راستگویی کودک در سایه امنیت روانی شکل میگیرد
باشگاه خبرنگاران جوان - دروغگویی در کودکان همیشه نشانه بدرفتاری یا مشکل شخصیتی نیست گاهی این رفتار پاسخی به ترس از تنبیه، نیاز به جلب توجه یا حتی بخشی از روند طبیعی رشد ذهنی کودک است. موضوعی که نقش خانواده در شکلگیری یا اصلاح آن را پررنگتر میکند.
راستگویی یکی از ارزشهای بنیادین در تربیت کودک است اما بسیاری از والدین هنگام مواجهه با نخستین نشانههای دروغگویی، دچار نگرانی و سردرگمی میشوند. در حالیکه متخصصان حوزه کودک معتقدند برای درک این رفتار، باید به سن، شرایط روانی و محیط رشد کودک توجه کرد.
در این خصوص با پردیس چلبی روانشناس کودک و نوجوان و رواندرمانگر به گفت وگو پرداختیم. اوبا اشاره به اینکه دروغگویی همیشه به معنای بد بودن کودک نیست، اظهار کرد: بسیاری از کودکان برای فرار از تنبیه، ترس از ناراحت کردن والدین، جلب توجه یا حتی به دلیل خیالپردازی به دروغ متوسل میشوند. در برخی سنین نیز کودک هنوز مرز دقیق میان خیال و واقعیت را به طور کامل درک نکرده و ممکن است داستانسازی کند این رفتار لزوماً نشانه اختلال نیست.
ترس از سرزنش زمینهساز پنهانکاری
به گفته این رواندرمانگر، یکی از مهمترین دلایل دروغگویی در کودکان، ترس از واکنش والدین است. زمانی که کودک احساس کند با بیان حقیقت مورد سرزنش، تحقیر یا تنبیه قرار میگیرد، ممکن است پنهانکاری را راهی برای محافظت از خود بداند.
چلبی تأکید کرد: نوع برخورد والدین در زمان اشتباه کودک، تعیینکننده است. اگر واکنشها همراه با خشم و برچسبزنی باشد، احتمال تکرار دروغ بیشتر میشود.
کودکان، بیش از شنیدن، میبینند
این روانشناس کودک و نوجوان با اشاره به نقش الگوگیری در فرآیند یادگیری گفت: کودکان رفتار بزرگترها را بهدقت مشاهده میکنند. اگر در محیط خانواده دروغهای کوچک، پنهانکاری یا ترساندن کودک رایج باشد، احتمال شکلگیری همین الگو در رفتار کودک افزایش مییابد. از این رو، والدین باید پیش از هر توصیهای، خود الگوی صداقت باشند.
نقش خانواده و فضای پیرامونی
به گفته چلبی، محیط خانواده، اطرافیان، دوستان و حتی فضای مجازی میتوانند در یادگیری رفتارهای مرتبط با صداقت یا دروغگویی تأثیرگذار باشند. کودکی که در فضایی همراه با اعتماد، احترام و آرامش رشد میکند، معمولاً امنیت بیشتری برای بیان حقیقت دارد. در مقابل، قرار گرفتن مداوم در معرض قضاوت، مقایسه یا فشار، میتواند او را به سمت پنهانکاری سوق دهد.
چگونه راستگویی را تقویت کنیم؟
این رواندرمانگر راهکار اصلی را ایجاد فضای امن در خانه دانست و گفت: والدین باید شرایطی فراهم کنند که کودک بدون ترس بتواند اشتباه خود را بیان کند. واکنش آرام، گفتوگو درباره پیامدهای رفتار و پرهیز از تنبیه شدید، از مهمترین عوامل تقویت صداقت در کودک است.
والدین شرایطی فراهم کنند تا کودک بدون ترس اشتباه خود را بیان کند
او همچنین توصیه کرد، از برچسبزدن به کودک با جملاتی مانند «تو دروغگویی» خودداری شود؛ چرا که چنین عباراتی میتواند هویت منفی در ذهن کودک شکل دهد. به جای آن، بهتر است درباره اهمیت اعتماد در روابط خانوادگی صحبت شود تا کودک بهتدریج درک کند راستگویی زمینهساز امنیت و آرامش است.
صداقت، محصول رابطهای مبتنی بر اعتماد
این کارشناس حوزه کودک بر این باور است که صداقت، بیش از آنکه با سختگیری و تنبیه آموزش داده شود، در بستر رابطهای امن و مبتنی بر احترام شکل میگیرد. هنگامی که کودک احساس کند شنیده میشود و مورد پذیرش قرار دارد، احتمال انتخاب راستگویی نیز افزایش مییابد.
در نهایت، تربیت کودک راستگو نه با ترس، بلکه با ایجاد اعتماد، الگوبودن والدین و گفتوگوی صمیمانه درباره پیامدهای رفتارها محقق میشود؛ رویکردی که میتواند پایههای ارتباط سالم و پایدار در خانواده را تقویت کند.
منبع: ایرنا
12293825
مهمترین اخبار وبگردی
