بیش از ۹۵ درصد آتش سوزی‌ها عامل انسانی دارد

باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی - ابراهیم پیرزادیان جانشین و معاون فنی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور گفت: تغییر اقلیم، افزایش دمای هوا، کاهش بارندگی، خشکسالی‌های متوالی، کاهش رطوبت پوشش گیاهی و وقوع بادهای گرم، فصل حریق را طولانی‌تر و شدت آتش‌سوزی‌ها را بیشتر کرده است، به همین دلیل، مدیریت حریق دیگر یک موضوع صرفاً فصلی نیست، بلکه به یک چالش دائمی در مدیریت منابع طبیعی کشور تبدیل شده و ضرورت دارد برنامه‌ریزی‌ها بر مبنای سازگاری با تغییر اقلیم انجام شود.

به گفته وی، بخش قابل توجهی از جنگل‌های زاگرس، هیرکانی و سایر رویشگاه‌های کشور در مناطق کوهستانی و صعب‌العبور قرار دارند و دسترسی نیروهای زمینی به این مناطق زمان‌بر است. تشکیل ناوگان تخصصی هوایی شامل بالگردهای آب‌پاش، هواپیماهای سبک اطفای حریق و بالگردهای جابه‌جایی نیروهای عملیاتی، یکی از مهم‌ترین نیازهای کشور برای افزایش سرعت واکنش و کاهش خسارات ناشی از آتش‌سوزی است.

پیرزادیان با بیان اینکه مدیریت حریق بدون بهره‌گیری از فناوری‌های نوین امکان‌پذیر نیست، افزود: استفاده از هوش مصنوعی، تصاویر ماهواره‌ای، پهپادهای پایش، دوربین‌های هوشمند، سامانه‌های هشدار سریع، تحلیل داده‌های اقلیمی و پیش‌بینی مناطق پرخطر، می‌تواند زمان کشف حریق را به حداقل رسانده و از گسترش آتش جلوگیری کند. توسعه مرکز فرماندهی و کنترل یگان حفاظت نیز از اولویت‌های مهم سازمان است.

وی ادامه داد: جنگلبانان و نیروهای یگان حفاظت نخستین مدافعان سرمایه‌های طبیعی کشور هستند و در بسیاری از عملیات‌ها با مخاطرات جدی روبه‌رو می‌شوند. افزایش تعداد نیروهای حفاظتی، ارتقای آموزش‌های تخصصی، تأمین تجهیزات ایمنی استاندارد، بهبود وضعیت معیشتی، بیمه کامل، حمایت‌های درمانی و جبران خسارت‌های ناشی از حوادث، از الزامات تقویت توان عملیاتی یگان حفاظت است.

این مقام مسئول با بیان اینکه هیچ برنامه‌ای بدون مشارکت مردم موفق نخواهد بود، افزود: حضور همیاران طبیعت، جوامع محلی، دهیاران، شوراهای اسلامی، عشایر، کشاورزان، سازمان‌های مردم‌نهاد و دوستداران محیط‌زیست، نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری، کشف سریع و مهار آتش‌سوزی‌ها دارد. از این رو، توسعه آموزش‌های همگانی و فرهنگ‌سازی باید به‌عنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت حریق مورد توجه قرار گیرد.

وی با بیان اینکه جنگل‌ها و مراتع، سرمایه‌های راهبردی و تجدیدپذیر کشور هستند، افزود: حفاظت از جنگل ها و مراتع، تضمین‌کننده امنیت آب، خاک، تنوع زیستی و سلامت نسل‌های آینده است، از این رو انتظار داریم همه دستگاه‌های اجرایی، رسانه‌ها، نهادهای مردمی و آحاد جامعه با احساس مسئولیت ملی، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور را در پیشگیری و مقابله با آتش‌سوزی‌ها یاری کنند. بی‌تردید، هر آتش‌سوزی که با همکاری مردم پیشگیری یا در همان دقایق اولیه مهار شود، گامی مؤثر در صیانت از سرمایه‌های طبیعی ایران اسلامی خواهد بود.

جانشین و معاون فنی یگان حفاظت سازمان جنگل ها ادامه داد: با توجه به افزایش محسوس دمای هوا، کاهش بارندگی، تداوم خشکسالی، کاهش رطوبت پوشش‌های گیاهی و تشدید آثار تغییر اقلیم، خطر وقوع آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع کشور به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. از این‌رو، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با فعال‌سازی کامل ساختار مدیریت بحران حریق، تمامی یگان‌های حفاظت در استان‌ها را در حالت آماده‌باش قرار داده است.

وی ادامه داد: مرکز فرماندهی و کنترل یگان حفاظت به‌صورت شبانه‌روزی وضعیت عرصه‌های منابع طبیعی را رصد می‌کند و استان‌های دارای خطر بالا به طور مستمر پایش می‌شوند. گشت‌های حفاظتی افزایش یافته، نیروهای عملیاتی در کانون‌های بحرانی مستقر شده‌اند و هماهنگی لازم با سازمان مدیریت بحران کشور، جمعیت هلال‌احمر، سازمان آتش‌نشانی، نیروهای مسلح، استانداری‌ها، فرمانداری‌ها و سایر دستگاه‌های امدادی برقرار است تا در صورت وقوع حریق، عملیات مهار در کوتاه‌ترین زمان ممکن آغاز شود. همچنین در کنار آمادگی عملیاتی، اقدامات پیشگیرانه از جمله آموزش جوامع محلی، اطلاع‌رسانی عمومی، ایجاد آتش‌بُر، شناسایی نقاط پرخطر و بهره‌گیری از ظرفیت همیاران طبیعت نیز با جدیت دنبال می‌شود؛ زیرا اعتقاد داریم مؤثرترین و کم‌هزینه‌ترین راه مقابله با حریق، پیشگیری از وقوع آن 

 بیش از ۹۵ درصد آتش‌سوزی‌ها منشا انسانی دارند

به گفته پیرازدیان، مطالعات و بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد بیش از ۹۵ درصد آتش‌سوزی‌های عرصه‌های منابع طبیعی ناشی از عوامل انسانی و قابل پیشگیری است. این موضوع مسئولیت اجتماعی همه شهروندان را دوچندان می‌کند. براین اساس از خانواده‌ها، گردشگران، طبیعت‌گردان و کشاورزان درخواست می‌کنیم از روشن کردن آتش در جنگل‌ها و مراتع، به‌ویژه در روزهای گرم و بادخیز، خودداری کنند. در صورت استفاده از آتش، پیش از ترک محل از خاموش شدن کامل آن اطمینان حاصل کنند و از رها کردن ته‌سیگار، زغال نیم‌سوز، بطری‌های شیشه‌ای و سایر مواد قابل اشتعال در طبیعت پرهیز کنند.

وی در توصیه ای به کشاورزان بیان کرد: از کشاورزان تقاضا داریم از آتش زدن بقایای مزارع، کاه و کلش در مجاورت عرصه‌های منابع طبیعی خودداری کنند و در صورت مشاهده هرگونه دود یا آتش، لازم است موضوع در سریع‌ترین زمان از طریق سامانه ۱۳۹ یا شماره ۱۵۰۴ به یگان حفاظت منابع طبیعی گزارش شود؛ زیرا مهار آتش در دقایق نخست، نقش تعیین‌کننده‌ای در جلوگیری از گسترش آن دارد.

این مقام مسئول افزود: حفاظت مؤثر از حدود ۱۳۵ میلیون هکتار عرصه‌های منابع طبیعی کشور، مستلزم توسعه زیرساخت‌های حفاظتی، نوسازی تجهیزات، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و تأمین اعتبارات پایدار است. در حوزه تجهیزات، یگان حفاظت به خودروهای عملیاتی، موتورسیکلت‌های ویژه مناطق صعب‌العبور، تجهیزات انفرادی اطفای حریق، سامانه‌های ارتباطی دیجیتال، مخازن سیار آب، دمنده‌ها، لباس‌ها و تجهیزات ایمنی استاندارد نیاز دارد.

به گفته وی، در حوزه فناوری نیز توسعه سامانه‌های پایش هوشمند، استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، پهپادهای شناسایی، دوربین‌های پایش، سامانه‌های هشدار سریع، هوش مصنوعی برای پیش‌بینی خطر حریق، نقشه‌های برخط خطرپذیری و تقویت مرکز فرماندهی و کنترل یگان حفاظت از مهم‌ترین اولویت‌هاست، از سوی دیگر، تجهیز کشور به ناوگان هوایی تخصصی شامل بالگردهای آب‌پاش و بالگردهای جابه‌جایی نیروهای عملیاتی، به‌ویژه در رویشگاه‌های کوهستانی زاگرس و هیرکانی، یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.

جانشین و معاون فنی یگان حفاظت سازمان جنگل ها گفت: با توجه به گستردگی عرصه‌های منابع طبیعی و حجم نیازهای تجهیزاتی، تأمین اعتبار باید به‌صورت مستمر و متناسب با برنامه‌های توسعه‌ای انجام شود. سرمایه‌گذاری در پیشگیری و حفاظت، به‌مراتب کم‌هزینه‌تر از جبران خسارت‌های ناشی از آتش‌سوزی، نابودی جنگل‌ها، تخریب تنوع زیستی، فرسایش خاک و کاهش منابع آب است. از این‌رو، تقویت اعتبارات این بخش باید به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری راهبردی برای حفظ امنیت زیست‌محیطی و منابع طبیعی کشور مورد توجه قرار گیرد.