تهران ششمین شهر در استفاده گردشگری از ظرفیت مترو در جهان

باشگاه خبرنگاران جوان -  آئین رونمایی و معرفی از نقشه‌های گردشگری مترو امروز -سه‌شنبه هفدهم شهریورماه ۱۴۰۵- با حضور امیر قاسمی رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران برگزار شد.

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران دراین مراسم با بیان اینکه نگاه به مترو تاکنون عمدتاً معطوف به حوزه حمل‌ونقل عمومی بوده است، افزود: حدود دو سال پیش، ایده استفاده از ظرفیت مترو در حوزه گردشگری در یکی از نشست‌های گردشگری در مناطق مطرح شد و این ایده در ستاد گردشگری شهرداری تهران پرورش پیدا کرد. پس از آن نیز افرادی که در این حوزه تجربه و کار میدانی داشتند، فراخوانده شدند و اجرای این طرح در دستور کار قرار گرفت.

تهران ششمین شهر در استفاده گردشگری از مترو در جهان

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران با اشاره به تجربه شهر‌های مختلف جهان در استفاده گردشگری از مترو اظهار کرد: در دنیا برخی شهر‌ها وجود دارند که شبکه متروی خود را با نگاه گردشگری مورد توجه قرار داده باشند از جمله می‌توان به شهر‌هایی مانند توکیو، پاریس، لندن و بارسلون اشاره کرد. تهران نیز تقریباً پنجمین یا ششمین شهر در جهان است که می‌خواهد نگاه خود را به شبکه مترو تغییر دهد و آن را به‌مثابه یک بستر عظیم گردشگری مورد استفاده قرار دهد.

وی با بیان اینکه اجرای این طرح مبتنی بر کار میدانی و مطالعات کارشناسی بوده است، گفت: این پروژه یک کار صرفاً پیمانکاری نیست. اگرچه ممکن است برای برخی موضوعات مالی یا اجرایی از بستر پیمانکاری استفاده شده باشد، اما اصل کار توسط گروه‌هایی انجام شده که به‌صورت میدانی در کوچه‌پس‌کوچه‌های شهر تهران حضور پیدا کردند و جاذبه‌ها، اماکن و ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی و گردشگری شهر را شناسایی و برداشت کردند.

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران افزود: در این مطالعات، تلاش شد ظرفیت‌های مرتبط با فرهنگ و اصالت ایرانی و تهرانی در شهر تهران شناسایی شود. مسیر‌های منتهی به ایستگاه‌های مختلف مترو مورد بررسی قرار گرفت و بر اساس ظرفیت‌های گردشگری اطراف هر ایستگاه، نقشه‌های گردشگری طراحی و آماده شد.

قاسمی با اشاره به همکاری مجموعه شرکت بهره‌برداری مترو تهران در اجرای این طرح اظهار کرد: خوشبختانه با نگاه مثبتی که در مجموعه شرکت بهره‌برداری مترو وجود داشت، امروز به این توفیقات رسیده‌ایم.

وی ادامه داد: برای اینکه شهروندان و گردشگران بتوانند از این ظرفیت به‌خوبی استفاده کنند، هدف‌گذاری برای معرفی جاذبه‌های گردشگری اطراف ایستگاه‌ها را آغاز کردیم و امروز در ۲۴ ایستگاه شهر تهران، نقشه‌های گردشگری در ورودی‌ها، خروجی‌ها و سکو‌ها نصب شده و در معرض دید و بهره‌برداری مهمانان و استفاده‌کنندگان از شبکه مترو قرار گرفته است و در نظر داریم این موضوع را به ۴۰ ایستگاه تعمیم دهیم.

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران درباره معیار‌های انجام مطالعات و انتخاب جاذبه‌ها گفت: در این مطالعات، هر ایستگاه از منظر‌های مختلف گردشگری مورد بررسی قرار گرفت؛ از جمله اماکن تاریخی، موزه‌ها، مراکز خرید، گردشگری سبز، اماکن مذهبی، نیاز‌های عمومی و ضروری شهروندان و همچنین ظرفیت‌های موجود در حاشیه ایستگاه‌های مترو.

بررسی شبکه حمل‌ونقل عمومی پیرامون ایستگاه‌ها

قاسمی افزود: در کنار این موارد، شبکه حمل‌ونقل عمومی پیرامون ایستگاه‌ها، از جمله خطوط اتوبوس تندرو (BRT) و همچنین همجواری ایستگاه‌های مترو با سایر ایستگاه‌ها و مسیر‌های حمل‌ونقل نیز مورد بررسی قرار گرفت تا اطلاعات جامع‌تری در اختیار شهروندان و گردشگران قرار گیرد.

وی با اشاره به گستردگی برداشت‌های میدانی انجام‌شده گفت: تقریباً تمام اطلاعات مربوط به اماکن تجاری، درمانی، معماری، محیط‌زیستی و سایر ظرفیت‌های موجود در اطراف ایستگاه‌ها به‌صورت میدانی برداشت شده است.

این مطالعات طی دو سال گذشته انجام شده و طبیعتاً اگر در چهار یا پنج ماه اخیر مجموعه‌ای به این ظرفیت‌ها اضافه شده باشد، در ویرایش‌های بعدی نقشه‌ها اصلاح و به‌روزرسانی خواهد شد.

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران تأکید کرد: فارغ از نوآوری و خلاقیتی که در این طرح به کار گرفته شده اصل موضوع ایجاد یک زیرساخت برای توسعه پایدار گردشگری در شبکه مترو است. انتخاب ایستگاه‌ها نیز بر اساس ظرفیت تاریخی شهر و پتانسیل‌های گردشگری انجام شده و تلاش کرده‌ایم ایستگاه‌های کمتر شناخته‌شده و خلوت‌تر، مانند قیام و هلال‌احمر در این طرح مورد توجه قرار گیرند.

قاسمی درباره ویژگی‌های بصری نقشه‌های گردشگری مترو گفت: در طراحی این نقشه‌ها از بیش از هزار آیکون، نقشه و ترسیم‌های شکلی استفاده شده است. این تصاویر با وجود اینکه حالت گرافیکی و اصطلاحاً کارتونی دارند با هدف افزایش خوانایی و استفاده راحت‌تر شهروندان و گردشگران طراحی شده‌اند.

وی ادامه داد: ترکیب رنگی استفاده‌شده در نقشه‌ها نیز بر اساس رنگ خطوط شبکه مترو طراحی شده است؛ برای مثال، از آنجا که خط یک مترو به رنگ قرمز مشخص شده، دایره مرکزی نقشه مربوط به ایستگاه‌های این خط نیز به رنگ قرمز طراحی شده است.

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران با اشاره به شعاع پوشش نقشه‌ها خاطرنشان کرد: برای جاذبه‌های مهم و هدف‌گذاری‌شده، شعاع پوشش نقشه‌ها تا ۷۰۰ متر افزایش یافته و در سایر موارد، شعاع ۵۰۰ متر اطراف ایستگاه مورد بررسی قرار گرفته است. در نقاطی که ایستگاه‌های مترو با یکدیگر تقاطع یا همپوشانی دارند نیز این موضوع در نقشه‌ها مشخص شده است.

قاسمی درباره ایستگاه‌های منتخب در خطوط مختلف مترو اظهار کرد: در خط یک؛ ایستگاه‌های تجریش، حقانی، طالقانی، سعدی، امام خمینی (ره)، ۱۵ خرداد، خیام و محمدیه در این طرح قرار گرفته‌اند.

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران ادامه داد: در خط دو؛ ایستگاه‌های بهارستان، ملت و حسن‌آباد/ در خط سه؛ ایستگاه منیریه/ در خط چهار؛ ایستگاه‌های دروازه دولت، دروازه شمیران و تئاتر شهر/ در خط پنج؛ ایستگاه‌های میدان شهدا و فردوسی/ در خط شش؛ ایستگاه‌های حضرت مریم (س)، بوستان لاله و کارگر و در خط هفت نیز ایستگاه‌های قیام، مولوی، هلال‌احمر و برج میلاد و حقانی در این نقشه‌های گردشگری مورد توجه قرار گرفته‌اند.

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران افزود: در دانشگاه علم و فرهنگ و در ساختمان بلدیه، برنامه «گفتاورد» برگزار خواهیم کرد که در آن بسیاری از این موضوعات مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت و تلاش می‌کنیم از ظرفیت کارشناسان و فعالان حوزه گردشگری برای توسعه این طرح استفاده کنیم.

وی ادامه داد: همچنین نشستی را پیش‌بینی کرده‌ایم تا بتوانیم نحوه طراحی تور با استفاده از نقشه‌های گردشگری مترو را آموزش دهیم و راهنمایان گردشگری با شیوه استفاده از این نقشه‌ها برای طراحی مسیر‌های گردشگری، برنامه‌ریزی و اجرای تور‌ها آشنا شوند.

قاسمی تأکید کرد: هدف این است که این ظرفیت صرفاً در قالب نصب چند نقشه باقی نماند بلکه این نقشه‌ها به ابزاری برای طراحی و اجرای تور‌های گردشگری تبدیل شوند و راهنمایان بتوانند از ظرفیت شبکه مترو برای معرفی جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و گردشگری تهران استفاده کنند.

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران در پاسخ به سوالات اصحاب رسانه درباره نقشه‌های گردشگری مترو گفت: در طراحی این نقشه‌ها از ظرفیت متخصصان حوزه گرافیک و کارشناسان مرتبط استفاده شده و تلاش کرده‌ایم بیشترین اطلاعات کاربردی در اختیار شهروندان و گردشگران قرار گیرد.

ویرایش نقشه‌های گردشگری براساس بازخورد اخذ شده از شهروندان

وی افزود: در برخی ایستگاه‌ها تعداد نقاط و جاذبه‌های گردشگری بسیار زیاد است و امکان درج همه آنها در یک نقشه وجود ندارد؛ بنابراین نقاط مهم‌تر و دارای اولویت انتخاب شده‌اند. بازخورد‌های شهروندان در فضای مجازی نیز برای ما اهمیت دارد و در ویرایش‌های بعدی، تعداد و اولویت نقاط و همچنین طراحی گرافیکی نقشه‌ها بر اساس این بازخورد‌ها و نظرسنجی‌ها اصلاح خواهد شد.

ساعت فعالیت برخی مجموعه‌ها در نیمه دوم سال تا ساعت ۱۹ و برخی دیگر تا ساعت ۲۱

قاسمی از ابلاغ دستورالعمل اجرایی برای ساعات فعالیت اماکن گردشگری خبر داد و اظهار کرد: براساس مصوبه بهای خدمات و بلیت اماکن که هر سال از سوی شورای اسلامی شهر تهران تصویب می‌شود، امسال در دستورالعمل اجرایی، موضوع ساعات فعالیت اماکن نیز مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس، در نیمه دوم سال ساعت فعالیت برخی مجموعه‌ها تا ساعت ۱۹ و برخی دیگر تا ساعت ۲۱ ادامه خواهد داشت و امکان فعالیت مجموعه‌ها در روز‌های پنجشنبه و جمعه نیز پیش‌بینی شده است.

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران گفت: این اقدامات در راستای معرفی بیشتر ظرفیت‌های گردشگری تهران و فراهم کردن فرصت بیشتر برای شهروندان و گردشگران برای بازدید از این اماکن انجام شده است.

وی با اشاره به برنامه‌های ستاد گردشگری برای معرفی تهران در سراسر کشور افزود: ارتباطات ما با مجموعه‌های گردشگری استان‌های مختلف برقرار است و تلاش کرده‌ایم ظرفیت‌ها و پروژه‌های گردشگری تهران در سراسر کشور معرفی شود. هدف ما این است که تهران را از همه زوایا معرفی کنیم و مخاطب گردشگری تهران را از سراسر کشور جذب کنیم.

قاسمی ادامه داد: امیدواریم با عبور از شرایط فعلی و برداشته شدن سایه جنگ، بتوانیم در جذب گردشگران خارجی نیز فعال‌تر عمل کنیم. در همین راستا، در فاصله میان جنگ ۱۲روزه نیز تور‌هایی برای خانواده‌های سفرا و دیپلمات‌های کشور‌های مختلف برگزار کردیم تا آنها با جاذبه‌های گردشگری تهران آشنا شوند و این ظرفیت‌ها را در کشور‌های خود معرفی کنند.

وی افزود: این رویکرد را در ارتباط با سایر استان‌ها نیز دنبال کرده‌ایم و حتی در ایام نوروز، نقشه‌های گردشگری تهران در مبادی خروجی شهر‌ها در اختیار مسافران قرار گرفت تا بتوانند از ظرفیت‌های گردشگری پایتخت بیشتر استفاده کنند.

نقشه‌های گردشگری مترو کاملاً رایگان است

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران تأکید کرد: نقشه‌های گردشگری مترو کاملاً رایگان است و علاوه بر نسخه فیزیکی، نسخه دیجیتال آنها نیز در بستر مجازی به‌صورت رایگان قابل دریافت و استفاده است. هدف نهایی این اقدامات، معرفی هرچه بیشتر جاذبه‌ها و ظرفیت‌های گردشگری تهران به شهروندان و گردشگران و افزایش شناخت مردم از ظرفیت‌های پایتخت است.

معرفی خدمات موردنیاز مسافران در نقشه‌ها علاوه بر معرفی جاذبه‌های گردشگری

مصطفی موسی‌پسندی، معاون امور فرهنگی و اجتماعی شرکت بهره‌برداری مترو تهران و حومه در پاسخ به سوالات اصحاب رسانه درباره توسعه ناوگان و خدمات مترو گفت: ورود ناوگان جدید به دلیل شرایط جنگ با مشکلاتی مواجه شده و اضافه شدن قطار‌ها با تأخیر همراه بوده است، اما طی یک سال اخیر تلاش کرده‌ایم با مدیریت بهتر ناوگان، فاصله حرکت قطار‌ها را در خطوط مختلف کاهش دهیم و این فاصله را تا حد امکان جبران کنیم.

وی افزود: برنامه‌های گردشگری معمولاً در ساعات غیرپیک برگزار می‌شوند و در این ساعات، فاصله حرکت قطار‌ها مانع جدی برای اجرای برنامه‌های گردشگری ایجاد نمی‌کند، با این حال تلاش برای بهبود رفت‌وآمد و کاهش زمان انتظار مسافران ادامه دارد.

موسی‌پسندی با اشاره به نحوه طراحی نقشه‌های گردشگری مترو اظهار کرد: در طراحی این نقشه‌ها صرفاً به معرفی جاذبه‌های گردشگری توجه نکردیم بلکه موضوع «ارتقای تجربه مسافر» را نیز در نظر گرفتیم و نقاط خدماتی مورد نیاز مسافران را در نقشه‌ها لحاظ کردیم.

وی ادامه داد: بازخورد‌های مسافران نیز در طراحی نهایی مورد توجه قرار گرفت. برای نمونه در ایستگاه قیام، نقشه‌ای در ابعاد یک متر در یک متر به‌صورت آزمایشی نصب شد و پس از بررسی بازخوردها، در چهار نقطه تصمیم گرفته شد نقشه ایستگاه و نقشه گردشگری در کنار یکدیگر قرار گیرند؛ به این ترتیب در این بخش، هشت نقشه به‌صورت دوتایی نصب شده است.

معاون امور فرهنگی و اجتماعی شرکت بهره‌برداری مترو تهران و حومه با اشاره به استقبال مخاطبان از این طرح گفت: در ایستگاه حضرت مریم (س) حتی پیش از رونمایی رسمی و اقدامات رسانه‌ای، مسافران از نقشه‌ها استفاده کردند، از آنها فیلم گرفتند و درباره قابلیت استفاده از این نقشه‌ها بازخورد دادند. خوشبختانه تاکنون واکنش منفی‌ای نسبت به این طرح دریافت نکرده‌ایم.

وی تأکید کرد: هدف ما این است که نقشه‌ها علاوه بر معرفی جاذبه‌های گردشگری، خدمات مورد نیاز مسافران را نیز معرفی کنند و به یک ابزار کاربردی برای بهبود تجربه سفر در مترو تبدیل شوند.

موسی‌پسندی درباره تسهیل دسترسی شهروندان، به‌ویژه سالمندان، گفت: طی یک سال اخیر چندین دسترسی جدید در شبکه مترو افتتاح شده است. در حوزه آسانسور‌های مترو نیز همچنان با موضوعاتی در زمینه استاندارد‌ها مواجه هستیم و در حال تعامل با مجموعه‌های مرتبط هستیم تا شاخص‌های مناسب برای بهره‌برداری و دسترسی آسان‌تر شهروندان به‌ویژه گروه‌های کم‌توانان و سالمندان تعریف و اجرایی شود.

معاون امور فرهنگی و اجتماعی شرکت بهره‌برداری مترو تهران و حومه در پایان گفت: تلاش ما این است که همزمان با توسعه گردشگری در شبکه مترو، موضوعاتی مانند کاهش زمان انتظار، بهبود دسترسی‌ها، توسعه خدمات و ارتقای تجربه مسافر را نیز دنبال کنیم تا مترو برای شهروندان و گردشگران به بستری مناسب‌تر و کاربردی‌تر تبدیل شود.