تک‌نرخی شدن ارز؛ کلید اصلاحات اقتصادی و ضرورت حمایت از دهک‌های پایین

باشگاه خبرنگاران جوان - حسین پیر موذن با اشاره به سیاست های ارزی جدید دولت مبنی بر استقرار بازار توافقی ارز و تک‌نرخی شدن آن، اظهار داشت: تک‌نرخی کردن ارز یکی از قدیمی‌ترین مطالبات اقتصاددانان و از مهم‌ترین اصلاحات ساختاری در اقتصاد ایران بوده است؛ در همه این سال‌ها، چندنرخی بودن ارز در اقتصاد نه‌تنها به فساد، رانت و نابرابری دامن زده است، بلکه موجب بی‌ثباتی، کاهش اعتماد در بین سرمایه‌گذاران و دشواری در برنامه‌ریزی برای تولید و تجارت شد.

پیرموذن افزود: باید توجه داشت هرگونه اقدام در این راستا با در نظر گرفتن آثار اجتماعی، تورمی و معیشتی آن انجام بگیرد، به‌ویژه حمایت از دهک‌های پایین جامعه که در معرض آسیب‌های ناشی از افزایش قیمت کالاهای اساسی و خدمات بعد از تک‌نرخی شدن ارز هستند.

ارز چند نرخی زمینه ساز فساد بود

نایب‌ رئیس اتاق ایران با تاکید بر اینکه مبارزه با رانت و فساد اولین اثر مثبتی است که ارز تک‌نرخی برای اقتصاد به همراه دارد، اظهار داشت: اختلاف بین نرخ رسمی ارز و نرخ بازار آزاد، زمینه‌ساز رانت‌های کلان و تخصیص ناعادلانه منابع ارزی به گروه‌های خاص می‌شود؛ پدیده‌ای که در طول سالیان گذشته به خوبی لمس کردیم.

وی رسیدن به شفافیت اقتصادی را یکی دیگر از نتایج حاصل از ارز تک‌نرخی برشمرد و گفت: وجود یک نرخ واقعی و واحد به شفاف‌سازی قیمت‌ها و هزینه‌های تولید کمک کرده و مانع پنهان‌کاری و حساب‌سازی شرکت‌ها می‌شود.

نایب‌رئیس اتاق ایران همچنین به تقویت رقابت‌پذیری و سرمایه‌گذاری در اقتصادی که در آن ارز با یک نرخ مشخص عرضه می‌شود، اشاره کرد و افزود: نوسانات ارزی چندگانه موجب ریسک بالا در سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی شده است. در حالی که نرخ واحد، افق روشنی برای برنامه‌ریزی ایجاد می‌کند. در همین ارتباط باید به کاهش هزینه‌های دولت نیز اشاره کرد. تخصیص ارز یارانه‌ای فشار مضاعفی بر منابع ارزی کشور وارد می‌کند و در بسیاری موارد به جای مصرف‌کننده نهایی، واسطه‌ها از این یارانه بهره‌مند می‌شوند.

پیرموذن در بخش دیگری از این گفت‌وگو به چالش‌ها و ریسک‌های پیش‌روی ناشی از تک‌نرخی شدن ارز اشاره کرد و با تاکید بر اینکه یکی از چالش‌های پیش‌روی دولت افزایش تورم خواهد بود، اظهار داشت: تجربه حذف ارز ترجیحی در سال‌های گذشته نشان داد که این اقدام منجر به جهش قیمتی در برخی کالاهای اساسی می‌شود. افزایش تورم نقطه‌به‌نقطه، به‌ویژه برای دهک‌های پایین، فشار روانی و معیشتی به‌دنبال دارد.

وی ادامه داد: نکته بعدی می‌تواند کاهش قدرت خرید مردم در شرایط رکود تورمی، حذف یارانه‌های ارزی بدون جایگزین مناسب که منجر به فقر بیشتر و نارضایتی اجتماعی می‌شود، باشد. از طرفی باید به نبود زیرساخت اطلاعاتی کافی برای حمایت هدفمند نیز توجه داشت.

وی خاطر نشان کرد: یارانه جایگزین، نیازمند بانک اطلاعات دقیق از دهک‌های درآمدی و الگوی مصرف آن‌هاست که هنوز در بسیاری از حوزه‌ها ناقص است.

تورم مهار شود

نایب‌رئیس اتاق ایران برای اجرای موفق سیاست تک‌نرخی شدن ارز پیشنهاد داد: دولت باید برای ثبات اقتصادی و مهار تورم، برنامه‌ریزی کند. شرط اول برای اجرای این سیاست، مهار تورم و تثبیت نرخ ارز است. مادامی‌که انتظارات تورمی بالا باشد، نرخ واحد کارایی نخواهد داشت.

پیرموذن تأمین ذخایر ارزی قابل اتکا را نیز مورد توجه قرار داد و افزود: بانک مرکزی باید توان مداخله مؤثر در بازار ارز برای مدیریت نوسانات را داشته باشد. از سوی دیگر باید حذف تدریجی و برنامه‌ریزی‌شده ارز ترجیحی را در برنامه قرار داد.

وی خاطرنشان کرد: یکسان‌سازی نرخ ارز باید مرحله‌ای و همراه با پیش‌آگاهی باشد، نه ناگهانی. همچنین حمایت هدفمند از دهک‌های آسیب‌پذیر باید در دستورکار باشد. سیاست‌های حمایتی دقیق، هوشمند و قابل نظارت یک ضرورت است.

نایب‌رئیس اتاق ایران پرداخت یارانه نقدی یا کالایی را ضرورتی برای اصلاح ساختار معیوب اقتصاد ایران دانست و تأکید کرد: این اقدام باید با آمادگی نهادی، حمایت اجتماعی و پایداری اقتصادی همراه باشد. در غیر این صورت، ممکن است به بی‌ثباتی معیشت مردم و آسیب جدی به دهک‌های پایین منجر شود. برای جلوگیری از تبعات منفی باید نگاه عدالت‌محور و تدریجی به اجرای این سیاست داشت و هم‌زمان با اجرای آن، سازوکارهای حمایتی و بازتوزیعی را فعال کرد.

منبع: اتاق بازرگانی