سیزدهم رجب؛ روزی که عدالت و ایمان در الگوی انسانیت متجلی شد

باشگاه خبرنگاران جوان- اگر قرار باشد ایمان سنجیده شود و یا عدالت معنا پیدا کند و قدرت در تراز حق محک بخورد، قطعاً معیارش از سیزدهم رجب، می‌آید روزی که امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام به این جهان آمدند. شخصیتی که در سیره و رفتار او، ایمان از ادعا جدا شد، عدالت از شعار فاصله گرفت و قدرت معنای مسئولیت پیدا کرد؛ تا آن‌جا که محبت به او نشانه ایمان و ایستادن در برابر او، در روایت پیامبر اکرم صلی الله علامت نفاق معرفی شد. سیزدهم رجب، به ما می‌آموزد که حقیقت دین پیش از آن‌که در کلام گفته شود، در انسانی، چون علی علیه‌السلام زیسته شده است.

بر اساس روایات متعدد و معتبر، ولادت حضرت علی علیه‌السلام درون کعبه بوده است؛ واقعه‌ای یگانه که نه‌تنها در منابع شیعه، بلکه در آثار مورخان و محدثان اهل سنت هم نیز بازتاب یافته است. حاکم نیشابوری، مسعودی، سبط ابن‌جوزی و دیگران این رویداد را نقل کرده‌اند؛ روایتی که آن‌چنان استحکام تاریخی دارد که حتی مخالفان دیرینه حضرت نیز نتوانسته‌اند اصل آن را انکار کنند. تولد در کعبه، مقدس‌ترین نقطه زمین، نشانه‌ای روشن از منزلت مولودی است که بعد‌ها عدالت، توحید و شجاعت در رفتار و سیره ایشان معنا پیدا کرده است.

در سنت روایی اسلام، بزرگداشت ولادت اولیای الهی، توصیه‌ای آئینی نبوده و امری ریشه‌دار و معنادار است. امام صادق (ع) می‌فرماید: «شیعیان ما در شادی ما شاد و در اندوه ما اندوهگین‌اند.»

این روایت، مبنای فکری و عاطفی برگزاری جشن‌های ولادت معصومان است؛ جشن‌هایی که قرار نیست به ظاهرسازی مذهبی فروکاسته شوند، بلکه بیانگر پیوندی عمیق با مسیر فکری و عملی اهل‌بیت (ع) هستند.

سیزدهم رجب، به‌طور خاص جایگاهی فراتر از یک مناسبت مذهبی معمول دارد؛ زیرا ولادت مولایمان، میلاد الگو جهانیان است، الگویی جامع از انسان مؤمن؛ انسانی که در محراب عبادت، غرق در توحید است و در اجتماع بی‌اعتنا به مصلحت‌های شخصی، جانب عدالت را می‌گیرد. خود ایشان عدالت را ستون بقای جامعه می‌داند.

عدالت در نگاه علوی شیوه‌ای از زیستن است؛ زیستنی که حتی در برابر نزدیک‌ترین افراد نیز تبعیض را برنمی‌تابد. شاید به همین دلیل است که محبت به علی علیه‌السلام در روایات، معیاری برای سنجش ایمان معرفی شده است. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «لَا یُحِبُّکَ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا یُبْغِضُکَ إِلَّا مُنَافِقٌ» تو را جز مؤمن دوست ندارد و جز منافق دشمنت نمی‌دارد.

از سوی دیگر، جایگاه علمی امیرالمومنین علیه‌السلام بُعدی جدایی‌ناپذیر از شخصیت ایشان است و پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «أَنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَعَلِیٌّ بَابُهَا» من شهر دانشم و علی، دروازه آن است. این روایت حضرت علی علیه‌السلام را نه تنها شخصیتی برجسته بلکه دروازه دسترسی به معرفت نبوی می‌داند جایگاهی که علم را با مسئولیت اجتماعی پیوند می‌زند و همین پیوند علم، ایمان و مسئولیت است که سیره علوی را از دینداری منزوی جدا می‌کند.

امام علی (ع) در خطبه‌ای صریحاً در خطبه‌ای از نهج‌البلاغه فرموده است: «ما أُخِذَ اللهُ عَلَی الْعُلَمَاءِ أَلَّا یُقَارُّوا عَلَی کِظَّةِ ظَالِمٍ وَ لَا سَغَبِ مَظْلُومٍ» بر این اساس، دینداری بی‌تفاوت در برابر ظلم، اساساً فاقد معناست؛ ایمان، زمانی اصالت می‌یابد که در عرصه اجتماع، موضع داشته باشد.

از همین رو، جشن سیزدهم رجب ولادت مولایمان در نگاه شیعه، پاسداشت «ولایت» است؛ ولایتی که امتداد پیام نبوت و ضامن حضور دین در متن زندگی اجتماعی انسان‌هاست. این روز، فرصتی بزرگ است تا دوباره سیره حضرت را مرور کنیم که مجموعه‌ای غنی و عظیم از عدالت‌خواهی، کرامت انسانی، شجاعت اخلاقی و مسئولیت‌پذیری در برابر جامعه است.

منبع: مهر