توافق ایران و ترامپ: سه سناریو برای آنچه ممکن است در ادامه رخ دهد

باشگاه خبرنگاران جوان؛ اعظم پورکند - هم‌اکنون که ایران و عمان به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز نزدیک می‌شوند، خوش‌بینی فزاینده‌ای وجود دارد که ممکن است مانع اصلی بر سر راه مذاکرات صلح برای پایان دادن به جنگ آمریکا علیه ایران برطرف شود.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفت که توافق در «مراحل نهایی» خود قرار دارد، در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفت که روز سه‌شنبه یک «مذاکره تمام‌روزه» با تهران انجام شده است.

مقامات ارشد دولت ترامپ، از جمله مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، اوایل این هفته نشان دادند که توافقی قریب‌الوقوع است –، اما تا صبح پنج‌شنبه توافقی حاصل نشده بود.

محتوای توافق فعلی همچنان نامشخص است. ایران می‌گوید که توافق پیشنهادی به آن کنترل کشتی‌های ورودی به خلیج از طریق تنگه را می‌دهد که این نشان‌دهنده یکی از بزرگ‌ترین امتیازات ترامپ به ایران تاکنون خواهد بود.

حملات ایران به کشتی‌ها در تنگه، عرضه نفت را به شدت مختل کرده و هرج‌ومرجی در بازار جهانی انرژی ایجاد کرده است که منجر به قیمت‌های بالاتر برای مصرف‌کنندگان شده است.

با وجود افزایش خوش‌بینی نسبت به توافق، مقامات آمریکایی به وضوح ادعا کرده‌اند که اجازه نخواهند داد ایران بر مهم‌ترین آبراه جهان برای تأمین انرژی کنترل داشته باشد.

ایندیپندنت به بررسی سه سناریوی کلیدی می‌پردازد که ممکن است در صورت توافق – یا در صورت شکست مذاکرات – رخ دهد.

توافق پایدار می‌ماند و هرمز بازگشایی می‌شود

در طول جنگ، ترامپ بین تهدید به تشدید تنش علیه رژیم ایران و صحبت از دیپلماسی در نوسان بوده است.

پس از پنج ماه درگیری، اکنون بسیاری از موارد به این بستگی دارد که آیا عمان می‌تواند توافقی در مورد هرمز مذاکره کند که برای واشنگتن قابل قبول باشد.

در صورتی که مذاکره‌کنندگان مسقط موفق شوند، این امر به بن‌بست طولانی پایان خواهد داد. تهران محاصره خود را در پاسخ به آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه برقرار کرد – و حملات به کشتی‌ها حتی در طول یک توافق آتش‌بس شکننده آمریکا که اوایل این ماه از هم پاشید، ادامه یافت.

اگرچه ممکن است بازگرداندن کشتیرانی به سطوح قبل از جنگ زمان ببرد، اما جریان آزاد کشتی‌ها بدون تردید قیمت نفت خام را پس از آنکه در ماه مه به اوج ۱۱۴ دلار در هر بشکه رسید، کاهش خواهد داد.

اگرچه قیمت‌ها پس از یادداشت تفاهم ایران و آمریکا در اواسط ژوئن به ۷۱ دلار کاهش یافت، اما پس از ازسرگیری حملات سنگین بین واشنگتن و تهران، قیمت نفت دوباره افزایش یافت. امید می‌رود که یک توافق جدید بتواند قیمت‌ها را به طور پایدارتری کاهش دهد.

نفت خام برنت، شاخص بین‌المللی، در حال حاضر ۸۰ دلار قیمت دارد.

صلح سرد و بازگشت جنگ نیابتی

آمریکا و ایران ممکن است به مرحله صلح سرد بازگردند، به طوری که عملیات نظامی محدود از هر دو طرف، مانع پیشرفت بیشتر به سمت توافق صلح شود.

این مرحله سرگردانی، بخش زیادی از جنگ آمریکا و ایران را تعریف کرده است: دوره‌هایی که با حملات تلافی‌جویانه و مهارشده مشخص می‌شوند که به درگیری تمام‌عیار تبدیل نشده‌اند. اخیراً، آمریکا عملیات‌هایی را در هرمز انجام داده است، در حالی که ایران اهدافی را در کشور‌های همسایه خلیج فارس هدف قرار داده است.

چنین حملاتی حتی در طول یک توافق آتش‌بس فرضی بین آمریکا و ایران ادامه یافت و آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، را بر آن داشت تا در ماه ژوئن پیشنهاد کند که این توافق در واقع «آتش‌سوزی کوچک‌تری» با خطر دائمی تشدید است.

در همین حال، جنگی که بین اسرائیل و حزب‌الله در جنوب لبنان در جریان است نیز برای رسیدن به نتیجه‌گیری تلاش می‌کند – که به طور مشابه با شعله‌ور شدن‌ها و ادعا‌های نقض آتش‌بس توسط هر دو طرف تعریف می‌شود.

دو کشور در ماه ژوئن بر سر یک ترتیب امنیتی با میانجی‌گری آمریکا توافق کردند که هدف آن کاهش تنش‌ها در امتداد مرز بود.

اما روز پنج‌شنبه، اسرائیل گفت که دو تن از سربازانش در جنوب لبنان کشته شده‌اند، در حالی که مقامات لبنانی گفتند حملات تلافی‌جویانه اسرائیل دست‌کم یک نفر را کشته است – که نشان می‌دهد این درگیری همچنان حل‌نشده باقی مانده است.

توافق از هم می‌پاشد و جنگ از سر گرفته می‌شود

خطر درگیری تمام‌عیار بین آمریکا و ایران همیشه احساس می‌شود – به ویژه پس از شکست توافق صلح قبلی برای متوقف کردن جنگ.

درخشش امید پس از امضای یادداشت تفاهم ۱۷ ژوئن، که با افزایش کشتیرانی از طریق تنگه هرمز همراه بود، در اوایل ژوئیه زمانی که به کشتی‌های تجاری حمله شد و آتش‌بس شروع به از هم پاشیدن کرد، از بین رفت.

ترامپ اعلام کرد که آتش‌بس «تمام شده» است.

به احتمال زیاد برای رسیدن به توافقی که صلح پایدار را در اطراف تنگه به ارمغان آورد، به مصالحه بزرگی از هر دو طرف – یا امتیاز بزرگی از یک طرف – نیاز است.

دکتر نیل کویلیام می‌گوید که یکی از این توافقات، «خدماتی» را می‌بیند که به عنوان «هزینه‌های زیست‌محیطی» به ایران پرداخت می‌شود. این یک امتیاز بزرگ از سوی واشنگتن خواهد بود، که اصل دریافت هزینه توسط ایران برای عبور از تنگه را رد کرده است.

او گفت: «[ترامپ]فقط نیاز دارد که کشور‌های عربی خلیج فارس این توافق را امضا کنند و با هزینه‌های خدمات کنار بیایند – و با توجه به جایگزین – یک جنگ فرسایشی مداوم، این اکنون به طور فزاینده‌ای محتمل به نظر می‌رسد.»

منبع: ایندیپندنت