سیگنال‌های هماهنگ جو و اقیانوس برای رخداد ال‌نینوی استثنایی/ احتمال وقوع ناهنجاری‌های اقلیمی بالاست

باشگاه خبرنگاران جوان - سحر تاج بخش مسلمان در نشست تخصصی برای بررسی وضعیت دورپیوند ال‌نینو در تهران اظهار داشت: تا اواسط اوت ۲۰۲۶، پدیده ال‌نینو به‌طور کامل و پایدار مستقر شده است. 

وی افزود: دما‌های زیرسطحی آب در اقیانوس آرام حاکی از وجود ذخیره گرمایی بسیار بزرگی است به‌طوری که ناهنجاری‌های دمایی در برخی نقاط از مثبت ۸ درجه سانتی‌گراد فراتر رفته است.

رئیس سازمان هواشناسی کشور ادامه داد: بنابراین، پیش‌بینی‌های سازمان جهانی هواشناسی (WMO) احتمال وقوع ال‌نینو را نزدیک به ۱۰۰ درصد برآورد می‌کنند.

تاج بخش افزود: پدیده‌ای که در طول پاییز و زمستان ۲۰۲۶-۲۰۲۷ ادامه خواهد یافت و احتمالاً به شدت بسیار بالایی خواهد رسید.  هم اقیانوس و هم جو، سیگنال‌های هماهنگ و مشخصی از ال‌نینو را نشان می‌دهند، در واقع در بخش اقیانوسی، شاهد گرمایش سریع سطح آب و وجود مخزن گرمایی زیرسطحی بسیار بزرگی هستیم.

این مسئول اضافه کرد: از منظر جوی، «شاخص نوسان جنوبی» (SOI) الگویی به‌شدت منفی و همراه با همرفت شدید را نشان می‌دهد که با الگوی کلاسیک «ال‌نینو» مطابقت دارد؛ الگویی که موجب افزایش بارش در مرکز و شرق اقیانوس آرام و سرکوب همرفت در غرب اقیانوس آرام می‌شود.

تاج بخش تصریح کرد: این جفت‌شدگی کامل، اطمینان نسبت به تداوم و تقویت این پدیده را افزایش داده است. ال‌نینو اغلب با تشدید شار رطوبت از دریای عرب و دریای سرخ، احتمال شرایط پربارش‌تر را در خاورمیانه افزایش می‌دهد، فاز مثبت «دوقطبی اقیانوس هند (IOD)» نیز معمولاً این سیگنال‌ها را تقویت می‌کند.

رئیس سازمان هواشناسی کشور افزود: «نوسان مادن-جولیان (MJO)» دور پیوند دیگر موثر بر بارش خاورمیانه است که در مقیاس زمانی کوتاه‌تری عمل می‌کند و بسته به فاز خود، می‌تواند دوره‌های چندهفته‌ایِ پربارش یا خشک ایجاد کند.

تاج بخش مسلمان عنوان کرد: در نهایت، «نوسان شبه‌دوسالانه (QBO)» بر نوسان دو قطبی و جت‌جریان جنب‌حاره‌ای تأثیر می‌گذارد که این امر به نوبه خود بر دفعات رسیدن سامانه‌های مدیترانه‌ای به منطقه اثرگذار است.

وی ادامه داد: از نظر تاریخی، رویداد‌های ال‌نینو تمایل دارند که در طول پاییز و اوایل زمستان، از طریق افزایش انتقال رطوبت از دریای عرب، میزان بارش را در بخش‌هایی از جنوب غربی آسیا افزایش دهند.

این مسئول گفت: فاز «دوقطبی اقیانوس هند» (IOD) نقشی حیاتی در تعدیل شرایط ایفا می‌کند؛ هنگامی که فاز مثبت IOD با پدیده «ال‌نینو» هم‌زمان می‌شود، معمولاً سیگنالِ بارش‌های بیشتر (شرایط مرطوب‌تر) تقویت می‌شود.

تاج بخش مسلمان افزود: در مقابل، بر اساس جدیدترین پیش‌بینی‌های چندمدلی، فاز منفی IOD می‌تواند اثر افزایشِ مورد انتظارِ بارش را خنثی کند. بنابراین، انتظار می‌رود در بازه زمانی سپتامبر تا نوامبر ۲۰۲۶، فاز مثبت IOD شکل گیرد که این امر احتمال وقوع بارش‌های فراتر از حد نرمال را در بخش‌هایی از منطقه افزایش می‌دهد.

رئیس سازمان هواشناسی کشور بیان کرد: برای خاورمیانه و جنوب غربی آسیا، سیگنال‌های مشاهده‌شده با الگوی گرمایشیِ مورد انتظار در شرایط ال‌نینوی قوی مطابقت دارد. توافق میان مدل‌ها عموماً بالاست و اطمینان مناسبی نسبت به چشم‌انداز دمایی ایجاد می‌کند. 

وی ادامه داد: در خصوص بارش نیز می‌توان گفت که چشم‌انداز بارش برای ماه‌های سپتامبر تا نوامبر، الگوی کلاسیک ال‌نینو را نشان می‌دهد نکته‌ای که برای ما اهمیت ویژه‌ای دارد، افزایش احتمال بارش‌های فراتر از حد نرمال است که تا بخش‌هایی از آسیای مرکزی و شمال شبه‌جزیره عربستان امتداد می‌یابد.

تاج بخش اضافه کرد: هنگامی که این عامل را با فاز مثبتِ مورد انتظارِ دوقطبی اقیانوس هند ترکیب می‌کنیم، سیگنال کلی برای جنوب غربی آسیا به سمت احتمال بیشترِ شرایط مرطوب‌تر از حد نرمال در فصل پاییز متمایل می‌شود، هرچند جزئیات محلی همچنان به موقعیت مورد انتظارِ «جت‌جریان جنب‌حاره‌ای» و فعالیت‌های طوفانی مدیترانه بستگی خواهد داشت.

معاون وزیر راه و شهرسازی گفت: پیش‌بینی می‌شود که پدیده ال‌نینو با اطمینان بالا، حداقل تا اوایل سال ۲۰۲۷ ادامه یابد. با این حال، سازمان جهانی هواشناسی بر چند نکته و ملاحظه مهم تأکید کرد که شدت این پدیده لزوماً تعیین‌کننده شدت پیامد‌های منطقه‌ای آن نیست و عوامل دیگر می‌توانند نتیجه نهایی را به‌طور قابل‌توجهی تغییر دهند.

وی افزود: بنابراین، اگرچه چشم‌انداز کلی حاکی از شرایط گرم‌تر و احتمال بیشتر بارش‌های پاییزی در بخش‌هایی از جنوب غربی آسیاست، اما باید همچنان وضعیت شاخص‌های اقلیمی را به‌طور کامل رصد کنیم و برای دریافت راهنمایی‌های دقیق‌تر و محلی، با سازمان ملی هواشناسی در ارتباط باشیم.

تاج بخش مسلمان ادامه داد: خلاصه کلام اینکه ما با یک پدیده ال‌نینوی بسیار قوی و کاملاً تثبیت‌شده رو‌به‌رو هستیم که به احتمال زیاد تا پایان زمستان ادامه خواهد داشت، همچنین انتظار می‌رود که پدیده «دوقطبی اقیانوس هند» (Indian Ocean Dipole) در فاز مثبت شکل گیرد؛ پدیده‌ای که از نظر تاریخی با شرایط مرطوب‌تر در بخش‌هایی از جنوب غربی آسیا در فصل پاییز همراه بوده است.

رئیس سازمان هواشناسی کشور گفت: در نهایت، باید بگویم که یک پدیده ال‌نینوی استثنایی، نیازمند واکنشی استثنایی است، انتظار می‌رود که این پدیده در اواخر سال ۲۰۲۶ به اوج خود برسد و تأثیرات آن تا مدت‌ها در سال ۲۰۲۷ نیز احساس شود. 

وی عنوان کرد: به گمان من، سال ۲۰۲۷ یکی از گرم‌ترین سال‌ها -و شاید رکورددار گرم‌ترین سال- در تاریخ اقلیمی جهان خواهد بود.

تاج بخش مسلمان اضافه کرد: شدت این پدیده ممکن است از هر زمان دیگری از آغاز ثبت و پایش ما فراتر رود. پدیده قدرتمند «ال‌نینو» در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، عاملی در ثبت سال ۲۰۲۴ به عنوان گرم‌ترین سال تاریخ بوده است، اما اگر این رکورد شکسته شود، نباید تعجب کنیم.

رئیس سازمان هواشناسی کشور بیان کرد: با این حال، وقوع ال‌نینو لزوماً به معنای وقوع فاجعه نیست، ما باید برای حفظ جان و معیشت مردم، آینده‌نگری و پیش‌بینی دقیقی داشته باشیم.

وی ادامه داد: ما دانش و ابزار‌های لازم را در اختیار داریم تا از تبدیل خطرات ناشی از ال‌نینو به بحران جلوگیری کنیم؛ بنابراین باید با هم متحد شویم و همکاری کنیم تا اطمینان حاصل کنیم که هیچ‌کس، یعنی کسانی که تحت تأثیر این شرایط اقلیمی خاص در سراسر جهان قرار می‌گیرند - از قلم نمی‌افتد.

منبع: هواشناسی