سرنوشت خاص‌ترین فرمان اجرایی ترامپ در جنگ با ایران

باشگاه خبرنگاران جوان - کمتر از یک سال پیش آمریکا به کشور‌هایی نظیر عربستان و قطر تعهدات امنیتی داد. خصوصا پس از حمله اسرائیل به قطر، ترامپ یک فرمان بی‌سابقه برای تضمین امنیتی دوحه صادر کرد. اما خاص‌ترین فرمان اجرایی رئیس جمهور آمریکا در جنگ با ایران فروپاشید.

فرید زکریا، خبرنگار مشهور آمریکایی طی مقاله‌ای به درس‌هایی اشاره می‌کند که جنگ با ایران به تمام دنیا داده است. این درس‌ها از فروپاشی تصوراتی ناشی می‌شود که تا همین یک سال پیش عمده مردم جهان با آن زندگی می‌کردند؛ یک آمریکای قوی که با پول برای دیگران امنیت فراهم می‌کند.

حالا ناو‌های جنگی فروشنده امنیت از ترس موشک‌های ایرانی جرات نزدیک شدن به تنگه هرمز را ندارند. پایگاه‌هایش در منطقه تا حد بسیاری نابود شده و بزرگترین ناو هواپیمابرش به دلیل مشکلات لجستیکی و پشتیبانی، دچار قحطی شده است. همه اینها درس‌هایی است که به قول زکریا، همه دنیا باید پای کلاس عبرت آموزی آن بنشینند.

سرنوشت بی‌سابقه‌ترین فرمان اجرای ترامپ

مهرماه سال گذشته و پس از حمله اسرائیل به دوحه که به بهانه ترور اعضای حماس صورت گرفت، رئیس جمهور آمریکا یک فرمان اجرایی بی‌سابقه صادر کرد تا به کشور قطر تضمین امنیتی بدهد. طی این فرمان، هرگونه حمله به قطر، تهدید خود آمریکا محسوب می‌شد. در همان زمان بسیاری از تحلیل‌گران و کارشناسان صدور این فرمان از طرف ترامپ را یک پیروزی برای قطر تلقی کردند. چنانچه «الیزابت دِنت» پژوهشگر ارشد در مؤسسه واشنگتن و مقام پیشین وزارت دفاع آمریکا آن را «پیروزی بزرگ دیپلماتیک و استراتژیک دوحه» خوانده بود.

کمتر از یک ماه پس از صدور فرمان اجرایی ترامپ برای دوحه، عربستان سعودی نیز به سمت امضای یک توافق امنیتی دوجانبه با آمریکا پیش رفت. این تلاش‌ها یک ماه بعد و در سفر آبان ماه ۱۴۰۴ بن سلمان به آمریکا جواب داد و واشنگتن و ریاض «توافقنامه دفاعی استراتژیک» امضا کردند. اما تنها چهار ماه بعد که محور آمریکا-صهیونیستی به ایران حمله کرد، پایگاه‌های آمریکا در قطر و عربستان در کنار چند کشور دیگر حاشیه خلیج فارس، اولین نقاطی بودند که توسط موشک‌ها و پهپاد‌های عملیات وعده صادق ۴ مورد حمله قرار گرفتند.

جنگ با ایران؛ یک کلاس درس جهانی

پس از شروع تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، بسیاری از تصوراتی که در دهه‌های گذشته پیرامون معادلات جهانی شکل گرفته بود، تغییر کرد. تضامین امنیتی آمریکا در کنار حیثیت جهانی این کشور درپهنه جنگ منطقه‌ای به شدت آسیب دید و به گفته زکریا «نمونه روشنی از نحوه از دست رفتن اعتبار آمریکا» به نمایش گذاشته شد.

به گفته این کارشناس مسائل سیاسی، عربستان سعودی و قطر تنها یک سال پیش از ترامپ تعهدات امنیتی دریافت کرده بودند، اما رفتار رئیس‌جمهور آمریکا در خلال جنگ با ایران و ناتوانی این کشور برای مقابله با موشک‌های ایرانی باعث شد تا «متحدان واشنگتن درباره دوام و اعتبار این تعهدات تردید کنند.»

زکریا همچنین در مقاله خود به اظهارات مکرر ترامپ درباره نزدیک بودن توافق با ایران اشاره می‌کند و می‌نویسد که تا اواسط ژوئن، دست‌کم ۳۸ اظهارنظر از رئیس‌جمهور آمریکا ثبت شده بود که در آنها از نزدیک بودن توافق یا تمایل شدید تهران برای دستیابی به توافق سخن گفته بود. با این حال، یک مقام ایرانی به رویترز گفته بود مذاکرات «مطلقاً هیچ پیشرفتی» نداشته است. در نهایت این چهره مشهور رسانه‌ای آمریکا اینطور استدلال می‌کند که جنگ با ایران تبدیل به یک کلاس درس برای دنیا شده تا از زاویه آن، تغییر مناسبات جهانی را شاهد باشند.

واقعیاتی فراتر از خیالات آمریکایی

تا یک سال پیش به نظر می‌رسید که معادلات منطقه‌ای به سمت وابستگی هرچه بیشتر کشور‌های عرب حاشیه خلیج فارس به سمت آمریکا پیش می‌رود. اما اکنون پیمان‌های منطقه‌ای نظیر «پیمان مکه» نشان می‌دهد که حداقل در غرب آسیا رویکرد‌ها دچار تحول شده‌اند. هرچند هنوز زود است که بخواهیم روی فاصله گرفتن کشور‌های عربی از آمریکا حساب باز کنیم، اما شرایط میدانی و دیکته هر روزه این واقعیت که ابرقدرت نظامی جهان توان بازگشایی تنگه هرمز را ندارد، خواهی نخواهی روی تغییر فکر کشور‌های منطقه تاثیرگذار است.

مؤسسه «خاورمیانه» به تازگی در تحلیلی از کارنامه ۱۸ ماه نخست دولت دوم دونالد ترامپ نوشته است که جنگ با ایران باعث فرسایش اعتماد شرکای عرب واشنگتن و شکل‌گیری شکاف‌های تازه در روابط آمریکا و اسرائیل و تداوم تلاش‌ها برای بازآرایی مناسبات منطقه‌ای شده و خاورمیانه را وارد مرحله‌ای متفاوت کرده است.

این اندیشکده آمریکایی اعتراف کرده است: «یک سال و نیم از آغاز دومین دولت دونالد ترامپ می‌گذرد و خاورمیانه امروز فاصله زیادی با نقطه‌ای دارد که رئیس‌جمهور آمریکا امیدوار بود یا انتظار داشت منطقه در آن قرار داشته باشد. جنگ ایران سایه سنگینی بر منطقه و اقتصاد جهانی انداخته است».

منبع: فارس