تأثیر عطر قهوه بر خلق‌وخو و فعالیت مغز

باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - مطالعه‌ای جدید نشان داده است که صرفِ استشمام عطر قهوه ممکن است با بهبود خلق‌وخو و کاهش برخی هیجانات منفی، و همچنین تغییراتی در یکی از شاخص‌های فعالیت مغزی مرتبط با آرامش، در ارتباط باشد.

پژوهشگران دانشکده داروسازی دانشگاه «شووا» (Showa) در ژاپن این مطالعه را—که در نشریه *Nutrients* منتشر شده است—با مشارکت ۲۰ دانشجوی ۲۰ تا ۲۹ ساله انجام دادند.

از شرکت‌کنندگان خواسته شد تا در فاصله تقریبی ۵۰ سانتی‌متری از قهوه تازه دم‌کرده بنشینند—بدون آنکه آن را بنوشند—و عطر آن را به مدت پنج دقیقه استشمام کنند. برای تهیه این قهوه از ۲۰ گرم پودر قهوه و ۴۰۰ میلی‌لیتر آب با دمای ۸۵ درجه سانتی‌گراد استفاده شد.

پیش و پس از آزمایش، شرکت‌کنندگان میزان استرس، اضطراب، افسردگی، سرخوردگی، خستگی، سردرگمی و سرزندگی خود را ارزیابی کردند؛ هم‌زمان، پژوهشگران فعالیت مغز، ضربان قلب و تغییرپذیری ضربان قلب (HRV) را ثبت نمودند.

بهبود خلق‌وخو در عرض چند دقیقه

پس از پنج دقیقه استشمام عطر قهوه، شرکت‌کنندگان کاهش سطوح خستگی، استرس، اضطراب، سردرگمی، افسردگی و سرخوردگی را گزارش کردند؛ این نتایج پس از تعدیل داده‌ها همچنان از نظر آماری معنادار باقی ماندند.

در مقابل، سطح سرزندگی افزایش معناداری نیافت؛ این امر نشان می‌دهد که—بر اساس این مطالعه—تأثیر این عطر بیشتر با کاهش هیجانات منفی مرتبط است تا ایجاد افزایش فوری انرژی.

پژوهشگران همچنین تغییری را در شاخصی برگرفته از نوار مغزی (EEG) که با آرامش مرتبط است، مشاهده کردند. با این حال، آنها هشدار دادند که نباید این مورد را به عنوان مدرکی قطعی مبنی بر اینکه عطر قهوه موجب آرامش مغز می‌شود تلقی کرد؛ چرا که این شاخص، آرامش را به‌طور مستقیم اندازه‌گیری نمی‌کند و میزان تغییرات نیز محدود بوده است.

این مطالعه تغییرات معناداری را در ضربان قلب یا تغییرپذیری ضربان قلب ثبت نکرد؛ علاوه بر این، پژوهشگران هیچ ارتباط مستقیمی میان میزان بهبود خلق‌وخو و تغییرات در فعالیت مغزی یا عملکرد قلبی شرکت‌کنندگان نیافتند.

چرا رایحه قهوه می‌تواند بر خلق‌وخو تأثیر بگذارد؟

سیستم بویایی با نواحی‌ای از مغز که مسئول حافظه و هیجانات هستند، ارتباط دارد؛ در نتیجه، یک رایحه آشنا می‌تواند به‌سرعت خاطرات و موقعیت‌های مرتبط را تداعی کند. به‌ویژه عطر قهوه ممکن است برای بسیاری از افراد تداعی‌کننده خاطرات و مفاهیم خاصی باشد—مانند صبح‌ها، گرما، وقفه‌های کاری یا دورهمی‌های اجتماعی—و هم‌زمان، انتظارِ تجربه اثرات کافئین را نیز در آنها ایجاد کند. مطالعه‌ای دیگر نشان داده است که قرار گرفتن در معرض رایحه‌ای شبیه به قهوه، با بهبود عملکرد در برخی وظایف تحلیلی و همچنین بالا رفتن سطح انتظارات فرد از عملکرد خود، مرتبط بوده است.

با این حال، این مطالعه جدید ثابت نمی‌کند که عطر قهوه علت مستقیم بهبود خلق و خو باشد؛ چرا که فاقد گروه کنترل برای مقایسه بود—برای مثال، گروهی که در معرض هوای بدون بو یا رایحه‌ای متفاوت قرار گیرند.

علاوه بر این، حجم نمونه کوچک و محدود به دانشجویان دانشگاه بود و پژوهشگران به‌طور نظام‌مند، عادت‌های نوشیدن قهوه، ترجیحات یا میزان آشنایی شرکت‌کنندگان با این رایحه را بررسی نکردند.

یافته‌ها حاکی از آن است که اثرات قهوه ممکن است پیش از مصرف آن آغاز شود؛ با این حال، تعیین تأثیر دقیقِ صرفِ رایحه قهوه نیازمند مطالعاتی در مقیاس بزرگ‌تر است که شامل گروه‌های کنترل باشند و عادت‌ها و انتظارات شرکت‌کنندگان را نیز در نظر بگیرند.

منبع: ScienceAlert