فارین پالیسی: نفت ایران؛ انگیزه پنهان آمریکا در مسیر مذاکرات هسته‌ای

باشگاه خبرنگاران جوان - در آستانه مذاکرات ایران و آمریکا در «مسقط»، یک تحلیل در مجله «فارین پالیسی» نشان می‌دهد واشنگتن بیش از آنکه به‌دنبال حل‌وفصل واقعی پرونده هسته‌ای باشد، به‌دنبال دسترسی کنترل‌شده به نفت و درآمد‌های ارزی ایران است؛ هدفی که می‌تواند از مسیر یک توافق محدود و بدون لغو تحریم‌ها دنبال شود.

مجله «فارین پالیسی» در تحلیلی به قلم «اسفندیار باتمانقلیچ» می‌نویسد اگرچه فضای مذاکرات ایران و آمریکا تیره و پرابهام است، اما دولت «دونالد ترامپ» ممکن است با تمرکز بر منافع نفتی و مالی، به‌دنبال توافقی حداقلی با تهران باشد؛ توافقی که دست آمریکا را به منابع انرژی ایران نزدیک‌تر کند، بی‌آنکه ساختار تحریم‌ها فرو بریزد.

بر اساس این تحلیل، تجربه آمریکا در ونزوئلا نشان می‌دهد واشنگتن ترجیح می‌دهد به‌جای لغو تحریم‌ها، کنترل جریان فروش نفت و درآمد‌های آن را در دست بگیرد. در مدل ونزوئلا، نفت فروخته می‌شود، اما پول آن تحت نظارت آمریکا و در حساب‌هایی خارج از کشور نگهداری می‌شود؛ الگویی که اکنون ادعا می شود، می‌تواند برای ایران نیز مدنظر قرار گیرد.

نویسنده تأکید می‌کند آمریکا با چنین سازوکاری هم بازار انرژی خود و متحدانش را مدیریت می‌کند، هم از شوک‌های نفتی جلوگیری می‌کند و هم بدون پذیرش هزینه سیاسیِ لغو تحریم‌ها، از منافع اقتصادی نفت ایران بهره‌مند می‌شود.

فارین پالیسی می‌نویسد ایران با وجود برخورداری از ذخایر عظیم نفت و گاز و بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار ذخایر ارزی، به‌دلیل تحریم‌ها تنها به بخش محدودی از منابع خود دسترسی دارد. این وضعیت، عملاً تهران را در موقعیتی قرار داده که «نفت دارد، اما اختیار کامل درآمدش را نه»؛ نقطه‌ای که می‌تواند اهرم فشار و در عین حال فرصت آمریکا باشد.

در ادامه این تحلیل آمده است که واشنگتن می‌تواند در ازای برخی امتیازات هسته‌ای، اجازه دسترسی محدود ایران به درآمد‌های نفتی یا سود ذخایر ارزی را بدهد، اما همچنان مدیریت و نظارت اصلی را در اختیار خود نگه دارد؛ مدلی که بیش از آنکه «توافق هسته‌ای» باشد، توافقی «نفت‌محور با پوشش دیپلماتیک» است.

نویسنده در پایان یادآور می‌شود اگرچه چنین طرحی با موانع حقوقی و سیاسی جدی در داخل ایران مواجه است، اما از نگاه آمریکا، نفت ایران همچنان یکی از مؤلفه‌های کلیدی در محاسبات مذاکراتی است؛ مؤلفه‌ای که می‌تواند مسیر گفت‌و‌گو‌ها را، حتی بدون توافق جامع، زنده نگه دارد.

منبع:  فارن پالیسی