«سخت ولی شیرین»؛ کتابی که از قهرمان‌سازی بیزار است

باشگاه خبرنگاران جوان؛ الهام قبادی - شهناز اشکیان، همسر سردار مرتضی قربانی در مراسم رونمایی از کتاب «سخت ولی شیرین» گفت: روایت‌گری از زحمات و سختی‌هایی که انقلاب اسلامی با آن به اینجا رسیده است، برای نسل‌هایی که جنگ را ندیده‌اند ضروری است. ما باید با انتقال این تجربیات، بار مسئولیت حفظ نظام را به نسل جوان تحویل دهیم تا آنها با اطمینان بدانند که این انقلاب با خون و ایثار بسیاری به دست آمده و به سادگی از بین نخواهد رفت.

راوی کتاب «سخت ولی شیرین» در توضیح علت انتخاب نام این اثر، با استناد به الگوبرداری از صبر و استقامت حضرت زینب (س) گفت: هرچه سختی‌های راه حق بیشتر باشد، شیرینی و لذت رسیدن به هدف افزون‌تر است. ما در کنار تمام دشواری‌ها، لذتی را تجربه کردیم که با هیچ چیز قابل جبران نیست.

وی با تأکید بر رویکرد «صداقت در روایت» افزود: در این کتاب تلاش کردم خود و همرزم‌هایم را به عنوان موجوداتی تکامل‌یافته و بدون خطا معرفی نکنم. من به دانشجویان و جوانان می‌گویم که ما هم مانند شما، جوانانی با هیجانات و افکار مشابه بودیم، اما با کمک بزرگان و جهت‌دهی درست، مسیر ایثار را انتخاب کردیم. هدف من این بود که نشان دهم رسیدن به کمالات انسانی دست‌نیافتنی نیست و جوانان امروز با امکانات بیشتر، می‌توانند حتی از ما سبقت بگیرند.

وی در بخشی از سخنان خود به نقش کلیدی خانواده در تربیت جهادی پرداخت و با اشاره به ایثار مادرش که در کنار فرزندان خردسال، روزانه در بسیج محل برای جبهه خیاطی می‌کرد، گفت: استقامت من در دوران جنگ، مدیون ایمان و صبر پدر و مادرم بود. مادرم برای اینکه من در جبهه دچار تردید نشوم و بتوانم به وظیفه‌ام عمل کنم، تمام دلتنگی‌ها و نگرانی‌هایش را در دل پنهان کرد. این روحیه مبارزه‌گری و استقامت است که باید توسط والدین به فرزندان منتقل شود.

 در ادامه مراسم معصومه رامهرمزی، نویسنده و پژوهشگر ادبیات پایداری، گفت: سردار نائینی با دیدگاهی جامع، مسیر ثبت خاطرات را از وقایع صرفاً نظامی به سمت موضوعات مردمی، فرهنگی و اجتماعی سوق داد. 

وی با اشاره به آشنایی قدیمی خود با خانم اشکیان در عملیات «فتح‌المبین» در سن ۱۵ سالگی، این اثر را به دلیل دوری از فضای «سوگنامه» ستود و افزود: بسیاری از کتاب‌های جنگی به دلیل تمرکز بیش از حد بر رنج، به سوگنامه تبدیل شده‌اند که باعث دوری جوانان از آنها می‌شود.

وی افزود:اما نقطه قوت کتاب «سخت ولی شیرین» این است که رنج را به تصویر می‌کشد بدون آنکه مخاطب را ناامید کند. در این اثر، شخصیت‌ها واقعی هستند و نویسنده با پرهیز از قهرمان‌سازی‌های تصنعی، قدرت «هم‌ذات‌پنداری» را برای خواننده ایجاد کرده است.

رامهرمزی در بخش تحلیل تخصصی سخنان خود، به نکاتی درباره تعادل در ادبیات کتاب‌های جنگ اشاره کرد و گفت: هنر ما نباید صرفاً در «کتاب درآوردن» باشد، بلکه هنر واقعی، «اثرگذاری» و «خوانده شدن» این آثار است. ما باید مراقب باشیم که حجم ادبیات در کتاب‌ها چنان نباشد که روایت‌ها را بپوشاند یا شخصیت‌ها را در پشت کلمات گم کند. روایت‌ها باید صادقانه و بی‌پیرایه باشند تا بتوانند به دست مصرف‌کننده نهایی، یعنی دختران و پسران جوان ما برسند.

وی با اشاره به تهاجم فرهنگی گسترده علیه جوانان، تصریح کرد: تهاجم فرهنگی امروز بسیار شدیدتر از تهاجم نظامی است. ما باید ریشه‌ها و علت‌های دوری جوانان از این آثار را پیدا کنیم تا روزی برسد که این کتاب‌ها با عشق و لذت توسط نسل جدید خریداری شوند.

رامهرمزی همچنین با بازخوانی سختی‌های زنان انقلابی در دوران جنگ، تأکید کرد: روایت‌های زنان ما باید پیش از آنکه جریان‌های فرهنگی نادرست جای خود را در جامعه باز کنند، منتشر می‌شد. ما باید به جامعه ثابت کنیم که زنان ایرانی هرگز عقب نبوده‌اند؛ چرا که در عین حضور فعال در جبهه‌ها و تحمل سخت‌ترین رنج‌ها، تحصیلات خود را ادامه دادند و الگوی «زن تراز انقلاب اسلامی» را به دنیا معرفی کردند.