حکم ازدواج مسلمان با غیرمسلمان چیست؟

باشگاه خبرنگاران جوان - عقد نکاح یا ازدواج، به قراردادی گفته می‌شود که زوجین را به یکدیگر محرم ساخته و سبب می‌شود تا حقوق و تکالیف ناشی از زوجیت، بر رابطه ایشان بار شود. در قانون مدنی، شرایط و احکام خاص عقد نکاح به تفصیل بیان شده که تا حد زیادی احکام آن بر مبنای فقه شیعه به تدوین رسیده است.

یکی از مسائل مهمی که پیرامون عقد نکاح به وجود می‌آید، آن است که حکم نکاح و ازدواج مسلمان با غیرمسلمان چیست؟

پاسخ به این سوال، از آن جهت ضروری است که امروزه مهاجرت افراد به کشورهای دیگر گسترش فراوانی یافته و چه بسا ازدواج با غیرمسلمانان اجتناب‌ناپذیر باشد. لذا از آن جهت که نکاح با زن و مرد اهل کتاب یا کافر ممکن است به لحاظ شرعی و قانونی، باطل باشد، پرداختن به این موضوع، اهمیت زیادی خواهد داشت.

حکم ازدواج زن مسلمان با مرد غیرمسلمان

در خصوص ازدواج زن مسلمان با مرد غیر مسلمان، ماده ۱۰۵۹ قانون مدنی، حکمی کلی، مبنی بر عدم جواز یا ممنوعیت این ازدواج مسلمان با غیرمسلمان را بیان داشته است. بر اساس این ماده، نکاح زن مسلمان با مرد غیرمسلمان، جایز نیست.

عدم جواز ازدواج زن مسلمان با غیرمسلمان، در قرآن کریم نیز بیان شده است که به نظر می‌رسد فلسفه چنین ممنوعیتی، به دلیل جلوگیری از تاثیر این ازدواج بر فرزندان، جلوگیری از اختلاط نسل و از بین رفتن تدریجی دین اسلام باشد.

در این بحث، ذکر این نکته ضروری است که منظور از ازدواج زن مسلمان با مرد غیرمسلمان، آن است که شوهر، دین اسلام را نپذیرفته باشد؛ اعم از اینکه وی، مشرک یا کافر به خداوند یگانه بوده و یا اینکه معتقد به سایر ادیان از جمله مسیحیت یا یهودیت باشد.

در هر حال، ازدواج زن مسلمان با چنین فردی، محل اشکال است و در چنین شرایطی، ازدواج مسلمان با غیر مسلمان، باطل می‌باشد.

حکم ازدواج مرد مسلمان با زن غیرمسلمان

بر اساس احکام فقهی، ازدواج مرد مسلمان با زن غیرمسلمان از نوع کافر، به صورت کلی، ممنوع می‌باشد. لکن در خصوص ازدواج مرد مسلمان با زن غیرمسلمان از نوع اهل کتاب (مسیحی، یهودی و زرتشتی)، این ممنوعیت، مطلق نیست. لذا حکم ازدواج مسلمان با غیرمسلمان در خصوص مردها، با زن‌ها، متفاوت است.

به عبارت دیگر، مرد مسلمان، نمی‌تواند با زنی که اعتقادی به خداوند یکتا نداشته و مشرک و کافر است، ازدواج کند؛ چه این ازدواج، از نوع عقد دائم بوده و یا به صورت ازدواج موقت باشد. اما ازدواج مرد مسلمان با زن غیرمسلمان اهل کتاب، همیشه ممنوع نیست و فقها در خصوص آن، قایل به تفکیک شده و نظرات مختلفی را مطرح کرده‌اند.

اما پرطرفدارترین نظریه در خصوص ازدواج مسلمان با غیرمسلمان، آن است که اگر زن غیرمسلمان، اهل کتاب بوده و به عبارت دیگر، مسیحی، یهودی یا زرتشتی باشد، مرد مسلمان، صرفا می‌تواند به صورت موقت، با وی ازدواج کند؛ اما ازدواج دائم با چنین زنی، همچنان محل اشکال است.

مگر اینکه شرایط خاص ازدواج مسلمان با غیرمسلمان، وجود داشته باشد.

شرایط ازدواج مسلمان با غیرمسلمان

یکی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین شرایط ازدواج مسلمان با غیرمسلمان، آن است که فرد غیرمسلمان، به دین اسلام مشرف شود. در این صورت، دیگر ممنوعیتی برای ازدواج میان آن دو، وجود نخواهد داشت؛ چرا که دین آنها، یکسان و برابر است.

علاوه بر این، از آن جهت که فرد مسلمان، ممکن است تابعیت کشور دیگری را داشته باشد، در ماده ۱۰۶۰ قانون مدنی، مقرر شده است که ازدواج کردن زنان ایرانی با تبعه خارجی، حتی در مواردی که به‌عنوان مثال، آن فرد، به دین اسلام مشرف شده و ازدواج ایشان، ممنوعیت شرعی و قانونی ندارد، منوط به آن است که از دولت، اجازه مخصوص گرفته شود تا اینکه مشکل تابعیت فرزندان مادران ایرانی نیز مرتفع شود.

همچنین، بر اساس ماده ۱۰۶۱ همین قانون، مقرر شده که گاهی، ممکن است دولت، ازدواج کردن مردان ایرانی مسلمان که مستخدم یا مامور رسمی دولت هستند، با زنان تبعه خارج را، موکول به داشتن اجازه مخصوص از دولت نماید تا به این ترتیب، مصلحت عمومی کشور نیز، دچار خدشه نگردد.

در دو فرض پیش گفته، علاوه بر اینکه فرد بیگانه باید به دین اسلام مشرف شود، شرایط دیگر، از جمله کسب اجازه از دولت نیز ضروری است.

منبع: ابناء