سیاست‌گذاری شهری در تهران راه‌اندازی شد/ شبیه‌سازی تصمیمات پیش از اجرا

باشگاه خبرنگاران جوان؛ حسین قربانی - علی شمسی پور رئیس مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران در نشست با خبرنگاران با تأکید بر نقش پژوهش‌های شهری در تصمیم‌سازی مدیریت شهری گفت: پروژه «کیفیت زندگی» یکی از طرح‌های مهم و مستمر مرکز افکارسنجی مرکز مطالعات است که هر ۱۰ سال یک‌بار اجرا می‌شود و در دوره‌های مختلف مدیریت شهری مورد توجه قرار گرفته است.

وی اظهار کرد: نتایج این مطالعات نشان می‌دهد شهروندان کیفیت زندگی در تهران را چگونه ارزیابی می‌کنند، در چه حوزه‌هایی شرایط بهبود یافته و در چه بخش‌هایی نیاز به اصلاح و اقدام وجود دارد. همچنین بررسی «بهترین محله‌ها از نگاه مردم» از بخش‌های ارزشمند این گزارش‌هاست که تصویر دقیقی از وضعیت زیست شهروندان ارائه می‌کند.

وی افزود: خروجی این مطالعات به مدیران شهری کمک می‌کند سیاست‌ها و برنامه‌های خود را بر اساس داده‌های واقعی و نظر مردم تنظیم کنند. مرکز افکارسنجی نیز با حضور پرسشگران در سطح شهر، به‌صورت مستمر دیدگاه شهروندان را جمع‌آوری می‌کند تا تصمیم‌گیری‌ها به نیاز‌های واقعی مردم نزدیک‌تر شود.

فعالیت آزمایشگاه سیاست‌گذاری شهری

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران همچنین از فعالیت آزمایشگاه سیاست‌گذاری شهری خبر داد و گفت: این آزمایشگاه با هدف ارزیابی اثربخشی سیاست‌های شهری و بررسی نتایج تصمیمات پیش از اجرای گسترده آنها فعالیت می‌کند. این موضوع با کمک دکتر فروزنده در حال پیگیری است تا تصمیمات مدیریت شهری بیش از گذشته بر مبنای شواهد علمی اتخاذ شود.

آمادگی تهران برای بحران‌ها با تکیه بر مطالعات راهبردی

شمسی‌پور با اشاره به تدوین گزارش‌های راهبردی و سناریو‌های مدیریت بحران در مرکز مطالعات گفت: یکی از مهم‌ترین مطالعات انجام‌شده، تدوین سناریوی «بدترین حالت ممکن برای تهران» بود که شرایط بحرانی مختلف را بررسی می‌کند و وظایف دستگاه‌ها را در چنین شرایطی مشخص می‌سازد.

وی افزود: این مطالعات در اختیار سازمان مدیریت بحران شهر تهران قرار گرفته و پس از رخداد‌های جدید نیز گزارش‌های تکمیلی برای بررسی تجربه‌ها و افزایش آمادگی شهر تهیه شده است. همچنین دبیرخانه مطالعاتی جنگ در شهرداری تهران همچنان فعال است و گزارش‌های خود را به‌روز کرده و در اختیار بخش‌های مختلف مدیریت شهری قرار می‌دهد.

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران تصریح کرد: تجربه‌های گذشته در کنار مطالعات انجام‌شده، موجب شد شهرداری تهران در بحران‌های اخیر با آمادگی بیشتری وارد عمل شود. بسیاری از گزارش‌های تهیه‌شده نیز به اقدامات اجرایی منجر شده‌اند؛ از جمله تدوین راهکار‌هایی برای مدیریت سوخت خودرو‌های خدمت‌رسان شهری و بررسی نحوه بازگشت سریع خدمات و زیرساخت‌ها پس از بحران است.

توجه به محله‌محوری، مساجد و تولید دانش شهری

شمسی‌پور با اشاره به مطالعات انجام‌شده در حوزه محله‌محوری با محوریت مساجد گفت: در این زمینه پروژه‌های پژوهشی مختلفی تعریف شده که برخی به نتیجه رسیده و برخی دیگر در مرحله اجرا و تکمیل مطالعات قرار دارند. تلاش می‌شود ظرفیت‌های اجتماعی محلات، از جمله مساجد، در برنامه‌ریزی‌های شهری مورد استفاده قرار گیرد.

وی درباره انتشار آثار علمی مرکز مطالعات نیز اظهار کرد: همه مطالعات لزوماً به کتاب تبدیل نمی‌شوند؛ چراکه بخشی از آنها با هدف استفاده مدیریتی و سیاست‌گذاری انجام می‌شود. با این حال، کمیته تألیف و ترجمه مرکز تلاش می‌کند کتاب‌های علمی و منابع مرجع حوزه مدیریت شهری را منتشر کند.

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران تأکید کرد: هدف اصلی این مجموعه، استخراج «دانش شهری» از پروژه‌های پژوهشی و تبدیل آن به راهکار‌های اجرایی برای حل مسائل واقعی شهر است.

وی با اشاره به چالش‌های تهران از جمله ترافیک و آلودگی هوا گفت: برای ارزیابی اقدامات مدیریت شهری باید زنجیره مطالعه، تصمیم، اجرا و سنجش اثرگذاری در کنار هم دیده شود. آزمایشگاه سیاست‌گذاری شهری نیز با همین هدف فعالیت می‌کند تا مشخص شود هر سیاست چه اثری بر جامعه داشته و در چه بخش‌هایی نیازمند اصلاح یا تقویت است.

شمسی‌پور خاطرنشان کرد: در حوزه‌هایی مانند کاهش آلودگی هوا و توسعه حمل‌ونقل عمومی نمی‌توان اثر هر اقدام را به‌صورت جداگانه و فوری اعلام کرد، اما با تحلیل داده‌ها و بررسی روند‌ها می‌توان میزان اثرگذاری سیاست‌ها را مشخص و تصمیمات آینده را دقیق‌تر کرد.

بازسازی بنا‌های تاریخی آسیب‌دیده نباید به حذف آثار حوادث گذشته منجر شود

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران با اشاره به مطالعات انجام‌شده درباره بنا‌های تاریخی آسیب‌دیده در جریان جنگ‌ها و بحران‌ها گفت: یکی از محور‌های مهم این پژوهش‌ها، بررسی نحوه حفظ و احیای این بنا‌ها و تعریف کارکرد‌های جدید برای آنهاست.

شمسی‌پور اظهار کرد: در این مطالعات بر مستندسازی آثار جنگ بر بنا‌های تاریخی تأکید شده است چراکه در بازسازی نباید همه نشانه‌های یک اتفاق تاریخی از بین برود، بلکه بخشی از آثار و ردپای آن حادثه می‌تواند به‌عنوان حافظه تاریخی حفظ شود.

وی افزود: هدف این پژوهش‌ها صرفاً تهیه گزارش نیست بلکه باید به ارائه پیشنهاد‌های سیاستی و راهکار‌های اجرایی برای مدیران شهری منجر شود.

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران با اشاره به روند تبدیل پژوهش‌ها به اقدامات اجرایی گفت: تبدیل یک ایده به پروژه پژوهشی، انجام مطالعه، ارائه گزارش و رسیدن به مرحله اجرا فرآیندی زمان‌بر است و گاهی چند سال طول می‌کشد.

شمسی‌پور ادامه داد: برخی مطالعات پس از تکمیل به برنامه‌های عملیاتی تبدیل می‌شوند از جمله در حوزه ورزش شهری که یک مطالعه تخصصی به تدوین برنامه عملیاتی برای شهرداری تهران منجر شده است.

وی تأکید کرد: رویکرد مرکز مطالعات این است که پژوهش‌ها از مرحله گزارش فراتر رفته و به دانش کاربردی و تصمیم‌های مؤثر برای مدیریت شهری تبدیل شوند.

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران همچنین با اشاره به برخی مسائل اجتماعی شهر گفت: بررسی موضوعاتی مانند آسیب‌های اجتماعی، کودکان کار و متکدیان نیازمند مطالعات تخصصی و ارزیابی مستمر است. کاهش برخی از این پدیده‌ها در سال‌های اخیر حاصل مجموعه‌ای از اقدامات اجرایی و مطالعاتی بوده و بررسی دقیق آن نیازمند تحلیل‌های تخصصی حوزه اجتماعی است.

شمسی‌پور تأکید کرد: رویکرد اصلی مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران، پیوند دادن پژوهش با سیاست‌گذاری و تبدیل دانش تولیدشده به راهکار‌هایی برای بهبود کیفیت زندگی شهروندان است.

مسئولیت حفاظت از میراث تاریخی تهران در چارچوب مدیریت یکپارچه شهری مشخص شود

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران با تأکید بر ضرورت توجه به هویت تاریخی تهران گفت: برای حفاظت و مدیریت بهتر بنا‌ها و بافت‌های تاریخی، باید موضوع مدیریت یکپارچه شهری مورد توجه قرار گیرد و مسئولیت‌ها به‌صورت شفاف مشخص شود.

وی اظهار کرد: در حال حاضر درباره بسیاری از بنا‌های تاریخی شهر، مسئولیت‌ها میان دستگاه‌های مختلف تقسیم شده است و پاسخگویی واحدی وجود ندارد. اگر بتوان از مسیر قانون‌گذاری و با همکاری مجلس شورای اسلامی، نقش شهرداری‌ها را به‌عنوان متولی پاسخگو در مدیریت شهری تقویت کرد، امکان برنامه‌ریزی و اقدام مؤثرتر برای حفظ این آثار فراهم می‌شود.

وی افزود: شهرداری زمانی می‌تواند به‌صورت کامل درباره حفظ و نگهداری میراث تاریخی شهر پاسخگو باشد که اختیارات و مسئولیت‌های لازم نیز در این حوزه برای آن تعریف شده باشد.

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران با اشاره به ضرورت تفکیک مفاهیم شهری گفت: بافت تاریخی و بافت فرسوده دو موضوع متفاوت هستند و نباید این دو مفهوم با یکدیگر خلط شوند. حفاظت از هویت تاریخی شهر نیازمند نگاه تخصصی و برنامه‌ریزی متناسب با ویژگی‌های هر بخش است.

شمسی‌پور درباره نقش مطالعات شهری نیز گفت: مأموریت اصلی مرکز مطالعات این است که پژوهش‌ها را از مرحله گزارش فراتر برده و آنها را به پیشنهاد‌های سیاستی و راهکار‌های اجرایی برای حل مسائل واقعی شهر تبدیل کند.

وی افزود: بخشی از مطالعات انجام‌شده به تصمیمات مدیریتی، مصوبات و برنامه‌های اجرایی منجر شده و در کنار آن، مرکز مطالعات در حوزه آینده‌پژوهی و تولید دانش شهری نیز فعالیت می‌کند تا مسیر‌های پیش‌روی تهران در سال‌های آینده بررسی شود.

علی شمسی‌پور اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین موضوعات پیش‌روی مراکز مطالعاتی، کاهش فاصله میان تولید دانش و بدنه اجرایی است؛ چراکه اگر ارتباط مؤثری میان پژوهشگران و مدیران شهری وجود نداشته باشد، حتی مطالعات ارزشمند نیز نمی‌تواند اثرگذاری لازم را داشته باشد.

وی افزود: تلاش مرکز مطالعات این است که خروجی پژوهش‌ها به پیشنهاد‌های مشخص و کاربردی تبدیل شود؛ به‌گونه‌ای که مدیر شهری بتواند بر اساس آن درباره مسائل مختلف، از پروژه‌های عمرانی تا موضوعات اجتماعی و خدمات شهری، تصمیم دقیق‌تری اتخاذ کند.

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران با اشاره به ضرورت توجه به پیامد‌های بحران‌ها گفت: با توجه به شرایط اخیر، لازم است اثرات جنگ و بحران در مطالعات حوزه‌های مختلف شهری مورد توجه قرار گیرد و هر گروه مطالعاتی بخشی از فعالیت‌های خود را به بررسی این موضوع اختصاص دهد.

شمسی‌پور همچنین بر اهمیت مطالعات تاب‌آوری شهری تأکید کرد و گفت: موضوعاتی مانند تاب‌آوری فرهنگی، اجتماعی و خدمات شهری باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد تا شهر برای شرایط مختلف آمادگی بیشتری داشته باشد.

وی افزود: تدوین اطلس تاب‌آوری می‌تواند به شناخت ظرفیت‌ها، آسیب‌ها و نیاز‌های مناطق مختلف شهر کمک کند تا در شرایط بحرانی مشخص باشد هر منطقه چه امکاناتی دارد و برای بازگشت سریع خدمات به چه اقداماتی نیازمند است.

رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران خاطرنشان کرد: برخی مسائل شهری مانند دسترسی به خدمات اولیه در شرایط بحرانی، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق است و مطالعات باید به مدیران کمک کند تا برای چنین موقعیت‌هایی از پیش راهکار داشته باشند.

وی در پایان با اشاره به نقش مرکز مطالعات تهران در انتقال تجربه به سایر شهر‌ها گفت: تلاش می‌کنیم بخشی از دستاورد‌ها و مطالعات علمی مرکز در اختیار سایر کلان‌شهر‌ها نیز قرار گیرد تا از ظرفیت پژوهش‌های انجام‌شده برای حل مسائل مشترک شهری استفاده شود.