آیا بازی‌های رایانه‌ای بر توانایی‌های شناختی تاثیر می‌گذارند؟

باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - تأثیر بازی‌های رایانه‌ای بر توانایی‌های شناختی همچنان موضوع بحث‌های قابل توجهی است. مقاله جدیدی که در مجله Acta Psychologica منتشر شده است، تلاش می‌کند تا به این بحث پایان دهد.

نویسندگان این مطالعه، همبستگی بین بازی و توانایی‌های شناختی را پیدا کردند و توانستند تخمین کمی از این همبستگی ارائه دهند.

محققان سه متاآنالیز، از جمله مطالعات همبستگی، مقایسه بین گیمر‌ها و غیر گیمرها، و آزمایش‌های کنترل‌شده، که بین ژانویه ۲۰۰۵ تا آگوست ۲۰۲۵ منتشر شده بودند، انجام دادند. این بررسی شامل ۱۳۳ مطالعه با ۱۴۲۴۵ شرکت‌کننده بود.

این مطالعات تحت ارزیابی انتقادی قرار گرفتند و سپس بر اساس کیفیت آنها طبقه‌بندی و رتبه‌بندی شدند. نتایج بر اساس پنج معیار اصلی گردآوری شد:

حافظه

توانایی‌های فضایی

توجه بصری

کنترل شناختی و هوش.

نتایج نشان داد که بازی‌های رایانه‌ای عموماً مزیت شناختی کوچک، اما از نظر آماری قابل توجهی برای بازیکنان فراهم می‌کنند، یافته‌ای که هم توسط مطالعات مشاهده‌ای و هم توسط مقایسه بین گیمر‌های باتجربه و غیر گیمر‌ها تأیید شده است.

در این مقاله آمده است: «هنگام تجزیه و تحلیل شاخص‌های شناختی فردی، همبستگی آماری معناداری فقط در حوزه حافظه یافت شد که نشان می‌دهد بازی‌های ویدیویی ممکن است به طور خاص با مهارت‌های مرتبط با حافظه مرتبط‌تر باشند. یک توضیح احتمالی برای این همبستگی این است که افرادی که زمان بیشتری را صرف بازی می‌کنند، هنگام انجام بازی‌ها به طور فعال از مهارت‌های حافظه خود استفاده می‌کنند.»

طبق مطالعات مشاهده‌ای، همبستگی ۰.۲۲ بین گیمر‌ها و غیر گیمر‌ها یافت شد. به عبارت ساده‌تر، میانگین ضریب هوشی گیمر‌های کامپیوتری حدود پنج تا هفت امتیاز بالاتر از میانگین ضریب هوشی غیر گیمر‌ها بود.

مقایسه‌های انجام شده در آزمایش‌های کنترل‌شده، تفاوت متوسط‌تری معادل ۰.۰۸۸ را نشان داد که معادل حدود دو تا سه امتیاز در مقیاس آیزنک است. محققان معتقدند این ممکن است به این معنی باشد که بازی‌ها لزوماً هوش را افزایش نمی‌دهند، بلکه افرادی که توانایی‌های شناختی بالاتری دارند، ممکن است در وهله اول تمایل بیشتری به انجام بازی‌ها داشته باشند.

این تجزیه و تحلیل همچنین عوامل دیگری را در نظر گرفت و نشان داد که اندازه اثر بسته به جنسیت، سن، پیشینه فرهنگی (شرقی یا غربی)، وضعیت سلامت، مدت زمان مداخله یا نوع بازی، فقط کمی متفاوت است.

محققان معتقدند که بازی‌ها با توجه به سطح بالای انعطاف‌پذیری مغز (نوروپلاستیسیته) در سنین پایین، ممکن است برای کودکان و نوجوانان بیشترین فایده را داشته باشند و همچنین می‌توانند ابزاری مفید برای بزرگسالان مسن‌تر در جلوگیری از زوال شناختی باشند.

منبع: Naukatv.ru