بحران اعتبار سیاست خارجی ترامپ در مواجهه با تنش‌های خاورمیانه

باشگاه خبرنگاران جوان؛ ستایش اسکندری - «سی ان ان» در گزارشی نوشته است ترامپ، به عمان نسبت به دلیل دخالت در اقدامات آمریکا در تنگه هرمز هشدار داد و به فاکس‌نیوز گفت: «اگر عمان سد راه ما شود، حسابی بمبارانشان می‌کنیم.».

اما اگر عمان چندان دستپاچه نشده باشد، جای تعجب نیست.

دلیلش این است که ترامپ، همان رئیس‌جمهوری که زمانی مکرراً نسبت به خطرات تهدید‌های تو خالی روسای جمهور پیشین هشدار می‌داد، در ماه‌های اخیر تهدید‌های بی اساس بسیاری مطرح کرده است. در واقع، به نظر می‌رسد ترامپ در جنگ با ایران سیاستی را در پیش گرفته که بر پایه مطرح کردن تهدید‌های تو خالی و پوچ است.

مشکل اینجاست همان‌طور خود ترامپ اشاره می‌کرد این رویکرد باعث می‌شود کشور‌هایی مانند عمان کمتر بخواهند که به خواسته‌های او تن دهند، چرا که لزوماً باور ندارند ترامپ پای حرفش بایستد. ایران هم قطعاً همین موضع را در پیش گرفته است.

کارنامه ترامپ در بلوف‌زنی طی جنگ با ایران در حال حاضر غیرقابل‌انکار است. نویسنده آورده است نزدیک به چهار ماه پیش، نوشتم که چگونه ترامپ، حتی در همان اوایل جنگ (کمتر از دو ماه پس از آغاز آن)، پنج تهدید علیه ایران مطرح کرده بود که در عملی کردنشان شکست خورد.

همه آنها شامل یک خواسته مشخص و یک مهلت مشخص بودند، اما ترامپ هر بار، آن حمله تهدیدآمیز را لغو کرد. دلیلش هم این نبود که ایران واقعاً چیزی را که او می‌خواست به وی داده باشد؛ بلکه اغلب به این دلیل بود که ترامپ می‌گفت دلایلی برای خوش‌بینی نسبت به حصول یک توافق در آینده نزدیک وجود دارد.

البته، آن خوش‌بینی هر بار بی‌اساس از آب درآمد. در نهایت این‌طور به نظر رسید که ترامپ صرفاً به دنبال راه گریزی از تهدید‌های خود بوده است؛ تهدید‌هایی که شامل پایان دادن به تمدن ایران یا حمله به زیرساخت‌های آن (که یک جنایت جنگی احتمالی محسوب می‌شود) بوده است؛ و از آن زمان، این بلوف‌های آشکار همچنان رو به افزایش بوده است.

برای مثال، ترامپ در ۲۲ ژوئیه گفت که در ازای هر حمله ایران به یک کشتی در تنگه هرمز، «یک پل یا نیروگاه را بمباران و منهدم خواهد کرد.» امارات متحده عربی از آن زمان ایران را مسئول حملات مکرر به کشتی‌های شرکت ملی نفت ابوظبی دانسته است، اما هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که ترامپ در مقام تلافی، زیرساخت‌های ایران را هدف قرار داده باشد.

ترامپ همچنین بار‌ها از حملات گسترده علیه ایران سخن گفته بدون آنکه خواسته‌های مشخصی مطرح کند؛ اما آن حملات هنوز محقق نشده‌اند. پرسش‌هایی نیز وجود دارد که آیا با توجه به کمبود ذخایر مهمات خود، اصلاً توانایی اجرای چنین حملاتی را دارد یا خیر؟

اگرچه آمریکایی‌ها از تمام مذاکرات پشت پرده آگاه نیستند، اما ایران به‌خوبی می‌داند که ترامپ تا چه حد از این تهدید‌ها عقب‌نشینی کرده است. شواهد اندکی وجود دارد که نشان دهد ایران واقعاً به توافق نزدیک بوده است، آن‌هم زمانی که ترامپ از تهدیدهایش عقب نشست؛ اما ایران به‌خوبی از میزان اغراق‌های ترامپ درباره پیشرفت‌های ادعایی آگاه است.

حتی اگر آنها دلیلی برای خوش‌بینی نسبت به یک توافق به ترامپ داده باشند، این واقعیت که هرگز به یک توافق پایدار منجر نشده، درس‌آموز است. منطقی است که در نقطه‌ای فکر کنیم رئیس‌جمهور کشوری پیش از عقب‌نشینی، بر روی یک دستاورد ملموس پافشاری کند.

 ترامپ در خارج از چارچوب جنگ با ایران نیز تهدید‌های بسیاری مطرح می‌کند. ترامپ نشان داده که در دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش به‌شدت مایل به استفاده از قدرت نظامی آمریکا است؛ او تاکنون به هفت کشور حمله کرده که ایران آخرین آنها بوده است. این موضوع قطعاً می‌تواند باعث نگرانی عمان شود که اگر به خواسته‌های اخیر او تن ندهد، چه اتفاقی خواهد افتاد.

ترامپ در واقع کشور‌های بیشتری را نسبت به آنچه به آنها حمله کرده، تهدید کرده یا احتمال حمله به آنها را باز گذاشته است. عمان هفتمین کشوری است که او تهدید کرده، اما هنوز به آن حمله نکرده؛ علاوه بر کانادا، کلمبیا، کوبا، گرینلند (که بخشی از دانمارک است)، مکزیک و پاناما. روی‌هم‌رفته، این بدان معناست که ترامپ در دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش، از هر ۱۳ کشور، یکی را مورد حمله قرار داده یا تهدید کرده است.

عمان حتی پیش از روز دوشنبه نیز در این دسته‌بندی قرار داشت. در ماه مه، ترامپ چیزی بسیار شبیه به آنچه در روز دوشنبه گفت، بر زبان آورد: «عمان هم درست مثل بقیه رفتار خواهد کرد، وگرنه مجبور می‌شویم حسابشان را برسیم.» به نظر می‌رسد آن تهدید اثر مطلوب را نداشته است؛ بنابراین ترامپ تهدید دیگری هم به آن اضافه کرد.

اگرچه هیچ‌کدام از آنها به اقدام مشخصی از سوی عمان گره نخورده بودند، بنابراین سخت است قضاوت کنیم که آیا عمان واقعاً چیزی را که او می‌خواست به او داده است یا خیر؟

اما یک رئیس‌جمهور وجود دارد که شاید به ترامپ توصیه کند وقتی چنین تهدید‌هایی می‌کند، بهتر است پای آنها بایستد؛ و آن رئیس‌جمهور، ترامپ سال‌های گذشته است. او به‌طور مرتب باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین را به خاطر تعیین «خط قرمز» مبنی بر اینکه سوریه نباید از سلاح‌های شیمیایی علیه مردم خودش استفاده کند و سپس اقدام نکردن در صورت نقض آن توسط سوریه، به باد انتقاد می‌گرفت.

ترامپ در سخنرانی کنوانسیون ملی جمهوری‌خواهان در سال ۲۰۱۶، آن را یک «تحقیر» نامید، زیرا «تمام دنیا می‌دانست که آن خط قرمز اصلاً معنایی نداشت.» او در سال ۲۰۱۷ آن را یک «تهدید توخالی» خواند که «در بسیاری از نقاط دیگر جهان برای ما هزینه داشت.»

و تا سال ۲۰۱۸، ترامپ با جسارت دوران جدیدی را در سیاست خارجی آمریکا آغاز کرد. ترامپ گفت: «اقدام امروز پیام مهمی را مخابره می‌کند: دیگر تهدید‌های توخالی نمی‌کند. وقتی قولی می‌دهم، به آن عمل می‌کنم.» ترامپ این جمله را زمانی بیان کرد که از توافق هسته‌ای ایران خارج شد. از آن زمان، او نه تنها تهدید‌های توخالی بسیاری مطرح کرده، بلکه آنها را به سنگ‌بنای سیاست خود در قبال ایران تبدیل کرده است.