چرا خاطرات با افزایش سن مبهم‌تر می‌شوند؟

باشگاه خبرنگاران جوان - پژوهش دانشمندان «دانشگاه ایست آنگلیا»(University of East Anglia) نشان می‌دهد که چگونه خاطرات ما با افزایش سن تغییر می‌کنند و چرا جزئیات خاص مرتبط با رویدادهای گذشته با گذشت زمان محو می‌شوند.

به نقل از مدیکال‌اکسپرس، این پژوهش جدید نشان می‌دهد که با افزایش سن، افراد نه تنها جزئیات کمتری را از گذشته خود به یاد می‌آورند، بلکه هنگام جابه‌جایی بین انواع گوناگون خاطرات نیز بیشتر دچار مشکل می‌شوند. این پژوهش به تغییر در نحوه‌ به خاطر سپردن با افزایش سن اشاره دارد که طی آن، خاطرات واضح و لحظه‌ای به تدریج جای خود را به دانش گسترده‌تر و عمومی‌تر می‌دهند.

این پژوهش به جای این که زوال حافظه را به عنوان یک فقدان ساده به تصویر بکشد، تصویر ظریفی را از شناخت پیری ارائه می‌دهد و چگونگی تکامل حافظه در طول زندگی را روشن می‌کند. این گروه پژوهشی امیدوار هستند که یافته‌های پژوهش آنها بتواند به هدایت رویکردهای جدید برای حمایت از پیری شناختی سالم کمک کند.

پروفسور «لویی رنولت»(Louis Renoult)، پژوهشگر ارشد این پروژه گفت: با افزایش سن، خاطرات ما تمایل به کاهش جزئیات و عمومی‌تر شدن دارند و به جای لحظات خاص، بر داستان کلی تمرکز می‌کنند. این تغییر با تغییرات رخ‌داده در نحوه یادآوری اطلاعات توسط مغز مرتبط است؛ به این معنی که افراد مسن اغلب تصویر کلی را به یاد می‌آورند، اما با جزئیات واضح کمتر. ما می‌خواستیم درک بهتری را از چگونگی بازیابی خاطرات شخصی توسط جوانان و بزرگسالان داشته باشیم و به تجربیات شخصی بپردازیم که داستان زندگی ما را تشکیل می‌دهند. این نوع خاطرات می‌توانند از رویدادهای خاص یک‌باره مانند جشن تولد تا تجربیات کلی‌تر یا مکرر مانند رفت و آمد به محل کار متغیر باشند. ما بر این موضوع تمرکز کردیم که وقتی از افراد خواسته می‌شود یک جابه‌جایی را بین این نوع خاطرات داشته باشند، چقدر انعطاف‌پذیر هستند و وقتی این انعطاف‌پذیری تحت فشار قرار می‌گیرد، چه اتفاقی می‌افتد.

در مجموع ۳۷ دانشجو به نمایندگی از ذهن‌های جوان و ۳۷ بزرگسال مسن‌تر از جامعه در این پژوهش شرکت کردند. از آنها خواسته شد تا در پاسخ به کلمات کلیدی مانند بازار، دو نوع خاطره را به یاد بیاورند. رنولت گفت: ما می‌خواستیم هم خاطرات خاص و هم خاطرات دسته‌بندی‌شده را که تجربیات عمومی یا مکرر هستند، استخراج کنیم.

برای شروع، شرکت‌کنندگان هر نوع را به ترتیب به یاد آوردند و هر بار بر یک نوع حافظه تمرکز کردند. سپس از آنها خواسته شد که بین خاطرات خاص و خاطرات دسته‌بندی‌شده جابه‌جا شوند و این امر مستلزم کنترل شناختی بیشتری بود.

این گروه پژوهشی هم میزان پیروی شرکت‌کنندگان از دستورالعمل‌ها و هم میزان جزئیات ارائه‌شده در پاسخ‌هایشان را ارزیابی کردند. رنولت گفت: در همه گروه‌های سنی، عملکرد حافظه زمانی که شرکت‌کنندگان مجبور به تغییر نوع حافظه خود بودند، کاهش یافت. با وجود این، افراد مسن به طور ویژه در یک زمینه تحت تأثیر قرار گرفتند. آنها در یادآوری خاطرات تکراری روزمره‌تر مانند رفت و آمد به محل کار تحت شرایط تغییر، دقت کمتری داشتند. نکته قابل توجه این است که توانایی آنها در به یاد آوردن خاطرات خاص مانند جشن تولد، کمتر تحت تأثیر چالش تغییر وظیفه قرار گرفت. این نشان می‌دهد که انواع خاصی از بازیابی حافظه ممکن است در زمان انجام دادن چند کار یا سازگاری با خواسته‌های متغیر، در برابر اثرات پیری آسیب‌پذیرتر باشند.

قابل توجه‌ترین یافته‌ها از تجزیه و تحلیل محتوای خود خاطرات به دست آمد. هنگام یادآوری رویدادهای خاص، روایت‌های سالمندان شامل جزئیات کمتری مانند مناظر، صداها و احساسات مرتبط با یک لحظه بود. با وجود این، آنها جزئیات معنایی بیشتری - دانش عمومی یا تفسیرهای مربوط به رویداد - را به خاطر آوردند. الگوی مشابه در زمانی دیده شد که از شرکت کنندگان خواسته شد تا خاطرات دسته‌بندی‌شده را به یاد آورند.

یافته‌ها نشان می‌دهند که تغییرات رخ‌داده در حافظه صرفاً مربوط به فراموشی نیستند، بلکه با نحوه دسترسی و بیان خاطرات ارتباط دارند.

رنولت گفت: وقتی افراد مسن‌تر وقایع را به یاد می‌آورند، غنای آن خاطرات ممکن است کاهش یابد. این تغییر ممکن است نشان‌دهنده‌ تغییراتی در سیستم‌های مغزی زیربنایی دخیل در حافظه باشد؛ به‌ ویژه سیستم‌هایی که مسئول بازیابی اطلاعات محتوایی دقیق و مدیریت وظایف شناختی پیچیده هستند. این امر، پیامدهای عملی را برای زندگی روزمره دارد. وظایفی که افراد را به تطبیق سریع تفکر خود یا جابه‌جایی بین انواع گوناگون یادآوری مانند داستان‌سرایی، تصمیم‌گیری یا حل مسئله ملزم می‌کنند، با افزایش سن ممکن است چالش‌برانگیزتر شوند. در عین حال، افزایش اتکا به دانش معنایی ممکن است مزایایی داشته باشد. خاطرات تعمیم‌یافته می‌توانند از خرد، تشخیص الگو و ارتباط کارآمد پشتیبانی کنند؛ حتی اگر جزئیات ظریف‌تر از دست بروند.

این پژوهش در مجله «Psychology and Aging» به چاپ رسید.

منبع: ایسنا