وعده الهی شعار نیست، نقشه‌ای دقیق برای تغییر معادلات قدرت است

باشگاه خبرنگاران جوان - در سوره قصص می‌فرماید که اراده الهی آرام، تدریجی و گاه از دل ضعیف‌ترین موقعیت‌ها مسیر تاریخ را عوض می‌کند و این آیات نشان می‌دهند که وعده الهی نه یک شعار انتزاعی، بلکه برنامه‌ای دقیق برای تغییر معادلات قدرت است.

آیات ۶ تا ۱۳ سوره قصص ادامه روایت پرتنش تقابل دو جریان تاریخی است، یک‌سو قدرت مسلط فرعونی که خود را جاودانه می‌پندارد و سوی دیگر اراده الهی که آرام، تدریجی و گاه از دل ضعیف‌ترین موقعیت‌ها مسیر تاریخ را عوض می‌کند. این آیات نشان می‌دهند که وعده الهی نه یک شعار انتزاعی، بلکه برنامه‌ای دقیق برای تغییر معادلات قدرت است. این برنامه الهی امروز هم صادق است و باید در برابر دشمن زورگو و مستکبر ایستادگی کرد و به وعده‌های الهی ایمان کامل و راسخ داشت.

تفاوت میان وعده الهی و واقعیت زمینی

در آیه ششم سوره قصص خداوند از اراده خود برای تمکین مستضعفان سخن می‌گوید، اینکه آنان را پیشوایان و وارثان زمین قرار دهد. این وعده در فضایی مطرح می‌شود که بنی‌اسرائیل در نهایت ضعف، تحقیر و فشار قرار دارند.تفسیر آیه نشان می‌دهد که قرآن نگاه خطی و ساده‌انگارانه به تاریخ ندارد، پیروزی مستضعفان لزوماً به معنای شورش فوری یا فروپاشی ناگهانی قدرت نیست، بلکه مسیری تدریجی است که با تربیت، صبر و شکل‌گیری هویت جمعی کامل می‌شود. این آیه همچنین هشداری است به همه قدرت‌ها که سلطه ظاهری، نشانه مالکیت دائمی بر تاریخ نیست.

فرعون، ترس از آینده‌ای که هنوز نیامده

آیات بعدی به ریشه رفتار خشن فرعون بازمی‌گردند. او از تولد یک نجات‌بخش می‌ترسد، ترسی که هنوز مصداق روشنی نیافته اما ذهن قدرت‌های استبدادی را همیشه درگیر می‌کند. دستور قتل نوزادان پسر بنی‌اسرائیل، نماد سیاست پیش‌دستانه سرکوب است، سیاستی که می‌خواهد آینده را قبل از شکل‌گیری نابود کند. تفاسیر تأکید می‌کنند که چنین خشونتی از قدرت واقعی نمی‌آید، بلکه از اضطراب درونی نظام‌های ظالم ناشی می‌شود، ترس از اینکه تاریخ علیه آنان ورق بخورد.

نقطه آغاز یک معجزه خاموش

در آیه هفتم، روایت به شکلی لطیف و انسانی تغییر مسیر می‌دهد. وحی الهی به مادر موسی، وحی تشریعی به معنای نبوت نیست، بلکه الهامی آرام‌بخش است که قلب مادری نگران را هدایت می‌کند. دستور انداختن نوزاد در رود نیل، در نگاه ظاهری خلاف غریزه مادری است، اما تفسیر آیه نشان می‌دهد که ایمان واقعی گاهی به معنای اعتماد در اوج ترس است. خداوند وعده بازگرداندن کودک را می‌دهد و همین وعده، ستون روانی تصمیمی می‌شود که تاریخ را دگرگون می‌کند.

رود نیل، ابزار مرگ یا مسیر نجات

آیات بعدی، نقش رود نیل را برجسته می‌کنند. همان رودی که قرار بود محل نابودی نوزادان باشد، به مسیر نجات موسی تبدیل می‌شود. این جابه‌جایی معنا، یکی از نکات کلیدی تفسیری است، خداوند ابزارهای طراحی‌شده برای ظلم را علیه خود ظلم به کار می‌گیرد. رسیدن موسی به کاخ فرعون، اوج طنز تاریخی این ماجراست یعنی دشمن، نجات‌دهنده آینده خود را در آغوش می‌گیرد، بی‌آنکه بداند پایه‌های سقوطش را پرورش می‌دهد.

قلب‌هایی که نرم می‌شوند

آیه نهم به واکنش همسر فرعون اشاره دارد. برخلاف ساختار خشن قدرت، در دل کاخ فرعون روزنه‌ای از عاطفه و انسانیت باز می‌شود. این نکته در تفاسیر اهمیت زیادی دارد، حتی در فاسدترین نظام‌ها، انسان‌هایی هستند که وجدان‌شان هنوز زنده است. پیشنهاد نگه‌داشتن کودک، نه از تحلیل سیاسی بلکه از احساس مادری برمی‌آید و همین احساس، مسیر تاریخ را تغییر می‌دهد.

اضطراب مادر و وعده‌ای که تحقق می‌یابد

آیات دهم تا سیزدهم به درون خانه‌ای فقیر اما سرشار از ایمان بازمی‌گردند. دل مادر موسی از فراق فرزند خالی می‌شود و قرآن این حالت را با بیانی عمیق توصیف می‌کند. نزدیک بود راز فاش شود، اما خداوند دل او را استوار می‌کند. بازگشت موسی به آغوش مادر، تحقق عینی وعده الهی است، وعده‌ای که نه فقط یک کودک، بلکه یک ملت را برای آینده‌ای متفاوت آماده می‌کند. این بخش از آیات نشان می‌دهد که آرامش حقیقی، نتیجه اتصال دل به وعده خداست، نه حذف ترس‌ها.آیات ۶ تا ۱۳ سوره قصص تصویری چندلایه از تاریخ، قدرت، ایمان و صبر ارائه می‌دهند. خداوند نشان می‌دهد که مسیر پیروزی از دل ضعف می‌گذرد، اما نه ضعف منفعل، بلکه ضعفی همراه با اعتماد، آگاهی و امید. این آیات فقط روایت گذشته نیستند؛ الگویی زنده برای همه زمان‌ها هستند که چگونه می‌توان در دل تاریک‌ترین شرایط، آینده‌ای روشن را پرورش داد.

منبع: فارس