نقش مؤثر بنگاه‌ها از تلاطم اقتصادی در شرایط کنونی/پرهیز از خرید‌های هیجانی شرط بقا در بازار‌های متلاطم

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری -آرتین هوسپیان کارشناس اقتصادی با اشاره به وضعیت فعلی اکوسیستم اقتصادی کشور و چالش‌های پیش روی فعالان بخش خصوصی اظهار داشت: رهبری واقعی و اصیل، برخلاف تصورات رایج در ادبیات مدیریتی، در روزهای آرام و شرایط عادی سنجیده نمی‌شود؛ بلکه عیار واقعی مدیران در زمانه‌ای آشکار می‌گردد که فشار تورم، بی‌ثباتی بازار و ابهام در آینده، فرآیند تصمیم‌گیری را برای هر کارآفرین و مدیری دشوار کرده است.

 وی با تأکید بر اینکه اقتصاد ایران سال‌هاست زیر فشار چندلایه تحریم‌های بین‌المللی و محدودیت‌های محیطی قرار دارد، خاطرنشان کرد: در کنار این چالش‌های مزمن، تنش‌های منطقه‌ای نیز فضای روانی بازار را تحت تأثیر قرار داده است؛ بنابراین مدیر امروز فراتر از وظایف کلاسیک و اداری، باید در قامت یک مشاور کسب‌وکار و بیزینس کوچ، نقش‌های خطیری همچون مدیریت بقا، مدیریت تطبیق و مدیریت امید را ایفا کند.

وی با اشاره به اینکه نخستین وظیفه هر رهبر در زمانه بحران، ایجاد آرامشی مبتنی بر شفافیت در بدنه سازمان است، افزود: نیروهای انسانی زمانی که با ابهام و تضاد اطلاعاتی مواجه می‌شوند، بهره‌وری‌شان به شدت افت می‌کند؛ بنابراین رهبر باید با صداقت تمام، وضعیت را تبیین کرده و با ارائه یک مسیر روشن، به تیم اطمینان دهد که علی‌رغم وجود ریسک‌های محیطی، سازمان برای عبور از طوفان برنامه مدون دارد. 

او تأکید کرد: آمادگی برای فعالیت در مناطق پرتنش، موضوع تازه‌ای نیست. ما از تجربه هشت سال دفاع مقدس به‌خوبی آموخته‌ایم و همین پیشینه به ما نهیب می‌زند که مدیریت در ایران نیازمند رویکردی متفاوت است.

وی تصریح کرد: مدیر ایرانی همواره باید مسلح به استراتژی‌های منعطف، از سناریوهای رشد و ماندگاری گرفته تا استراتژی خروج، باشد؛ چراکه مدیران ما به دلیل عبور از دل این حجم از ابهام و چالش‌های مداوم، از نظر قدرت تدبیر و انعطاف‌پذیری بر همتایان بین‌المللی خود برتری دارند.

وی  گفت: نبود شفافیت مالی، فقدان سیستم انبارداری علمی و درست و همچنین عدم هم‌مسیر بودن تیم با بدنه مدیریت، سه ضلع اصلی و دلایل بنیادین ناکامی‌ها در دوران رکود هستند.

 هوسپیان تنها راهکار عملیاتی برای عبور از این معضل را ممیزی کامل سیستم مالی و تفکیک قاطعانه حساب‌های شخصی از حساب‌های تجاری دانست و تأکید کرد: در شرایط بحران، نقدینگی حکم خون در رگ‌های سازمان را دارد؛ بنابراین باید هزینه‌ها به سه دسته دقیق تقسیم شوند: اول، هزینه‌های حیاتی که موتور محرک تولید و بقا هستند؛ دوم، هزینه‌های قابل تعویق که در صورت بهبود موقت شرایط انجام می‌شوند و سوم، هزینه‌های قابل حذف که بارهای اضافه و غیرضروری سازمان محسوب می‌گردند.

وی با اشاره به کتابی با عنوان «۲۲ اصل برای تبدیل شدن به رهبر استراتژیک»، هفت محور اصلی برای مدیریت در دوران بحران را شامل شفاف‌سازی روایت سازمانی، عبور از کنترل‌گری، تبیین منطقی تصمیمات، برگزاری گفت‌وگوهای کوتاه و هدفمند، تقویت همدلی مدیریتی، تداوم آموزش نیروهای کلیدی و پایش مستمر نبض سازمان برشمرد و تأکید کرد: مدیران در شرایط ابهام باید بیش از هر زمان دیگری بر ارتباط مؤثر، انسجام تیمی و حفظ اعتماد درون‌سازمانی تمرکز کنند.

وی با اشاره به اینکه انبار نباید صرفاً یک «مرکز هزینه» باشد، بلکه باید به «اهرم نقدینگی» سازمان تبدیل شود افزود: متأسفانه بسیاری از مدیران کالایی را می‌خرند و در انبار موجود دارند، اما به دلیل نبود سیستم پایش، از وجود آن بی‌خبرند و مجدداً اقدام به خرید می‌کنند.

 هوسپیان تأکید کرد: جلوگیری از خرید هیجانی و تبدیل موجودی‌های راکد و انباشته به نقدینگی فعال، شرط اول بقا در بازارهای متلاطم است.

این مشاور کسب‌وکار با انتقاد صریح از برخی رفتارهای متناقض مدیریتی بیان کرد: یکی از بزرگترین ضربات به سرمایه اجتماعی سازمان، تضاد میان رفتار مدیر و وضعیت معیشتی تیم است. اگر مدیری در اوج بحران نقدینگی، حقوق کارکنانش را پرداخت نکند، اما با حساب شخصی یا منابع سازمانی به سفرهای تفریحی لوکس برود، عملاً پیوند اعتماد و وفاداری را در سازمان از بین برده است.

وی افزود: در شرایطی که تورم بالاست و حقوق‌های ثابت کفاف زندگی را نمی‌دهد، مدیر موفق باید از «مدل جبران خدمات هوشمند» استفاده کند؛ به این معنا که در کنار حقوق پایه، از پاداش‌های مبتنی بر عملکرد، مزایای غیرنقدی و از همه مهم‌تر، ایجاد مسیر رشد فردی برای پرسنل بهره ببرد. 

هوسپیان اظهار کرد: رهبری در بحران، هنر تبدیل شدن به یک تسهیل‌گر است که می‌تواند در میان امواج متلاطم، امید را بر پایه واقعیت و برنامه‌ریزی زنده نگه دارد. به باور این مشاور کسب‌وکار، احیای سازمان در دوران سخت، نیازمند بازسازی ظرفیت‌های درونی و تمرکز بر دارایی‌های نامشهودی چون اعتماد مشتری و وفاداری عمیق تیم است تا سازمان نه تنها در طوفان زنده بماند، بلکه برای دوران پس از بحران نیز با قدرتی مضاعف آماده شود.