درخشان‌ترین شراره در تاریخ کیهان شناسایی شد

باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - دانشمندان قدرتمندترین شراره کیهانی ثبت شده تاکنون را شناسایی کرده‌اند که از یک سیاه‌چاله ابرپرجرم واقع در ۱۱ میلیارد سال نوری از زمین ساطع می‌شود. این شراره ۱۰ تریلیون برابر درخشان‌تر از خورشید ما و ۳۰ برابر قدرتمندتر از هر شراره سیاه‌چاله‌ای قبلی بود.

دانشمندان معتقدند که این شراره عظیم ناشی از یک رویداد نادر است: یک سیاه‌چاله که یک ستاره عظیم را می‌بلعد. این سیاه‌چاله، با جرمی ۳۰۰ میلیون برابر خورشید ما، ستاره را با نزدیک شدن خطرناک از هم پاشید.

این شراره با استفاده از مرکز گذرای زوئیکی (ZTF) شناسایی شد. این شراره از سیاه‌چاله ابرپرجرم در قلب یک هسته کهکشانی فعال معروف به J۲۲۴۵+۳۷۴۳، واقع در مرکز کهکشانی با فاصله ۱۰ میلیارد سال نوری از زمین، سرچشمه گرفته است. هسته‌های کهکشانی فعال، مناطق مرکزی کهکشان‌هایی هستند که تحت سلطه سیاه‌چاله‌های ابرپرجرم قرار دارند که از ماده اطراف تغذیه می‌کنند یا آن را "انباشت" می‌دهند.

سیاه‌چاله فوق‌سنگین J۲۲۴۵+۳۷۴۳ از گاز و غبار اطراف و همچنین ابر مسطحی که به عنوان دیسک برافزایشی شناخته می‌شود، تغذیه می‌کند. با این حال، این شعله‌ور شدن در واقع توسط چیز کاملاً متفاوتی ایجاد می‌شود: یک ستاره عظیم، ۳۰ برابر جرم خورشید، به طرز خطرناکی به سیاه‌چاله‌ای که جرمی ۵۰۰ میلیون برابر خورشید دارد، نزدیک است. کشش گرانشی عظیم سیاه‌چاله در حال از هم پاشیدن ستاره است و این غول کیهانی از بقایای آن تغذیه می‌کند.

به گفته دانشمندان، درخشندگی این شراره در طول مشاهدات ۴۰ برابر افزایش یافته است، ظاهراً به این دلیل که مواد بیشتری از ستاره به داخل سیاه‌چاله سقوط کرده است و در ژوئن ۲۰۱۸ به اوج خود رسیده است. این شعله ۳۰ برابر درخشان‌تر از هر شعله سیاه‌چاله‌ای بود که قبلاً مشاهده شده بود.

این شعله‌ور شدن ادامه دارد، اما درخشندگی آن به تدریج در حال کاهش است و انتظار می‌رود کل این فرآیند حدود ۱۱ سال طول بکشد تا تکمیل شود.

دانشمندان جزئیات آنچه را که اتفاق افتاده است توضیح می‌دهند. با نزدیک شدن ستاره به سیاه‌چاله، پدیده‌ای به نام «اثر اسپاگتی» رخ داد - کشیده و دراز شدن ستاره توسط گرانش عظیم سیاه‌چاله. بقایای ستاره سپس قبل از بلعیده شدن کامل، شروع به چرخش به دور سیاه‌چاله کردند.

ستاره‌ای که بلعیده شد، یک غول نادر با جرمی بین ۳۰ تا ۲۰۰ برابر خورشید ما بود. دانشمندان معتقدند که این ستاره در نزدیکی سیاه‌چاله در حال چرخش بود که با جسم دیگری برخورد کرد و آن را به مسیر اشتباهی سوق داد که منجر به مرگ آن در چنگال سیاه‌چاله شد.

آنچه این کشف را حتی قابل توجه‌تر می‌کند این است که درخشش ادامه دارد، حتی اگر در حال محو شدن باشد. این کشف به ما قدرت عظیم جهان و اینکه ما در کیهانی پر از شگفتی‌ها و اسرار زندگی می‌کنیم که منتظر کشف هستند را یادآوری می‌کند. اگرچه این رویداد بسیار دور و در اوایل تاریخ جهان رخ داده است، مطالعه آن به ما کمک می‌کند تا ماهیت سیاه‌چاله‌ها و جهانی را که در آن ساکن هستیم، بهتر درک کنیم.

این مطالعه در مجله Nature Astronomy منتشر شده است.

منبع: ایندیپندنت