عهده داشتند، وجود داشت.

وی تصریح کرد: اختلاف فناوری میان تجهیزات دو طرف نیز بسیار قابل توجه بود. هواپیما‌های ما حداکثر متعلق به نسل سوم بودند، در حالی که طرف مقابل از جنگنده‌های نسل ۴+، نسل ۴++ و حتی نسل ۵ استفاده می‌کرد. با این حال، حجم گسترده پدافند زمینی، پدافند هوایی و اختلاف نسلی فناوری، موجب نشد خلبانان ما از انجام مأموریت عقب‌نشینی کنند و همه آنها با روحیه‌ای بالا، شجاعت و شهامت کامل مسئولیت این عملیات را پذیرفتند و به لطف خدا آن را با موفقیت به پایان رساندند.

اختلاف هزارم ثانیه‌ای می‌تواند سرنوشت خلبانان را تغییر دهد

امیر سرتیپ جعفری در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت خدمه جنگنده هدف قرار گرفته، اظهار کرد: پارامتر‌های خروج اضطراری از یک هواپیمای هدف قرار گرفته، بسیار پیچیده است و حتی اختلافی در حد هزارم ثانیه می‌تواند سرنوشت متفاوتی را برای خلبان کابین جلو و کابین عقب، یا همان خلبان راست و چپ در جنگنده سوخو-۲۴، رقم بزند.

وی افزود: شهادت شهید کاظمی به هیچ عنوان تأیید نمی‌کند که برای خلبان کابین دیگر نیز همان اتفاق رخ داده باشد. حتی در زمان صلح نیز مواردی داشته‌ایم که دو خلبان با اختلاف زمانی در حد یک‌صدم ثانیه از یک هواپیما اجکت کرده‌اند، اما یکی زنده مانده و دیگری به شهادت رسیده است؛ بنابراین این موضوع، تضمین‌کننده سرنوشت سایر خلبانان نیست.

رایزنی‌ها برای مشخص شدن وضعیت سه خلبان دیگر سوخو-۲۴ ادامه دارد

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش درباره وضعیت سه خلبان دیگر این عملیات گفت: به جز شهید کاظمی که پس از هدف قرار گرفتن این پایگاه، پیکر مطهرش پس از مدتی به کشور بازگشت، وضعیت سه خلبان دیگر هنوز به‌صورت دقیق مشخص نیست.

وی ادامه داد: اطلاعات موجود هنوز کامل و شفاف نیست و تاکنون اطلاعات دقیقی از سوی منابع اطلاعاتی به دست نیامده است، اما وزارت امور خارجه، مجموعه‌های اطلاعاتی ارتش و ستاد کل نیرو‌های مسلح در حال انجام رایزنی‌ها و پیگیری‌های لازم هستند تا اطلاعات دقیق‌تری درباره این خلبانان به دست آید.

امیر سرتیپ جعفری ابراز امیدواری کرد: آرزوی ما این است که این قهرمانان با سلامت و سربلندی به آغوش کشور و خانواده‌های خود بازگردند.

قدردانی از خانواده‌های چشم‌انتظار خلبانان

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش در ادامه با قدردانی از خانواده‌های خلبانان این عملیات اظهار کرد: این عزیزان مأموریت خود را به عنوان یک نظامی انجام دادند، اما من از همین جا لازم می‌دانم از خانواده‌های آنان نیز قدردانی کنم. خانواده‌های این عزیزان با من در تماس هستند و شرایط بسیار سختی را سپری می‌کنند.

وی افزود: خانواده شهید کاظمی دست‌کم به آرامش رسیده‌اند، اما خانواده سه خلبان دیگر همچنان چشم‌انتظار هستند و هر روز شایعات مختلفی درباره سرنوشت عزیزانشان می‌شنوند. از همین جا از صبر و بردباری این خانواده‌های عزیز صمیمانه تشکر می‌کنم و از خداوند متعال می‌خواهم که این قهرمانان به سلامت به آغوش خانواده‌های خود بازگردند.

مأموریتی در امتداد راه شهیدان بابایی و دوران

امیر سرتیپ جعفری با اشاره به رشادت خلبانان عملیات حمله به العدید در جنگ ۴۰ روزه گفت: این عزیزان کار بزرگی انجام دادند؛ کاری شبیه آنچه شهید عباس بابایی در سال ۱۳۶۶ انجام داد. با وجود آنکه شهید بابایی معاون عملیات نیروی هوایی بود، اما خود در کابین هواپیما نشست و مأموریت عملیاتی را بر فراز عراق انجام داد و جایگاه، مسئولیت و درجه نظامی مانعی برای حضور او در عملیات نشد.

وی افزود: این عملیات از جهاتی به مأموریت شهید عباس دوران نیز شباهت داشت. شهید دوران به همراه مرحوم اسکندری مأموریت حمله به محل برگزاری اجلاس سران جنبش عدم تعهد در بغداد را انجام دادند؛ مأموریتی که ریسک بسیار بالایی داشت.

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش در عین حال خاطرنشان کرد: با این حال، به اعتقاد من رینگ پدافندی بغداد در آن زمان به‌مراتب ضعیف‌تر از رینگ پدافندی بود که امروز از پایگاه العدید محافظت می‌کرد.

سال‌ها رصد اطلاعاتی پایگاه‌های آمریکا در منطقه

امیر سرتیپ جعفری در پاسخ به پرسشی درباره علت انتخاب پایگاه العدید به‌عنوان هدف این عملیات، اظهار کرد: همزمان با گسترش پایگاه‌های نظامی آمریکا، به‌ویژه در حوزه هوایی، در کشور‌های منطقه، فعالیت‌های اطلاعاتی ما نیز به موازات آن توسعه پیدا کرد.

وی افزود: در امارات، قطر، کویت و بحرین که محل استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا است، همزمان با توسعه این پایگاه‌ها، کار اطلاعاتی به‌صورت مستمر انجام می‌شد و نیروی هوایی در کنار مجموعه‌های اطلاعاتی ستاد کل نیرو‌های مسلح و ارتش جمهوری اسلامی ایران، این مراکز را به‌طور مداوم رصد می‌کرد و برای چنین روز‌هایی برنامه‌ریزی داشت.

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش ادامه داد: العدید، عریفجان، اربیل، حریر و الظفره از جمله پایگاه‌هایی بودند که به‌صورت مستمر زیر نظر قرار داشتند. این مراکز، چه در حوزه هوایی و چه دریایی، به‌تدریج در منطقه توسعه پیدا می‌کردند و ما به‌خوبی می‌دانستیم که هدف اصلی از ایجاد و گسترش این پایگاه‌ها، جمهوری اسلامی ایران است.

وی تصریح کرد: بر همین اساس، کار اطلاعاتی لازم انجام شده بود و برای اجرای مأموریت‌های احتمالی نیز برنامه‌ریزی صورت داشت. هر زمان که ستاد کل نیرو‌های مسلح مأموریتی را به نیروی هوایی ابلاغ کرد، این مأموریت‌ها انجام شد و عملیات العدید نیز یکی از همان مأموریت‌ها بود.

سال‌ها تحریم، پرواز بدون GPS را به یک مهارت عملیاتی تبدیل کرد

امیر سرتیپ جعفری درباره نحوه عبور جنگنده‌های سوخو-۲۴ از سامانه‌های مراقبتی دشمن اظهار کرد: در سال‌های طولانی تحریم، چون امکان استفاده از بسیاری از تجهیزات و فناوری‌های روز را نداشتیم، خلبانان نیروی هوایی ارتش یاد گرفتند که بدون اتکا به سامانه‌های متعارف، مأموریت‌های خود را انجام دهند.

وی افزود: خلبانان ما سال‌ها تمرین کرده‌اند که بدون GPS، بدون INS و تنها با نقشه‌خوانی و روش‌های سنتی هدایت هواپیما عملیات انجام دهند و شاید همین موضوع یکی از برگ‌های برنده ما در این مأموریت بود.

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش ادامه داد: هواپیما‌های ما حتی هیچ‌گونه سیگنال خروجی، از جمله ارتباط رادیویی، نداشتند و همین مسئله احتمال کشف آنها را به حداقل رساند.

دشمن تصور نمی‌کرد نیروی هوایی ارتش چنین عملیاتی را اجرا کند

امیر سرتیپ جعفری با اشاره به غافلگیری دشمن در مقابل عملیات‌های مختلف نیروی هوایی ارتش گفت: به احتمال زیاد، در روز‌های نخست جنگ، آمریکایی‌ها اساساً تصور نمی‌کردند که نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران جسارت اجرای چنین مأموریتی را داشته باشد و جنگنده‌های ایرانی بتوانند تا این اندازه به اهداف نزدیک شوند.

وی افزود: به همین دلیل، زمانی که پایگاه عریفجان در کویت هدف قرار گرفت، تازه سامانه‌های پدافندی آنها در وضعیت آماده‌باش کامل قرار گرفت.

وی در ادامه و در تشریح شرایط آن مقطع، اظهار کرد: در مسیر بازگشت نیز سه فروند جنگنده اف-۱۵ آمریکایی که احتمالاً قصد فرود در عربستان را داشتند، بر اثر آتش خودی سامانه‌های پاتریوت و پدافند هوایی کویت هدف قرار گرفتند.

امیر سرتیپ جعفری تأکید کرد: به نظر می‌رسد دشمن اساساً احتمال نمی‌داد کسی جرأت نزدیک شدن به این پایگاه‌ها را داشته باشد و همین مسئله موجب شد این مأموریت‌ها به لطف خدا با موفقیت انجام شود.

عملیاتی در امتداد مکتب شهید دوران

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش با تجلیل از خلبانان عملیات حمله به پایگاه العدید گفت: این چهار خلبان از پایگاه هوایی شهید دوران شیراز، با شجاعت کامل مأموریتی را پذیرفتند که از نظر میزان خطر، یادآور عملیات تاریخی شهید عباس دوران بود.

وی افزود: آنها با علم به همه تهدید‌ها و خطرات، مسئولیت مأموریت را پذیرفتند و آن را به انجام رساندند که این موضوع، مایه افتخار نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران است.

مردم کاری فراتر از وظیفه انجام دادند

امیر سرتیپ جعفری در پایان با قدردانی از حمایت مردم ایران اظهار کرد: این مأموریت‌ها را به ملت بزرگ ایران تقدیم می‌کنیم. حضور مردم در صحنه، به‌ویژه در روز‌های نخست جنگ، تأثیر بسیار زیادی در تقویت روحیه رزمندگان داشت و اهداف دشمن برای ایجاد آشوب داخلی و برهم زدن نظم کشور را خنثی کرد.

وی افزود: شاید عده‌ای تصور کنند حضور مردم با در دست داشتن پرچم در خیابان‌ها تأثیری نداشت، اما این حضور، هم برای نیرو‌های مسلح روحیه‌بخش بود و هم بسیاری از اهداف دشمن در حوزه جنگ روانی و ناامن‌سازی داخلی را ناکام گذاشت.

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش در پایان تأکید کرد: ما وظیفه خود را انجام دادیم، اما مردم با حضور خود کاری فراتر از وظیفه انجام دادند و امروز قدردان این همراهی و پشتیبانی هستیم.

منبع: فارس