داستان شیرین رزمندگان انصارالله با تاسیسات نفتی ناآرامکو؛ آرامکو، فعلا تعطیل

باشگاه خبرنگاران جوان - خبر مختصر بود و مفید؛ ارتش یمن اعلام کرد در پاسخ به تجاوز آشکار و جنایتکارانه عربستان به خاک یمن، نیرو‌های مسلح یمن دو عملیات نظامی ویژه انجام دادند.

عملیات نخست، اهداف حساس تأسیسات شرکت آرامکو در جیزان را با استفاده از ده‌ها فروند موشک بالستیک و پهپاد هدف قرار داد و عملیات دوم، اهداف حساس وابسته به تأسیسات آرامکو در ینبع را با تعدادی موشک بالستیک، موشک کروز و پهپاد مورد حمله قرار داد. هر دو عملیات به لطف خداوند با موفقیت به اهداف خود دست یافتند و منجر به اصابت‌های دقیق و مستقیم شدند.

در ادامه تنش‌های امنیتی در منطقه دریای سرخ و جنوب شبه‌جزیره عربستان، تأسیسات نفتی جیزان وابسته به شرکت آرامکو بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته‌اند. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده حمله اخیر رزمندگان انصارالله یمن یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های انرژی عربستان را هدف قرار داده و نگرانی‌هایی را درباره امنیت عرضه جهانی نفت و پیامد‌های اقتصادی و امنیتی آن ایجاد کرده است.

شرکت آرامکو که از آن به عنوان بزرگ‌ترین شرکت نفتی جهان یاد می‌شود، نقش تعیین‌کننده‌ای در بازار جهانی انرژی دارد. ارزش بازار این شرکت حدود ۲.۱ تریلیون دلار برآورد شده و با در اختیار داشتن حدود ۲۵۰ میلیارد بشکه ذخایر اثبات‌شده نفت، یکی از بزرگ‌ترین دارندگان منابع هیدروکربنی جهان محسوب می‌شود.

همچنین تولید روزانه آرامکو حدود ۱۲ میلیون بشکه نفت عنوان شده که نزدیک به ۱۰ درصد مصرف جهانی نفت را تأمین می‌کند, به همین دلیل هرگونه تهدید علیه زیرساخت‌های این شرکت، فراتر از یک موضوع داخلی، بر بازار‌های جهانی انرژی نیز اثرگذار خواهد بود.

یکی از مراکزی که مورد توجه است، مجتمع جیزان در جنوب غرب عربستان است. این مجموعه به دلیل قرار گرفتن در نزدیکی دریای سرخ، از موقعیت راهبردی ویژه‌ای برخوردار است. پالایشگاه جیزان ظرفیت پالایش ۴۰۰ هزار بشکه نفت در روز را دارد و در کنار آن، بندر صادراتی این منطقه نیز یکی از مراکز مهم انتقال فرآورده‌های نفتی عربستان به بازار‌های بین‌المللی به شمار می‌رود.

بنا بر اعلام منابع آگاه حمله اخیر باعث ایجاد اختلال در بخش‌هایی از تأسیسات عملیاتی شده است. در بخش مربوط به خسارات، ادعا شده که برخی از برج‌های تقطیر و پالایش از مدار خارج شده و همچنین در عملکرد نیروگاه‌ها و تأسیسات آب‌شیرین‌کن مستقر در این مجتمع اختلال ایجاد شده است. با این حال، در این تصویر جزئیاتی درباره میزان دقیق خسارات یا مدت زمان توقف فعالیت‌ها ارائه نشده است.

کارشناسان حوزه انرژی همواره تأکید می‌کنند که امنیت زیرساخت‌های نفتی عربستان، یکی از عوامل کلیدی در ثبات بازار جهانی نفت محسوب می‌شود. هرگونه آسیب به پالایشگاه‌ها، خطوط انتقال یا پایانه‌های صادراتی می‌تواند عرضه نفت را با چالش روبه‌رو کرده و موجب افزایش قیمت‌ها در بازار‌های جهانی شود؛ شوک به بازار جهانی نفت و همچنین افزایش هزینه‌های بیمه نفتکش‌ها در دریای سرخ به عنوان مهم‌ترین نتایج حمله انصارالله یمن به عربستان است.

از منظر امنیتی نیز، حمله به جیزان می‌تواند فشار‌ها برای تقویت سامانه‌های دفاع هوایی عربستان را افزایش دهد. برخی پروژه‌های راهبردی عربستان، از جمله برنامه‌های توسعه‌ای بلندمدت، ممکن است در صورت تداوم چنین حملاتی با چالش‌های امنیتی بیشتری مواجه شوند.

در سال‌های اخیر، تأسیسات نفتی عربستان بار‌ها هدف حملات پهپادی و موشکی قرار گرفته‌اند. این حملات نشان داده‌اند که حتی زیرساخت‌های دارای لایه‌های متعدد حفاظتی نیز در برابر تهدیدات نامتقارن کاملاً مصون نیستند. از همین رو، بسیاری از تحلیلگران معتقدند سرمایه‌گذاری در سامانه‌های دفاعی، افزایش پراکندگی زیرساخت‌های حیاتی و توسعه سامانه‌های هشدار سریع، به یکی از اولویت‌های اصلی کشور‌های تولیدکننده انرژی تبدیل شده است.

در سطح بین‌المللی نیز هرگونه تنش در منطقه خلیج فارس و دریای سرخ معمولاً با واکنش سریع بازار‌های مالی همراه می‌شود. معامله‌گران نفت با توجه به احتمال اختلال در عرضه، معمولاً قیمت قرارداد‌های آتی نفت را افزایش می‌دهند و شرکت‌های کشتیرانی نیز در صورت بالا رفتن سطح تهدید، هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل را تعدیل می‌کنند. این روند می‌تواند در نهایت بر قیمت سوخت، هزینه حمل کالا و نرخ تورم در بسیاری از کشور‌های جهان اثر بگذارد.

در نتیجه هرگونه حمله به این تأسیسات می‌تواند علاوه بر ایجاد خسارات عملیاتی، پیامد‌های گسترده اقتصادی و امنیتی نیز به همراه داشته باشد. با این حال، باید توجه داشت که برخی از موارد مطرح‌شده در این تصویر به صورت ادعا بیان شده‌اند و برای تأیید قطعی آنها لازم است به گزارش‌های رسمی و منابع مستقل نیز مراجعه شود؛ نکته حائز اهمیت این است که با توجه به قدرت موشکی و پهپادی انصارالله یمن؛ امروز همه سرزمین عربستان در معرض خطر قرار دارد؛ نه فقط تاسیسات نفتی آرامکو که این روزها البته بیشتر ناآرامکوست تا آرامکو.

کل صادرات سالانه نفت خام و مشتقات آن عربستان سعودی تقریباً به ۳ میلیارد بشکه می‌رسد که ارزش سالانه آن حدود ۳۰۰ میلیارد دلار است (درآمد‌های نفتی ۹۰ تا ۹۵ درصد از کل اقتصاد رانتی عربستان را تشکیل می‌دهند.)، مختل کردن این شریان حیاتی، ضربه مهلکی به ساختار اقتصادی خواهد بود که مستقیماً مبتنی بر رانت است.

در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی نیز بنادر عربستان سعودی در دریای سرخ، علاوه بر اینکه یک خط تأمین استراتژیک برای پایگاه‌ها و نیرو‌های آمریکایی، موشک‌های رهگیر و یک مرکز اصلی ترانزیت برای بنادر فلسطین اشغالی هستند، دروازه اصلی ترافیک کالا‌های منطقه‌ای (با حجم معاملات تقریباً ۳۵۰ میلیون تن در سال) نیز محسوب می‌شوند.

ناظران معتقدند که هزینه معادله «محاصره در برابر محاصره» برای عربستان سعودی بالا خواهد بود، چرا که این کشور یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت در منطقه است و بودجه آن به بیش از ۷۰ درصد فروش نفت خام وابسته است و حرکت آن به‌سمت تشدید تنش، خسارات هنگفتی را برای آن به‌همراه خواهد داشت، اما هزینه برآورده کردن خواسته‌های انصارالله قطعاً کمتر از این خواهد بود.