صلح امام حسن مجتبی (ع) در چه شرایطی رقم خورد؟

باشگاه خبرنگاران جوان؛ نفیسه خلیلی - حجت‌الاسلام و المسلمین ناصر رفیعی، استاد حوزه علمیه قم در برنامه «سمت خدا» شبکه سه درباره مظلومیت امام حسن مجتبی (ع) گفت: بعد از ۲۵ سال از غصب خلافت، مردم دور امیرالمومنین (ع) جمع شدند و اصرار کردند، تا ایشان خلافت را پذیرفت. آنها نگذاشتند علی (ع) کار کند. تا ایشان آمد زمام امور را در دست بگیرد، جنگ جمل را مقابلش علم کردند، که چند هزار کشته داد. با این حال، حضرت علی (ع) فتنه این جنگ را خواباند و جنگ تمام شد. اما معاویه در شام که تحت فرمان خلیفه بود، نه‌تنها کنار نرفت، بلکه ادعای خلیفه بودن کرد و گفت خلافت علی (ع) ناحق است.

حجت‌الاسلام رفیعی ادامه داد: به همین دلیل، او جنگ صفین را در مقابل امیرالمومنین (ع) علم کرد. معاویه از سال ۳۷ تا ۴۱ هجری قمری نیرو‌هایی را به شهر‌های تحت فرمان امیرالمومنین (ع) می‌فرستاد و حمله می‌کرد. آنها می‌خواستند ناامنی به وجود بیاورند، تا علی (ع) نتواند حکومت کند. امیرالمومنین (ع) در خطبه ۲۷ نهج‌البلاغه فرمود:‌ای نامردان! کاش علی شما را نمی‌دید. کاش من شما را نمی‌شناختم. مرگ بر شما! دلم را به درد آوردید. اگرچه امیرالمومنین (ع) رئیس حکومت بود، ولی معاویه در شام برای خود بیعت گرفته بود. هر از گاهی هم با کلی نیرو به شهر‌ها حمله می‌کرد. در این گیر و دار صفین هم خدعه کرده بود و در شکم صفین خوارج به وجود آمده بود. در نهایت، چند هزار نفر خوارج شدند. خوارج هم آن دسته از کسانی بودند که می‌گفتند علی بن ابی‌طالب کافر است.

این استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه در این گیر و دار که معاویه در اوج قلدری و ناسپاسی بود، امیرالمومنین (ع) را شهید کردند، گفت: با این حال، یارانش نتوانستند رئیس یک حکومت را تشییع جنازه کنند. آنها مجبور شدند در دل شب بدن علی (ع) را خاک کنند. حتی نتوانستند قبر حضرت را اعلام کنند؛ چراکه خوارج گفتند ما می‌رویم قبر را می‌شکافیم و بدن را آتش می‌زنیم. به همین دلیل، تقریباً ۱۰۰ سال قبر علی بن ابی‌طالب مخفی بود. در این شرایط بود، که امام حسن مجتبی (ع) به حکومت رسید. ایشان باید کار ناتمام پدرش را تمام می‌کرد. یعنی فتنه شام را می‌خواباند و معاویه را از آنجا خلع می‌کرد. اگرچه امام حسن مجتبی (ع) بلافاصله تشکیل لشکر داد و به سمت مدائن حرکت کرد. اما نتوانست کار را تمام کند.

به گفته وی، ایشان در همین ماه رمضان مجبور به صلح شد و امویان دیگر خلافت را پس ندادند. معاویه بعد از ۲۰ سال خلافت را به یزید، پسرش داد و یزید حادثه کربلا را رقم زد. در نهایت، آنها همانطور سلسله‌وار تا سال ۱۳۲ هجری قمری حکومت کردند. 

حجت‌الاسلام رفیعی در پاسخ به علت صلح امام حسن مجتبی (ع) تصریح کرد: اول خیانت یاران سبب صلح ایشان شد. یعنی فرماندهان ارشد حضرت به معاویه پیوستند؛ چراکه ارتش امام حسن ارتش مقاومی نبود. دوم یاران ایشان بخاطر جنگ‌های صفین، جمل و نهروان خسته شده بودند.