سنگین‌ترین ماهواره ایران، در ۱۰ روز تصاویرش را ارسال کرد

باشگاه خبرنگاران جوان - محرم غیاثوند، رئیس گروه فضایی صنایع الکترونیک وزارت دفاع (صاایران) و سازنده ماهواره «پایا»، امشب به مناسب روز فناوری فضایی و رونمایی از تصاویر این ماهواره، در گفتگوی ویژه خبری با تشریح مراحل بهره‌برداری از این ماهواره و با اشاره به پرتاب موفقیت‌آمیز آن در هفتم دی، اظهار داشت که پس از پرتاب، فرایندی دقیق برای آماده‌سازی ماهواره جهت بهره‌برداری طی شده و امروز رسماً این مرحله آغاز شد.

غیاثوند با اشاره به تجربه پرتاب ماهواره «امید» در سال ۱۳۸۷، گفت: اثبات فناوری فضایی پس از ماهواره امید انجام شد و هدف بعدی، عملیاتی کردن ماهواره‌ها برای ارائه خدمات به جامعه بود؛ زیرا صنعت فضایی تنها با ماهواره‌های عملیاتی می‌تواند توسعه پیدا کند.

او افزود: ماهواره‌ها در دو حوزه اصلی فعالیت دارند: یکی حوزه پرتابگر‌ها و دیگری حوزه ماهواره‌ها. ماهواره‌ها باید سکویشان در مدار تثبیت شود و عملکرد آنها در طول عمرشان تضمین شود؛ به‌طور مثال، ماهواره‌های مداری پایین زمین معمولاً بین دو تا پنج سال فعالیت می‌کنند. این ماهواره‌ها شامل هزاران قطعه و زیرسامانه هستند که باید بدون نقص عمل کنند تا مأموریت کامل شود.

رئیس گروه فضایی صایران ادامه داد: تا امروز حدود ۳۵ تا ۳۶ ماهواره در کشور پرتاب شده و ماهواره پایا، نوزدهمین ماهواره وزارت دفاع است که در مدار قرار گرفته است. در سال اخیر، تثبیت سکو‌های مختلف موفقیت‌آمیز بوده و ماهواره‌های میکرو مانند چمران، فخر و نان ماهواره‌ها توانستند مأموریت خود را با موفقیت انجام دهند.

غیاثوند ماهواره پایا را در کلاس جدیدی از سکو‌ها معرفی کرد و گفت: این ماهواره در کلاس مینی‌ماواره‌ها قرار دارد، با وزن ۱۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم و قادر به انجام مأموریت‌های حرفه‌ای در مدار پایین زمین است. فناوری تصویربرداری آن بر مبنای تلسکوپ بوده که نسبت به فناوری لنزی کیفیت تصویر بالاتر، ناحیه تصویربرداری گسترده‌تر و زمان ثبت تصاویر کوتاه‌تر دارد.

وی توضیح داد: ماهواره‌های عملیاتی قابلیت اصلاح مدار دارند تا به دلیل اصطکاک در فضا، ارتفاع خود را حفظ کنند و مأموریت طولانی‌مدت داشته باشند. ماهواره پایا به سامانه پیشران مجهز است و می‌تواند تصاویر با حجم بالا را با سرعت به ایستگاه‌های زمینی ارسال کند. همچنین، این سکوی عملیاتی چابک است و قابلیت بارگذاری مجدد الگوریتم‌ها و نرم‌افزار‌ها از زمین را دارد.

غیاثوند مراحل چهارگانه بهره‌برداری ماهواره را تشریح کرد: ابتدا مرحله تزریق در مدار، سپس مرحله راه‌اندازی، مرحله بهره‌برداری و در نهایت مرحله عملکرد پایدار که ماهواره با مراقبت مختصر مأموریت خود را انجام می‌دهد. مرحله راه‌اندازی شامل اثبات فرمان‌پذیری، ارزیابی عملکرد زیرسامانه‌ها و تأیید الگوریتم‌ها و نرم‌افزار‌ها است.

وی افزود: در ماهواره پایا، پس از تزریق، با ناپایداری بالای ماهواره در مدار مواجه شدیم که فراتر از پیش‌بینی بود؛ اما با تلاش گسترده تیم‌های زمینی و الگوریتم‌های جایگزین، این مشکل در هفته اول اصلاح شد و مرحله فرمان‌پذیری و راه‌اندازی دوربین تلسکوپی با موفقیت طی شد. پیش‌بینی اولیه ما دو ماه برای ورود به بهره‌برداری بود، اما این فرآیند تنها در ۱۰ روز به پایان رسید.

غیاثوند اشاره کرد: ماهواره پایا بخشی از برنامه «سلیمانی» است که شامل ۲۴ ماهواره در شش صفحه مداری می‌شود و هدف آن توسعه عملیاتی صنعت فضایی کشور و ارائه خدمات متنوع به جامعه است.

غیاثوند گفت: در پرتاب ماهواره پایا، فرایند تزریق سخت‌تر از پیش‌بینی بود و انتظار داشتیم بهره‌برداری چندین ماه طول بکشد، اما ظرف ۱۰ روز توانستیم تصاویر عملیاتی را دریافت کنیم. این موفقیت نشان‌دهنده توانمندی صنعت فضایی کشور و مستقل بودن ما در شرایط تحریم‌ها است.

وی ادامه داد: هم‌اکنون کشور‌هایی که قادر به ساخت ماهواره‌های عملیاتی مستقل در کلاس ماهواره پایا یا سری ماهواره پارس هستند، کمتر از ۲۰ کشور در جهان هستند و بسیاری دیگر به همکاری با هم نیاز دارند. ما با اتکا به دانش بومی و همکاری بخش‌های مختلف، در این حوزه مستقل عمل می‌کنیم.

غیاثوند با اشاره به منظومه «شهید سلیمانی» گفت: در این پروژه نیز فضای اشتراکی میان وزارت دفاع، سازمان فضایی، سپاه پاسداران و ۱۲ شرکت دانش‌بنیان ایجاد شده است. این همکاری‌ها باعث می‌شود نتایج ملموس و عملیاتی در حوزه تصویربرداری و سایر مأموریت‌های فضایی به دست آید و چشم‌انداز فضایی کشور تقویت شود.

محرم غیاثوند در ادامه با اشاره به پرتاب آینده ماهواره «هاتف ۳» گفت: برای عملیاتی شدن منظومه فضایی، پرتابگر‌های بومی الزامی هستند تا بتوانیم تعدد پرتاب‌ها در زمان‌های مختلف داشته باشیم. پرتابگر‌ها نیاز به اصلاحاتی دارند تا بتوانند مأموریت‌های مورد نظر ما را انجام دهند.

وی افزود: مکان پرتاب نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا پرتاب باید در شیب مداری مشخصی انجام شود؛ بنابراین پایگاه پرتاب چابهار انتخاب شده است و ترکیب سه عامل اصلی ماهواره، پرتابگر بومی و پایگاه پرتال باید به‌صورت هماهنگ عمل کنند تا مأموریت موفقیت‌آمیز باشد.

غیاثوند اشاره به نقش مردم گفت: برای موفقیت این پرتاب، دعای خیر مردم عزیزمان را نیاز داریم و امیدواریم با تلاش تیم‌های علمی و فضایی کشور، این مأموریت نیز با موفقیت انجام شود.

در ادامه حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به پرتاب‌های آینده و نقش پایگاه چابهار اظهار داشت: منفعت و انتفاع این دستاورد‌ها به‌صورت مستقیم به مردم بازمی‌گردد. نگاه کشور‌ها در حوزه فضایی دیگر صرفاً اقتدار محور و نظامی نیست، بلکه ابعاد اقتصادی آن بسیار پررنگ شده و برنامه وزارت ارتباطات نیز مبتنی بر همین رویکرد است.

سالاریه افزود: توسعه بخش خصوصی با هدف رونق اقتصاد فضایی شکل گرفته است و بهره‌بردار نهایی تصاویر ماهواره‌ای، مردم هستند. این تصاویر در حوزه‌هایی مانند کشاورزی، پایش منابع ارزشمند طبیعی، مدیریت بدن‌های آبی، به‌روزرسانی نقشه‌ها و بسیاری از کاربرد‌های مخابراتی به کار می‌روند. مخابرات فضایی مبتنی بر ماهواره موضوع شناخته شده‌ای در دنیا است و بخش بزرگی از اقتصاد صنعت فضایی به همین حوزه بازمی‌گردد.

رئیس سازمان فضایی تصریح کرد: ما علاقه‌مندیم بخش خصوصی در همه مراحل مشارکت داشته باشد؛ چه در ساخت زیرسامانه‌های ماهواره، چه در ساخت خود ماهواره و چه در سرمایه‌گذاری. اگر بتوانیم این هدف را محقق کنیم، به مرحله غایی توسعه اقتصاد فضایی خواهیم رسید.

وی درباره پروژه «منظومه شهید سلیمانی» گفت: تعداد زیادی از شرکت‌های خصوصی در این پروژه مشارکت دارند تا اقتصاد فضا رونق پیدا کند. ارزش تصاویر ماهواره‌ای یک ماهواره چندین برابر قیمت خود ماهواره است و از طریق سایت‌های سازمان و پژوهشگاه فضایی در اختیار علاقمندان قرار می‌گیرد. علاوه بر ارزش اقتصادی، این داده‌ها نقش مهمی در مدیریت حوادث غیرمترقبه دارند؛ برای مثال، با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای می‌توان خسارت ناشی از حوادث را در زمان مناسب ارزیابی و امدادرسانی را بهینه کرد، یا در آتش‌سوزی‌ها، کنترل و مهار آتش در نطفه ممکن شود.

منبع: فارس