آرامش خود را به کودک منتقل کنید؛ هیجان شما ناامنی می‌سازد

باشگاه خبرنگاران جوان - رفتار والدین در مواجهه با چالش‌ها و حوادث ناگوار، نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری شخصیت و احساس امنیت کودکان دارد. کودکان به طور طبیعی از والدین خود الگو می‌گیرند و نحوه واکنش آن‌ها به بحران‌ها می‌تواند تأثیر عمیقی بر روان و رفتار فرزندان داشته باشد. در این شرایط، والدین باید به یاد داشته باشند که هیجانات و اضطراب‌های خود را کنترل کنند تا از انتقال حس ناامنی به کودک جلوگیری کنند.

حفظ آرامش در زمان‌های بحرانی نه تنها به والدین کمک می‌کند تا بهتر با شرایط کنار بیایند، بلکه به کودکان نیز این پیام را منتقل می‌کند که همه چیز تحت کنترل است. والدینی که قادرند احساسات خود را مدیریت کنند، می‌توانند به فرزندانشان احساس اطمینان و امنیت را هدیه دهند. این موضوع به ویژه در شرایط اضطراری و بحران‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا آرامش والدین می‌تواند به عنوان یک سنگ بنای اساسی برای بازسازی احساس امنیت در کودک عمل کند.

دیدن حوادث شدید مانند تصادف می‌تواند علائمی شبیه استرس از جمله؛ بی‌خوابی، کابوس، وابستگی زیاد به والدین یا شکایت‌های جسمی مثل دل‌درد و سردرد بدون علت مشخص پس از سانحه ایجاد کند. این واکنش‌ها اغلب بی‌صدا بروز می‌کنند و والدین ممکن است متوجه تأثیر حادثه بر فرزندشان نشوند.آنچه در این گزارش می‌خوانید، گقتگو با مهری زارع داویجانی، رواشناس و مشاور در این زمینه است.

واکنش‌ها با سن کودک متفاوت است

زارع داویجانی در توضیح تفاوت واکنش‌ها بر اساس سن اظهارداشت: خردسالان معمولاً ترس خود را با گریه یا چسبیدن به والدین نشان می‌دهند. کودکان دبستانی بیشتر نگران ایمنی خود یا خانواده می‌شوند و نوجوانان، هرچند ظاهراً آرام‌ترند، اضطراب را در درون خود نگه می‌دارند. در همه این گروه‌ها، شیوه‌ی برخورد بزرگسالان تعیین‌کننده است. او معتقد است در چنین موقعیت‌هایی، گفت‌وگوی آرام و صادقانه بهترین واکنش بوده و والدین باید احساسات کودک را جدی بگیرند و به او اطمینان دهند که اکنون در امنیت است.

گفتن جملاتی مانند؛ چیزی نیست یا فراموشش کن فقط باعث می‌شود ترس کودک به درون رانده شود. توضیح ساده‌ی اتفاق، بدون جزئیات ترسناک، همراه با گوش دادن با حوصله، به کودک کمک می‌کند اضطرابش را کنترل کند.

کنترل محیط رسانه‌ای، گامی مهم در آرامش ذهن کودک

این روانشناس با اشاره به نقش فضای مجازی در مواجهه کودکان با تصاویر خشن گفت: بسیاری از کودکان امروز از طریق تلفن همراه یا شبکه‌های اجتماعی با تصاویر تصادف روبه‌رو می‌شوند. لازم است والدین مراقب باشند چنین تصاویر یا ویدئوهایی در حضور کودک پخش نشود. این تصاویر خشن حتی برای چند ثانیه می‌تواند ذهن او را دچار اضطراب کند. به اعتقاد او، کنترل محیط رسانه‌ای تنها به معنای جلوگیری از دیدن صحنه‌ها نیست، بلکه شامل گفت‌وگو درباره واقعیت آن‌ها نیز می‌شود. کودک اگر بفهمد اتفاقات تلخ هم در زندگی وجود دارند اما می‌توان با آنها مقابله کرد و از خطر پیشگیری نمود، احساس توانمندی بیشتری پیدا می‌کند.

راهکارهایی برای کاهش اضطراب و بازگشت آرامش

این مشاور با اشاره به نقش فعالیت‌های خلاقانه در تخلیه احساسات کودک اظهار داشت: در کنار گفت‌وگو، فعالیت‌های خلاقانه و آرام‌بخش مانند نقاشی، قصه‌گویی یا بازی‌های تخیلی، می‌تواند به تخلیه احساسات کودک کمک کند. کودک از طریق بازی و تصویر، احساسات خود را بهتر بیان می‌کند، حتی اگر نتواند درباره آن صحبت کند. زارع همچنین تأکید می‌کند که رفتار والدین الگوی مستقیم کودک است. اگر پدر و مادر خودشان با اضطراب یا هیجان زیاد درباره حادثه حرف بزنند، ناامنی را به کودک منتقل می‌کنند. در مقابل، وقتی والدین آرامش و اطمینان را نشان می‌دهند، کودک نیز به‌تدریج احساس امنیت بیشتری پیدا می‌کند.

او معتقد است, والدین باید به احساسات فرزندشان احترام بگذارند و در عین حال به او یاد دهند که ترس، احساسی طبیعی است و می‌توان آن را مدیریت کرد. صحبت کردن درباره حادثه، به‌ویژه زمانی که کودک مایل به گفت‌وگو می باشد, نه تنها ترس را کاهش می‌دهد، بلکه اعتماد به والدین را نیز تقویت می‌کند.

مسئولیت بزرگسالان در حفاظت از دنیای احساسی کودکان

این روانشناس یادآور می‌شود که صحنه‌های تصادف برای کودکان فقط تصویری از یک خیابان نیست، بلکه لرزشی در احساس امنیت آن‌هاست. کودکان تماشاگران خاموش دنیای ما هستند. آن‌ها شاید حرفی نزنند، اما هر تصویر، فریاد یا واکنش ما را در ذهن خود ثبت می‌کنند. مراقبت از نگاه و احساسشان، بخشی از مسئولیت بزرگسال بودن است.

زارع در پایان تأکید می‌کند: گاهی تصور می‌کنیم چون کودک چیزی نمی‌گوید، حادثه را فراموش کرده است، اما ذهن او مثل دوربین همه چیز را ثبت می‌کند. آنچه در آینده بر روان و احساس امنیت او تأثیر می‌گذارد، نه فقط خود حادثه، بلکه نوع واکنش ما به آن است.

منبع: ایرنا