«قرار» سهم فیلم کوتاه از سینما را گرفت؛ نوبت مخاطب‌سازی است

باشگاه خبرنگاران جوان؛ دل‌آرا ودودی - دومین بسته اکران فیلم‌های کوتاه «قرار» شب گذشته، یکم شهریور ۱۴۰۵، در سالن فردوس موزه سینما برگزار شد. این برنامه با همکاری انجمن سینمای جوانان ایران و موزه سینما و با حضور جمعی از مدیران، سینماگران، فیلمسازان و بازیگران برگزار شد و چهار فیلم کوتاه «آدمک»، «متولد تهران»، «به صدای زمین گوش کن» و «انار» در قالب یک بسته و با یک بلیت به نمایش درآمدند. در کنار اکران آثار نیز نشست‌های نقد و بررسی برگزار شد.

طرح «قرار» با هدف توسعه اکران فیلم کوتاه و افزایش دسترسی مخاطبان به این آثار شکل گرفته است؛ طرحی که تلاش دارد فیلم کوتاه را از چرخه محدود جشنواره‌ها خارج کرده و به سبد اکران سینماها وارد کند.

بهروز شعیبی، مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران، درباره معیارهای انتخاب آثار این بسته، به جدید بودن فیلم‌ها، کیفیت آثار، تنوع ژانری و حضور بازیگران چهره با هدف مخاطب‌پسندی اشاره کرده است. به گفته او، بخش قابل توجهی از آثار انتخاب‌شده از فیلم‌های منتخب جشنواره سال گذشته بوده‌اند و تلاش شده بسته از نظر گونه و فضای فیلم‌ها نیز تنوع داشته باشد.

سیاوش گرجستانی، کارگردان فیلم «آدمک»، درباره میزان تأثیرگذاری «قرار» بر دیده شدن فیلم کوتاه معتقد است برای قضاوت هنوز زود است و تداوم طرح می‌تواند در آینده تأثیر آن را مشخص کند. او یکی از مزیت‌های نمایش چهار فیلم در یک بسته را شکل‌گیری فضایی شبیه یک فستیوال کوچک می‌داند؛ چراکه مخاطب می‌تواند آثار را در کنار یکدیگر ببیند و آنها را مقایسه کند و فیلمساز نیز فرصت پیدا می‌کند اثرش را در برابر یک مخاطب واقعی محک بزند.

امیر قادری، منتقد سینما، درباره تنوع موضوعی و روایی چهار فیلم حاضر در بسته «قرار» معتقد است این مجموعه از این نظر تنوع چندانی نداشته و هر چهار فیلم تقریباً لحن مشابهی داشته‌اند و اغلب در فضای اجتماعی و مغموم قرار می‌گرفتند. با این حال، او این موضوع را لزوماً نقطه ضعف یک اکران سینمایی نمی‌داند؛ چراکه برخلاف جشنواره، مخاطبی که یک بسته اکران را انتخاب می‌کند ممکن است ترجیح دهد فیلم‌هایی با حال‌وهوای مشابه ببیند.

قادری مهم‌ترین مانع اکران فیلم کوتاه را ماهیت این مدیوم می‌داند و می‌گوید فیلم کوتاه اساساً برای اکران ساخته نمی‌شود. با این حال، او شکل‌گیری «قرار» را اتفاقی مغتنم و نقطه شروعی برای تجربه‌های بعدی می‌داند. به گفته او، روش‌های مختلفی برای عرضه فیلم کوتاه در ایران تجربه شده و یکی از راه‌های احتمالی می‌تواند استفاده از پلتفرم‌های اختصاصی فیلم کوتاه باشد. او تأکید می‌کند که فیلم کوتاه نه‌تنها در ایران بلکه در سراسر دنیا مدیومی عامه‌پسند و گسترده نیست و بیشتر امکانی برای گسترش قابلیت‌های سینمایی محسوب می‌شود.

جواد حکمی، کارگردان فیلم «متولد تهران»، اصل شکل‌گیری «قرار» را یک حرکت مثبت و رو به جلو می‌داند، اما معتقد است در شیوه مخاطب‌سازی باید بازنگری شود. او با تأکید بر اینکه فیلم‌های کوتاه بسیاری بدون حضور بازیگران چهره و با هزینه‌های محدود ساخته می‌شوند، نسبت به سلبریتی‌محوری در این حوزه هشدار می‌دهد و معتقد است افزایش هزینه تولید می‌تواند فرصت فیلمسازی را برای فیلمسازان کم‌برخوردار، به‌ویژه در شهرستان‌ها، محدود کند.

حکمی معتقد است فیلم کوتاه نباید برای جذب مخاطب صرفاً از الگوی سینمای بلند پیروی کند. به اعتقاد او، مخاطب عمومی سینما نیز می‌تواند با فیلم کوتاه ارتباط برقرار کند، اما برای این کار باید روش و تاکتیک متفاوتی برای معرفی و تبلیغ این آثار پیدا شود. او تأکید دارد که فیلم کوتاه خود دارای ارزش افزوده است و می‌توان آثاری را که بدون چهره‌های شناخته‌شده اما با ایده و روایت مناسب ساخته شده‌اند، به مخاطب معرفی کرد.

این کارگردان همچنین بر استفاده از ظرفیت خود فیلمسازان تأکید دارد. به گفته او، حضور فیلمسازان در نشست‌های نقد و بررسی و ارتباط مستقیم آنها با مخاطبان می‌تواند به معرفی بهتر آثار کمک کند. حکمی با اشاره به تجربه پکیج‌های اکران فیلم کوتاه در «هنر و تجربه»، مشارکت مستقیم فیلمسازان در معرفی و اکران آثار را یکی از نقاط قوت آن تجربه می‌داند و معتقد است «قرار» نیز می‌تواند از چنین ظرفیت‌هایی استفاده کند.

در مجموع، چهار دیدگاه مطرح‌شده نشان می‌دهد «قرار» در ایجاد امکان رسمی‌تر برای اکران فیلم کوتاه، یک گام مثبت محسوب می‌شود، اما مسئله اصلی همچنان مخاطب‌سازی است. در حالی که سیاست‌گذار بر تازگی، کیفیت، تنوع و استفاده از چهره‌های شناخته‌شده برای جذابیت بسته تأکید دارد، برخی فیلمسازان معتقدند فیلم کوتاه برای جذب مخاطب نباید صرفاً از الگوی سینمای بلند پیروی کند.

ادامه‌دار بودن «قرار» می‌تواند فرصتی برای آزمون و خطا و پیدا کردن مدل مناسب مخاطب‌سازی باشد؛ مدلی که در نهایت نه فقط امکان اکران فیلم کوتاه، بلکه ارتباط پایدار این آثار با مخاطب را تقویت کند.