‌می‌توانیم با کشور‌های منطقه دست به دست هم دهیم و منطقه را آباد کنیم

باشگاه خبرنگاران جوان - مسعود پزشکیان در جریان حضور در نیویورک و در حاشیه هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل، با شبکه سی‌بی‌اس آمریکایی گفت‌وگویی تفصیلی داشت و در این گفت‌و‌گو به تشریح و تبیین مواضع جمهوری اسلامی ایران درباره موضوعات مختلف داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی پرداخت.

رئیس‌جمهور علاوه بر تشریح دیدگاه‌های جمهوری اسلامی ایران درباره تحولات منطقه، مناسبات تهران و واشنگتن و روند مذاکرات هسته‌ای، بر آمادگی ایران برای ادامه مسیر دیپلماسی و گفت‌و‌گو تأکید کرد.

پزشکیان با اشاره به تجربه توافق‌های پیشین و نقض تعهدات طرف مقابل، بازسازی اعتماد و پایبندی عملی به توافقات را از الزامات تداوم مذاکرات دانست و تصریح کرد که ایران در چارچوب قوانین و تعهدات بین‌المللی، آمادگی گفت‌و‌گو درباره موضوع هسته‌ای و سازوکار‌های نظارتی را دارد.

رئیس‌جمهور همچنین در پاسخ به پرسش‌هایی درخصوص رویکرد ایران در زمینه بازگشت به مذاکرات آمریکا، ضمن تأکید بر اهمیت دیپلماسی، شرایط کنونی روابط دو کشور و فضای بی‌اعتمادی ایجادشده را مورد توجه قرار داد و گفت تهران برای رسیدن به تفاهم، خواهان تضمین پایبندی طرف مقابل به تعهدات خود است.

پزشکیان در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو، مواضع ایران درباره تحولات منطقه، جنگ و پیامد‌های آن، تحریم‌های اقتصادی و مسایل داخلی را تشریح کرد و بر ضرورت حل‌وفصل اختلافات از مسیر گفت‌و‌گو، احترام متقابل و رعایت اصول و قواعد بین‌المللی تأکید داشت.

مشروح گفت‌و‌گو رئیس جمهور اسلامی ایران با شبکه سی‌بی‌اس به شرح زیر است:

اینجا در نیویورک، وزیر خارجه ایران از طریق میانجیگران به آمریکا یک پیشنهاد داد که پس از هفت روز اگر شرایطش برآورده شود، تنگه هرمز را باز خواهد کرد. در آن مقطع، گفت‌و‌گو‌ها درباره پایان جنگ و احتمالا برنامه هسته‌ای شروع خواهد شد. فکر می‌کنید کی از آمریکا پاسخ دریافت خواهید کرد؟

این پیام اگر به دست رئیس‌جمهور آمریکا و یا گفت‌و‌گو کنندگان برسد، از همان روزی که‌پذیرفتند فرآیند آغاز خواهد شد.

شما و پرزیدنت ترامپ قرارداد در ماه ژوئن امضا کردید، اما به دلیل اختلاف نظر بر سر خطوط کشتیرانی از بین رفت و بعد سپاه شروع به شلیک به سوی کشتی‌هایی کرد که به گفته آن در مسیر غیرمجاز حرکت می‌کردند. آیا همه آن موارد برای عبور از تنگه رفع شدند؟

ما پیشتر با آمریکا توافق کردیم، توافقی که در اسلام‌آباد شکل گرفت و به امضای روسای جمهور دو کشور رسید، ما براساس آن پیش می‌رفتیم، اما متاسفانه این روند قطع شد، اکنون نیز چهارچوبی در همان مسیر و با همان اهداف مدنظر است. اکنون درخواست‌هایی که در آن تفاهم وجود داشت مرحله‌بندی شده که براساس آن حرکت کنیم، و اگر آمریکا بپذیرد که روند گذشته پیگیری شود، همه چیز به حالت قبل بازخواهد گشت.

این آمریکاست که اکنون راه ما را بسته است، طبیعی است که ما هم راه را بسته‌ایم، اینها مسائلی است که باید به صورت دوجانبه باز شود تا بنشینیم بر سر میز مذاکره با هم گفت‌و‌گو کنیم.

اگر پرزیدنت ترامپ این طرح را بپذیر آیا می‌توانید تضمین بدهید که نظامیان شما پایبند خواهند بود؟

در مورد سایر مسائلی که تفاهم کرده بودیم نیز اصولاً باید طبق تفاهم عمل می‌کردیم، ما هم اکنون نیز به تفاهم‌نامه پایبندیم، طبیعی است که در مسیر (اجرا) ممکن است اشکالاتی پیش بیاید، یک روند درگیری اگر بخواهد به آرامش (صلح) برسد، باید با گفت‌و‌گو و اندکی صبر و تحمل پیش رود، اما این توافق شکل نگرفت و متأسفانه عدولی که از تفاهم‌نامه صورت گرفت، می‌توانست با گفت‌و‌گو حل شود، اما نهایتاً به از بین رفتن تفاهم‌نامه منجر شد. می‌توانستیم اجازه ندهیم کار به اینجا برسد و با گفت‌و‌گو مسئله را حل کنیم، یک ماه صبر کردن کار سختی نبود، اگر یک ماه صبر می‌کردند، براساس تفاهم‌نامه اسلام‌آباد تمام مسیر قرار بود باز شود و مابقی مراحل تفاهم‌نامه نیز می‌توانست ادامه پیدا کند، اما تعجیلی که در کار شکل گرفت، تفاهم را با مشکل مواجه کرد.

پرزیدنت ترامپ گفت که برای ملاقات با شما آمادگی دارد، آیا شما برای گفت‌وگوی مستقیم با او آمادگی دارید؟

ما به آنچه تعهد می‌کنیم پایبندیم. آنچه که در این روند باعث قطع مسیر تفاهم شد، عدم پایبندی به توافق توسط طرف مقابل بود، آنها به آنچه تعهد کردند، عمل نکردند. قرار بود مسیر‌های تردد بین ایران و عمان، و با هماهنگی این دو کشور مشخص شود، قرار بود اگر کشتی قصد تردد در خارج از این مسیر را دارد با ما هماهنگ کند که نکردند و کار به درگیری کشید. اگر بر اساس چهارچوب تفاهم عمل کنند، همه ما پایبند خواهیم بود.

پس حالا آماده نیستید با ایشان دیدار کنید؟

اکنون جو بی‌اعتمادی عمیقی بین ایران و آمریکا به وجود آمده است، دلیل آن هم این است که ما تا کنون چندین بار با آمریکا گفت‌و‌گو کرده‌ایم، در برجام به تفاهم رسیدیم، بعد از چندین ماه گفت‌و‌گو و توافق رئیس‌جمهور آمریکا (ترامپ) آن توافق را پاره کرد.

پس از اینکه دولت چهاردهم مسئولیت را به عهده گرفت نیز دوباره نشستیم و با هم گفت‌و‌گو کردیم، در میانه گفت‌و‌گو به ما حمله کردند، بمباران کردند، اسرائیل و پس از آن آمریکا جنگ علیه ملت ایران را آغاز کردند و تعداد زیادی از فرماندهان، مسئولان و دانشمندان ما را شهید کردند.

پس از جنگ، مجدد گفت‌و‌گو کردیم، بار دیگر در هنگام گفت‌وگوها، رهبر ما را شهید کردند، فرماندهان ما را شهید کردند، دانشمندان ما را شهید کردند و ۱۶۸ کودک بی‌گناه مدرسه شجره طیبه میناب را به شهادت رساندند، آنها حتی زیرساخت‌های ما را هدف قرار دادند. ما بار دیگر نشستیم و گفت‌و‌گو کردیم و در این گفت‌و‌گو‌ها به یک تفاهم دست یافتیم، اما آنها بار دیگر این تفاهم را زیرپا گذاشتند و آنرا بر هم زدند.

ما در ابتدا باید بدانیم بر سر چه می‌خواهیم تفاهم کنیم. وقتی به آنچه نوشته و امضا شده عمل نمی‌کنیم، آیا با گفت‌و‌گو می‌توانیم به آن عمل کنیم؟ ابتدا باید جو بی‌اعتمادی ایجاد شده شکسته شود، این موضوع نیز با عمل به آنچه نوشتیم عملی می‌شود. آمریکا باید در عمل نشان دهد که به فکر ساقط کردن حکومت و نظام ما نیست.

شما خودتان را به جای ما بگذارید، اگر کسی بیاید و رهبرتان را شهید کند و بعد به توافقی که کردید، عمل نکند. عکس‌العملتان چه خواهد بود؟

پس پیشنهادی که شما برای دیپلماسی می‌دهید تا گفت‌و‌گو را شروع کنید برای اعمال محدودیت بر برنامه هسته‌ای ایران و نه کنار گذاشتن آن است.

ما موافقیم، در گفت‌و‌گو‌های قبلی نیز (بر سر این موضوع) به تفاهم رسیده بودیم، آنها تفاهم را زیر پا گذاشتند، ما به دنبال سلاح هسته‌ای نیستیم، در چهارچوب ان‌پی‌تی و سایر چارچوب‌های بین‌الملل این مسائ ل قابل تفاهم است، اما متأسفانه آنها قوانین بین‌الملل را نادیده می‌گیرند و حقوق ملت‌ها را زیر پا می‌گذارند.

تحت قوانین بین‌الملل از جمله ان‌پی‌تی، کشور شما اجازه به بازرسی بازرسان بین‌المللی را قبول کرد تا نگرانی‌ها رفع شوند.

براساس قوانین بین‌الملل، وقتی وقتی که مراکز هسته‌ای زیر نظر نظارت‌ها و قوانین بین‌المللی است، هیچ کشوری حق بمباران کردن آنها را ندارد. مراکز هسته‌ای ما زیر نظر ان‌پی‌تی بود، سازمان بین‌المللی انرژی اتمی بر آنها نظارت داشت، اما آمریکا و اسرائیل این مراکز را بمباران کردند. در مقابل سازمان بین‌المللی انرژی اتمی، به جای اینکه محکوم کند، هیچ عکس‌العملی نشان نداد.

طبق کدام قانون بین‌المللی این موضوع قابل توجیه است؟ چرا باید اجازه دهند مرکزی که زیر نظر آنهاست و کاملاً تحت نظارت است، و شاید بیشترین نظارت‌ها در آن صورت می‌گیرد، مورد هدف قرار گیرد؟ ایران هیچ عدولی از قوانین و چارچوب‌ها نداشت، اما آنها آمدند و مراکز هسته‌ای ما را بمباران کردند؟ به چه دلیل؟

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت که دسترسی کامل داده نشد و آنها گفتند که نمی‌توانند ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای شما را تضمین کنند. حالا شما ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی دارید و آنها می‌خواهند بتوانند تأیید کنند که اورانیوم غنی‌شده برای ساخت سلاح به کار نخواهد رفت. آیا کشور شما به بازرسان آژانس اجازه ورود همین حالا می‌دهند؟

آنچه می‌گویید بعد از خروج آمریکا از برجام اتفاق افتاد، ایران یک سال منتظر ماند که اروپایی‌ها به توافق برجام عمل کنند، اما اروپایی‌ها نیز به آن عمل نکردند، لذا ایران نیز از توافق خارج شد.

بازرسی از جمله مباحثی است که باید در گفت‌و‌گو به آن برسیم، بدون وجود چهارچوب‌ها بازرسی امکان‌پذیر نیست.

خیلی موارد عوض شدند. رهبر معظم جدید بر سر کار است و هر چند وقت یکبار با او مشورت می‌کنید؟ چه تصمیماتی را او اتخاذ کرده است؟

تا کنون ۲ بار با رهبری گفت‌و‌گو کردیم و دیدار داشتیم. روندی که که اکنون در کشور ما به وجود آمده و ناامنی که در میان مدیران ایجاد شده، حاصل اقدامات تروریستی آمریکا و اسرائیل است، اسرائیل با پشتیبانی آمریکا، رهبران هر کشوری را که می‌خواهد ترور می‌کند، سپس آن افرادی که ترور می‌کنند را تروریست می‌خوانند. آیا بچه‌های مدرسه ما تروریست بودند؟ آیا رهبر ما تروریست بود؟ دانشمندان ما که در دانشگاه کار علمی می‌کردند، تروریست‌اند؟ آنها به راحتی ترور می‌کنند و بعد به دنیا می‌گویند که ما با تروریست‌ها می‌جنگیم.

آیا این را می‌گویید، چون ما هنوز رهبر معظم را ندیده‌ایم؟ هیچ تصویری از او از زمان انتخابش بیرون نیامده است.

آنها در روند‌ها به دنبال پیدا کردن جایگاه‌ها هستند تا هر وقت که دلشان خواست بیایند و ترور کنند، ما گفت‌و‌گو می‌کردیم که ترور کردند. باز هم هیچ بعید نیست که در روند گفت‌و‌گو دست به ترور بزنند، هیچ امنیت و ضمانتی وجود ندارد که دست از ترورهایشان بردارند. ما که با هم گفت‌و‌گو می‌کردیم، اکنون نیز اگر گفت‌و‌گو کنیم، مشخص نیست دوباره بیایند ترور کنند یا نکنند.

اما من درباره رهبر معظم جدید صحبت می‌کنم، چون سوال در این باره وجود دارد که حکومت شما چگونه عمل می‌کند. شما گفتید ۲ بار با رهبر معظم دیدار کردید وقتی ایشان را دید چه پرسیدید؟ آیا از او پرسیدید که اجازه دارید به آمریکا بیایید؟

حضور ما در آمریکا الزاما نیاز به اجازه ندارد، اطلاع دادیم که می‌آییم، اما سفر‌های ما در اختیار دولت است. در خصوص چارچوب‌های سیاسی و بند‌هایی که وجود دارد، هفت روز دیگر و یا پنج روز دیگر این اتفاقات می‌افتد، هماهنگی‌ها شکل گرفته است و اگر آمریکا بپذیرد، آغاز خواهد شد. در این خصوص مشکلی نخواهیم داشت.

در خصوص سلامتی جسمی ایشان با توجه به حملاتی که به محل استقرارشان صورت گرفته بود و ظاهراً جراحتی هم برداشته آمد، آیا بهبود یافته‌اند؟

هفت ساعتی که خدمت رهبر معظم انقلاب بودم، ایشان هیچ جراحتی نداشت. ما روی زمین نشسته بودیم و گفت‌و‌گو می‌کردیم، ما، چون عادت نداشتیم، دائم پایمان را عوض می‌کردیم و جابه‌جا می‌شدیم، اما ایشان کاملاً در آن مدت نشسته بود و آن‌قدر سلامت جسمی داشتند که این وضعیت را تحمل می‌کرد. از نظر پزشکی، سلامتی کامل دارند. شما این را از من پزشک بشنوید و بپذیرید؛ هیچ مشکلی ندارند.

پبشتر می‌گفتند که آنها پنهان شده‌اند، اما آنها یک خانواده را هدف قرار دادند، چطور از حقوق بشر و انسانیت سخن می‌گویند؟

در جریان دیدار با رهبری معظم آیا ایشان شما را به دیپلماسی توصیه کرد؟

بله، همه حرف‌هایی که زدیم و گفت‌و‌گو‌هایی که کردیم، با هماهنگی شکل گرفته است.

تیمی در ایران شکل گرفته است، متشکل از ۶ نفر از اعضای سازمان‌ها و یا ارگان‌های مختلف، از نیرو‌های نظامی، از مجلس، از دولت، و اینها در رابطه با مسائلی گفت‌و‌گو می‌کنند و اختیار دارند که تصمیم بگیرند و تصمیمات با هماهنگی آنها اجرا می‌شود. در نتیجه، این روند به این شکل به‌راحتی در مملکت ما انجام می‌شود.

شما نخستین رئیس دولت هستید که طی جنگ عملی به سازمان ملل آمده‌اید. چند ماه پیش به خاطر حملات آمریکا و اسرائیل که صحبت می‌کنید در پناهگاه بودید و حالا با ویزای آمریکا در نیویورک هستید و نیرو‌های امنیتی آمریکا از شما محافظت می‌کنند، چرا فکر کردید که آمدن به اینجا به ریسکش می‌ارزید؟

ما در پناهگاه نبودیم، اگر در پناهگاه بودیم مملکت چگونه اداره شد؟ ما فقط در دسترس آنها نبودیم، من روزانه شاید به سه تا وزارتخانه می‌رفتم و با وزرایم جلسه داشتم. این‌طور نیست که ما در پناهگاه باشیم، اگر در پناهگاه بودم که کار انجام نمی‌شد. ما جانمان را برای ملتمان و برای مردم کف دستمان گذاشتیم. ما هیچ‌چیزی از این دنیا نمی‌خواهیم، غیر از اینکه با ما در دنیا بر اساس عدالت و حق رفتار کنند.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی دولت