چرا کالابرگ یک میلیون تومانی بسیار کارآمدتر از نظام ارز چندنرخی است؟

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه کباری- اعطای هدفمند یارانه به انتهای زنجیره و کاهش ارزهای چندگانه، از چندین جهت اهمیت دارد؛ اولین اهمیت آن در جلوگیری از اتلاف منابع به دلیل تقاضای کاذب واردات و تضعیف صادرات است؛ نکته بسیار مهم‌تر اینکه کالابرگ یک میلیون تومانی بخش مهمی از هزینه‌های خوراکی پنج دهک پایین جامعه را تامین خواهد کرد و از همه این موارد مهم‌تر، ایجاد ثبات در بازار ارز کشور با حرکت به سمت نظام تک‌نرخی ارز است. 

در همین راستا  کریم یزدی‌خواه کارشناس اقتصادی با اشاره به اهمیت اقدام دولت در اعطای هدفمند کالابرگ به مردم به جای تثبیت نرخ ارز گفت: با افزایش فاصله بین ارز ۲۲۸ هزارو ۵۰۰ تومانی با ارز بازار آزاد حدود ۱۴۰ هزار تومان، همه منافع ارز ترجیحی به جیب عده‌ای خاص و واردکننده می‌رود و قیمت کالاهای اساسی در بازار عملا آزاد خواهد شد و افزایش خواهد یافت.

وی افزود:  اقتصاددانان تثبیتی نیز بر این باورند که ارز ترجیحی مدت زمان مشخصی دارد و چهار سال روی ارز ۲۸هزار و۵۰۰ هزار تومانی ایستادن؛ قطعا از این به بعد کار غلطی است. از همین رو اقدام دولت در اصلاح این وضعیت کار درستی بوده است. 

وی افزود: نکته بسیار مهم‌تر منابع ارزی کشور است که در حالت ارز ترجیحی به دلیل اختلاف با بازار آزاد و ایجاد رانت و ویژه‌خواری برای واردات، شاهد این هستیم که تقاضای کاذب برای واردات و همچنین تقاضای کاذب برای مصرف کالاهای اساسی نه از سوی مردم عادی بلکه دهک‌های ثروتمند جامعه افزایش می‌یابد و در این شرایط، اگر کشور نیاز به مثلا ۸ میلیارد دلار واردات برای غذا داشته باشد؛ به دلیل اعطای ارز ترجیحی و تقاضای کاذب در واردات، علاوه بر ایجاد صف طویل، در زمینه ارز ترجیحی نیز مبالغ به چندین میلیارد دلار بیشتر از نیاز واقعی ارز کالاهای اساسی خواهد شد.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به تامین بخش مهمی از هزینه‌های خوراکی خانواده‌های ایرانی به کمک کالابرگ یک میلیون تومانی گفت: نکته بسیار مهم این است که با افزایش قیمت کالاهای اساسی و از خارج شدن تعادل قیمت‌ها با افزایش فاصله بین ارز ۲۸ هزار و۵۰۰ تومانی با ارز بازار آزاد حدود ۱۴۰ هزار تومان، عملا دهک‌های پایین جامعه از دسترسی به کالاهای اساسی محروم شدند ولی با پرداخت کالابرگ یک میلیون تومانی به هر نفر (معادل ۱۰ میلیارد دلار ارز ترجیحی)، برای خانواده‌های دهک‌های پایین بخش مهمی از نیازهای خوراکی از این محل تامین خواهد شد و تحقق سفره خانواده‌های دهک‌های یک تا پنج تضمین خواهد شد. نکته مهم‌تر اینکه این مبلغ کالابرگ به یک سبد مشخص هزینه‌ها مرتبط است و در صورت افزایش قیمت کالاهای اساسی پس از اجرای فاز نهایی تک نرخی کردن ارز، اعتبار کالابرگ نیز افزایش خواهد یافت. 

یزدی‌خواه با اشاره به ثبات‌بخشیدن به بازار ارز کشور با حرکت به سمت نظام ارز تک‌نرخی و تقویت صادرات گفت: ثبات‌بخشی به اقتصاد مهم‌ترین کارکرد اصلاحی تک‌نرخی کردن ارز است. همانطور که اشاره شد؛ با تخصیص ارز ترجیحی، عملا بخش مهمی از منابع ارزی به واردات کالاهای اساسی و همچنین تقاضای کاذب آن اختصاص خواهد یافت؛ این رویکرد غلط در تقویت واردات، برای کالاهای غیراساسی نیز با تثبیت قیمت واردات روی ۷۰ هزار تومان توسط بانک مرکزی در شش ماهه نخست امسال باعث تقویت جریان واردات و تضعیف جریان صادرات شد؛ برآیند این وضعیت منجر به اختلاف یافتن بیشتر ارز در بازار آزاد با نرخ‌های چندگانه ارزی بانک مرکزی در زمان فرزین شد و در نهایت منجر به افزایش بیشتر نرخ ارز شد ولی حالا با حذف ارزهای چندگانه و حرکت به سمت ارز تک‌نرخی، عملا دخالت دولت در بازار آزاد نیز به صورت هدفمند خواهد شد و اجازه رشد بیشتر را نخواهد داد. 

وی ادامه داد: البته ذکر این نکته مهم است که باید دولت رشد نقدینگی را کنترل کند و در صورت عدم رشد نقدینگی در زمانی که رشد تولید صفر یا منفی است؛ عملا به میزان رشد نقدینگی، شاهد رشد قیمت ارز و تورم نیز خواهیم بود. از همین رو تک‌نرخی کردن ارز برای اصلاح وضعیت در زمان فعلی است و با کنترل تراز تجاری کشور در کنار کنترل رشد نقدینگی، خواهیم توانست به ثبات در بازار ارز برسیم.

این کارشناس اقتصادی در پایان گفت: اعطای هدفمند یارانه به انتهای زنجیره و کاهش ارزهای چندگانه، از چندین جهت اهمیت دارد؛ اولین اهمیت آن در جلوگیری از اتلاف منابع به دلیل تقاضای کاذب واردات و تضعیف صادرات است؛ نکته بسیار مهم‌تر اینکه کالابرگ یک میلیون تومانی بخش مهمی از هزینه‌های خوراکی پنج دهک پایین جامعه را تامین خواهد کرد و از همه این موارد مهم‌تر، ایجاد ثبات در بازار ارز کشور با حرکت به سمت نظام تک‌نرخی ارز است.