هشدار نسبت به بحران جمعیت/ ایران در آستانه سالمندی

باشگاه خبرنگاران جوان - طه جعفری با اشاره به بودجه پیش‌بینی‌شده برای سال آینده، افزود: با روند فعلی بودجه و برنامه‌های در حال اجرا، پنجره جمعیتی کشور به‌زودی بسته خواهد شد و خروج از این وضعیت نیز ساده نخواهد بود. مسئله جمعیت تنها یک موضوع بخشی نیست، بلکه تمام حوزه‌های امنیتی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی کشور را درگیر می‌کند.

وی ادامه داد: بررسی برنامه‌های چند سال اخیر نشان می‌دهد اگرچه سیاست‌ها و برنامه‌هایی در حوزه جمعیت تدوین شده، اما میزان تحقق آنها محدود بوده است. در جلسه اخیر نیز اعلام شد که در بودجه سال آینده، بسیاری از سرفصل‌های مرتبط با جمعیت و خانواده عملاً اعتباری دریافت نکرده‌اند.

جعفری تصریح کرد: زمانی که در دوره وفور نسبی منابع نیز نتوانستیم به وضعیت مطلوب برسیم، حذف ردیف‌های بودجه‌ای نگرانی‌ها را دوچندان می‌کند. نخستین گام در این مسیر، دغدغه‌مند شدن مدیران و مسئولان است؛ چراکه برای برخی از آنها، مسئله جمعیت هنوز به یک اولویت جدی تبدیل نشده است.

لزوم هم‌افزایی دستگاه‌ها برای عبور از بحران جمعیت

سرپرست اداره جمعیت و خانواده بنیاد برکت ستاد اجرایی فرمان امام (ره)، هم‌افزایی میان دستگاه‌ها را از الزامات عبور از بحران جمعیت دانست و گفت: اگر مجموعه‌هایی که در این حوزه فعالیت می‌کنند ظرفیت‌های خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند، اثرگذاری اقدامات به‌مراتب افزایش خواهد یافت.

ابراز نگرانی از روند کاهشی نرخ باروری/ سیاست‌های جمعیتی نیازمند اقدام ملی است

رضا سعیدی، رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با ابراز نگرانی از روند کاهشی نرخ باروری گفت: شاخص‌های جمعیتی با وجود تصویب قانون جوانی جمعیت و اهداف برنامه هفتم پیشرفت، نه‌تنها بهبود نیافته بلکه در برخی موارد وضعیت نامطلوب‌تری پیدا کرده است.

وی با اشاره به اهداف این قانون اظهار کرد: هدف، رساندن نرخ باروری کل به بیش از ۲.۵ فرزند به ازای هر زن در سن باروری است؛ در حالی که این شاخص از حدود ۱.۷ در سال ۱۴۰۰ به حدود ۱.۴۴ رسیده است.

سعیدی افزود: در نیمه نخست سال جاری، حدود ۴۰ هزار تولد کمتر نسبت به مدت مشابه سال گذشته ثبت شده است که زنگ خطری جدی برای آینده جمعیتی کشور محسوب می‌شود.

وی با اشاره به عدم تحقق اهداف اختصاصی قانون جوانی جمعیت گفت: شاخص‌هایی مانند کاهش نرخ سزارین، کاهش سن ازدواج و کاهش فاصله ازدواج تا تولد فرزند اول نه‌تنها بهبود نیافته‌اند. این موضوع نشان‌دهنده ضرورت بازنگری جدی در نحوه اجرا و تخصیص منابع است.

اجرای ناقص مشوق‌ها از چالش‌های اصلی اجرای قانون جمعیت

رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت، یکی از چالش‌های اصلی را اجرای ناقص مشوق‌ها دانست و گفت: صف‌های طولانی برای دریافت تسهیلات باعث بی‌اعتمادی عمومی شده است همچنین برخورد با تخلفات حوزه سلامت، از جمله سزارین‌های غیرضروری و سقط جنین غیرقانونی، باید با جدیت بیشتری دنبال شود.

وی با اشاره به آمار سقط جنین افزود: بر اساس آخرین پایش‌ها، سالانه حدود ۲۵۰ هزار مورد سقط جنین در کشور رخ می‌دهد که طبق برنامه هفتم پیشرفت، باید تا سال ۱۴۰۷ حدود ۳۰ درصد کاهش یابد.

رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت، به ضرورت برنامه ریزی برای ازدواج جوانان اشاره کرد و گفت: تعداد جوانان مجرد در سن ازدواج به حدود ۱۷ میلیون نفر رسیده است.

وی، کمبود خوابگاه‌های متأهلی را از دیگر چالش‌ها دانست و افزود: در وزارت بهداشت حدود ۵۰ هزار دانشجوی متأهل وجود دارد، اما تنها ۱۲۰۰ واحد خوابگاه متأهلی در اختیار آنهاست. ایجاد مهدکودک‌های ایمن و در دسترس نیز ضرورتی انکارناپذیر است.

رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت تصریح کرد: سیاست‌های جمعیتی نیازمند اقدام هماهنگ، جامع و ملی است و نمی‌توان بخشی از مسیر را رها کرد و انتظار نتیجه داشت.

ضرورت عزم ملی و اصلاح نظام بودجه‌ریزی

فاطمه محمدبیگی عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی و ناظر مجلس در ستاد ملی جمعیت نیز با اشاره به «جهاد تبیین» در حوزه جمعیت گفت: تلاش کرده‌ایم با نخبگان و عموم مردم گفت‌و‌گو کنیم تا اهمیت مسئله جمعیت به‌درستی تبیین شود. جمعیت یکی از مهم‌ترین مسائل راهبردی کشور است و حل آن نیازمند عزم ملی است.

بیگی تأکید کرد: نظام بودجه‌ریزی کشور باید به‌صورت جدی به مسئله جمعیت ورود کند، چراکه بدون حمایت مالی و برنامه‌ریزی دقیق، حل این چالش ممکن نخواهد بود.

وی افزود: اکنون زمان مقصریابی نیست بلکه باید به سمت اقدام و اجرای سیاست‌های مؤثر حرکت کنیم. اجرای صحیح سیاست‌های جمعیتی می‌تواند زمینه‌ساز امنیت، رفاه، پیشرفت و اقتدار کشور باشد.

منبع: بنیاد برکت ستاد اجرایی فرمان امام (ره)