لایه اوزون در مسیر بازگشت به شرایط مطلوب

باشگاه خبرنگاران جوان؛ حسین قربانی - شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در مراسم گرامیداشت روز جهانی اوزون گفت: بسیار خوشحال هستیم که در سالگرد پروتکل مونترال و روز جهانی اوزون و همچنین سالگرد کنوانسیون وین و پیوستن جمهوری اسلامی ایران به این دو معاهده بین‌المللی در خدمت نمایندگان آژانس‌های بین‌المللی، دستگاه‌های اجرایی، همکاران سازمان حفاظت محیط زیست، کمیته ملی اوزون، کارشناسان و فعالان محیط زیست هستیم.

وی افزود: روز جهانی اوزون یکی از مناسبت‌هایی است که سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان متولی اجرای پروتکل مونترال در کشور، همسو با جامعه جهانی هر سال برنامه‌های ویژه‌ای برای آن برگزار می‌کند.

انصاری ادامه داد: امروز گرد هم آمده‌ایم تا برای احیا و بازسازی کامل سپر حفاظتی زمین و مراقبت از زندگی در برابر پرتو‌های زیانبار خورشید، تلاش‌های مؤثرتری را برای پیشبرد اهداف مشترک و حل دو معضل مهم زیست‌محیطی، یعنی حفاظت از لایه اوزون و تعدیل گرمایش جهانی، دنبال کنیم.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اهمیت پروتکل مونترال گفت: این پروتکل یک توافقنامه جهانی در زمینه کنترل تولید، تجارت و مصرف مواد شیمیایی مخرب لایه اوزون است که با هدف حفاظت از زندگی روی کره زمین و از طریق حذف تدریجی این مواد منعقد شد.

وی افزود: این توافقنامه که در سال ۱۹۸۷ تصویب و در سال ۱۹۸۹ اجرایی شد، در حال حاضر یکی از موفق‌ترین توافقات زیست‌محیطی جهان و به نوعی یک توافق الهام‌بخش در حوزه محیط زیست به شمار می‌رود.

انصاری بیان کرد: در سایه تلاش مشترک کشور‌های سراسر جهان، لایه اوزون در حال حاضر در مسیر ترمیم و احیا قرار گرفته و دستاورد‌های خوبی در این زمینه حاصل شده است.

وی تأکید کرد: پروتکل مونترال نشان داده است که سیاست‌گذاری مبتنی بر علم، مشارکت جهانی، همکاری مؤثر کشورها، پایبندی به تعهدات و تأمین منابع مالی اختصاصی می‌تواند نتایج واقعی، ملموس و قابل اندازه‌گیری ایجاد کند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: این پروتکل نه‌تنها حفاظت از لایه اوزون را ممکن کرده، بلکه به کشور‌ها و صنایع نیز این امکان را داده است که با حمایت از توسعه اقتصادی، به سمت استفاده از جایگزین‌های ایمن‌تر، سازگارتر و همسو با محیط زیست حرکت کنند.

انصاری با اشاره به دهمین سالگرد اصلاحیه کیگالی اظهار کرد: این اصلاحیه با هدف کاهش تدریجی گاز‌های گلخانه‌ای قوی موسوم به HFC و تسریع گذار به سمت خنک‌کننده‌های کارآمدتر انجام شد.

وی افزود: تجربه اجرای این برنامه در کشور طی یک دهه گذشته نشان می‌دهد که می‌توان با ترویج فناوری‌های کارآمد، تقویت ظرفیت صنعتی و حمایت از نوآوری در بخش خنک‌کننده‌ها، همزمان به اولویت‌های توسعه‌ای و زیست‌محیطی دست یافت.

انصاری گفت: پیش‌بینی می‌شود در صورت اجرای کامل اصلاحیه کیگالی، تا سال ۲۱۰۰ میلادی از افزایش دمای کره زمین به میزان حدود نیم تا یک درجه سانتی‌گراد جلوگیری شود؛ اقدامی که یکی از مهم‌ترین راهکار‌های کاهش گرمایش زمین در قرن حاضر به شمار می‌رود.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به ضرورت استفاده از فناوری‌های نوین بیان کرد: در راستای اجرای اهداف جدید پروتکل مونترال، یعنی همسویی حفاظت از لایه اوزون با کاهش گرمایش جهانی، موضوعاتی همچون فناوری‌های نوین، افزایش بهره‌وری انرژی، نوسازی تجهیزات و توسعه فناوری‌های سازگار با محیط زیست مطرح است.

وی ادامه داد: با توجه به شرایط کنونی کشور، مسائل اقتصادی، ظرفیت‌های صنعتی، نیاز بازار و دسترسی به فناوری، باید از ظرفیت‌های ساختار پروتکل مونترال، همکاری آژانس‌های اجرایی و منابع مالی آن استفاده کنیم و اجرای تعهدات زیست‌محیطی بین‌المللی را به فرصتی برای بازسازی و توسعه فناوری در کشور تبدیل کنیم.

انصاری با اشاره به شعار امسال روز جهانی اوزون گفت: اقدام جهانی برای سیاره، نشان‌دهنده تلاش جامعه جهانی برای حفاظت از لایه اوزون و ضرورت تداوم این مسیر برای توجه به نسل‌های آینده است.

وی افزود: تجربه موفق اجرای پروتکل مونترال نشان می‌دهد زمانی که بشر به یک اجماع و عزم جدی برای همکاری برسد، حل یکی از بحران‌های مهم زیست‌محیطی در سطح جهان امکان‌پذیر است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ابراز امیدواری کرد که این تجربه در سایر مسائل زیست‌محیطی نیز مورد استفاده قرار گیرد و گفت: جامعه جهانی باید برای حل معضلاتی همچون حفاظت از زیستگاه‌ها و تنوع زیستی و همچنین آلودگی پلاستیکی، همکاری و هم‌افزایی بیشتری داشته باشد.

انصاری با اشاره به اقدامات جمهوری اسلامی ایران در اجرای تعهدات زیست‌محیطی بین‌المللی اظهار کرد: همکاری دستگاه‌های اجرایی ملی و بین‌المللی، بخش‌های دولتی و غیردولتی، صنایع مختلف، مصرف‌کنندگان مواد تحت پوشش پروتکل مونترال و سایر ذی‌نفعان، موجب شده است گام‌های مؤثری برای دستیابی به تعهدات کشور در قبال این معاهدات برداشته شود.

وی در ادامه به خسارات ناشی از جنگ‌های اخیر اشاره کرد و گفت: در کنار چالش‌های زیست‌محیطی کشور، امروز با مسئله آسیب‌ها و خسارات ناشی از دو جنگ تحمیلی نیز مواجه هستیم؛ جنگ‌هایی که علاوه بر آسیب به زیرساخت‌ها و هدف قرار گرفتن اهداف غیرنظامی، میراث فرهنگی و تاریخی و مراکز علمی را نیز تحت تأثیر قرار داده‌اند.

انصاری افزود: متأسفانه این جنگ‌ها خسارات جبران‌ناپذیری به زیستگاه‌های طبیعی، اکوسیستم‌های ساحلی و تنوع زیستی کشور وارد کرده و حتی محیط‌بانی‌ها نیز از این آسیب‌ها در امان نمانده‌اند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: از منظر تعهدات و توافقات بین‌المللی نیز لازم است آثار مخرب و پیامد‌های ناشی از جنگ‌ها مورد توجه قرار گیرد؛ چرا که این آثار می‌تواند مانع جدی برای حفاظت از محیط زیست باشد و خسارات بسیار زیادی ایجاد کند.

وی تأکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری برای حفاظت و صیانت از محیط زیست، نیازمند برقراری صلح و امنیت در جهان هستیم. 

انصاری ادامه داد: در کنار صلح و امنیت، به همکاری، هم‌افزایی و نگاه آینده‌نگر نیاز داریم و باید از تجربیات خود برای طراحی نقشه راه و مسیر روشن آینده، تلاش برای جبران خسارات و انعکاس آنها در مجامع بین‌المللی استفاده کنیم.

وی در پایان خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، نقش فعالان محیط زیست، متخصصان، کنشگران این حوزه و به‌ویژه همکاران سازمان حفاظت محیط زیست و محیط‌بانان پرتلاش و دلسوز، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا می‌کند.