نجات نوجوانان از اضطراب سیاسی

باشگاه خبرنگاران جوان - خاطره هشت سال دفاع مقدس برای نسلی که از دود و آتش چیزی نمی‌دانست با جنگی تحمیلی به وسعت ۱۲ روز ملموس شد و حالا بچه‌های امروز هم به‌قدر خودشان می‌دانند جنگ و دفاع چه حال و هوایی دارد. حجت‌الاسلام «سید مرتضی پور علی» دبیر کارگروه نشاط اجتماعی کشور، در پی تهدیدات دشمن، از لزوم حفظ آرامش و امید در کنار تقویت روحیه مقاومت در فرزندان این سرزمین می‌گوید.

نگرانی نوجوانان و وظیفه خانواده‌ها

ممکن است مسائلی که این روز‌ها در خانواده و جامعه شنیده می‌شود، نوجوانتان را نگران کند. خانواده‌ها باید در چنین شرایطی با فرزندانشان برخوردی مناسب داشته باشند تا آنها در آرامش باشند و به آینده امیدوار.

باید در نظر داشته باشیم که این نگرانی‌ها مختص قشر نوجوان و کم سن‌وسال نیست. چه‌بسا در کل جامعه اخبار تهدیدات دشمن ذهن اقشار مختلف را درگیر کرده است به‌نحوی‌که افرادی با واهمه و دلهره از من می‌پرسند: حاج‌آقا وضعیت چطور می‌شود؟ چه اتفاقی می‌افتد؟ چه‌کار باید کرد؟....

اما حواسمان باشد ذهن فرزندانمان نباید با این افکار مأیوسانه مشوش شود.

مشکلات مالی و بازتاب آن در خانواده

خانواده‌ای را در نظر بگیرید که در موضوعات شخصی و خانوادگی خود دچار یک سری گره‌های زندگی شده و مشکلاتی برایشان پیش‌آمده است. مثلاً از نظر اقتصادی، پدر، ماشین یا خانه خریده باشد، چک داده است و نمی‌تواند به تعهدات مالی خود عمل کند و این ممکن است برای او نگرانی ایجاد کند. نکته‌ای که در اینجا وجود دارد این است که در چنین موقعیت‌هایی، زمانی که فرزندمان از ما درخواست وسیله‌ای مانند دوچرخه، وسایل بازی، لباس، توپ فوتبال و... را می‌کند، پاسخی که باید به او بدهیم چیست؟ آیا مرتباً به او بگوییم «وضعیت اقتصادی این‌گونه است و نداریم؟!»

باید توجه داشت پاسخی که می‌دهیم، نباید به‌گونه‌ای باشد که کودک یا نوجوان احساس کند در خانواده‌ای فقیر زندگی می‌کند که از پس‌نیازهایش برنمی‌آیند و گفتن مداوم «ندارم» می‌تواند این حس را در او ایجاد کند. اگرچه در پرانتز اشاره می‌کنم که در جا‌هایی نیز لازم است فرزندان با محدودیت‌های مالی والدین آشنا شوند و هدف این نیست که والدین بتوانند تمام خواسته‌های بی‌حدومرز آنها را برآورده کنند. ما باید فرزندمان را چنان تربیت کنیم که خواسته‌های غیرمعقول از والدین خود نداشته باشد. اما در عین حال، نباید فضایی استرس‌زا برای او ایجاد کنیم و با گفتن جملاتی مانند «ما نداریم»، «وای! خبر داری چه اتفاقی دارد می‌افتد؟»، «من بیست روز دیگر چک دارم، پاس نمی‌شود، بدبخت شدیم!» و... او را نگران کنیم و سپس در تضاد، از او بخواهیم «نترس» و «قوی باش» و...  این نوع ادبیات و فضا قابل‌پذیرش نیست.

نکته اول: پرهیز از انتقال استرس

والدین باید این موضوع را به‌شدت مدنظر قرار دهند که بیان مطالب استرس‌زا در فضای خانه و خانواده برای فرزندان، هیچ مشکلی را حل نمی‌کند. اساساً، چرا باید چنین جملاتی گفته شود؟ پدر و مادر‌ها نباید کودکان را دچار این چالش‌ها کنند. مثل‌اینکه روان‌شناسان و مشاوران می‌گویند والدین نباید در حضور کودکان با یکدیگر دعوا کنند. کودک چه ضرورتی دارد که از مشکل بین پدر و مادر باخبر باشد؟

بنابراین، از خانواده‌ها به‌ویژه مادران خواهش می‌کنیم در شرایط فعلی جامعه در فضای خانه و خانواده، از بیان مطالب یأس‌آور خودداری کنند و نگرانی‌ها را به‌گونه‌ای مدیریت کنند که کودکان و نوجوانان مجبور نباشند با این نگرانی و دلواپسی‌ها زندگی کنند. وظیفه آنها، رفتن به مدرسه و انجام به‌موقع تکالیف و امتحاناتشان است.

نکته دوم؛ فراتر از شعار

قطعاً نوجوانان ما با مفاهیم جبهه، جنگ، مقاومت، امام حسین و کربلا آشنا هستند، اما ما باید جامعه را کلی نگاه کنیم.

متأسفانه باید پذیرفت که فضای دانش‌آموزی ما به معنای واقعی کلمه با فرهنگ جهاد، شهادت و مقاومت در عمل آشنا نیست.

این طور نیست که فقط بگوییم «نترس!» یا اینکه «فردا باید فلان کار را انجام بدهی!» ... مسئله این است که هنوز نتوانسته‌ایم برخی مفاهیم را به‌درستی و عمیق و کاربردی به بچه‌ها معرفی کنیم.

ما به‌جای اینکه بیاییم و فقط در مورد ایجاد فضای آرام و مشخص‌کردن وظایف نوجوانان در انقلاب اسلامی صحبت کنیم باید زمینه‌سازی برای ایجاد فرهنگ جهاد و شهادت داشته باشیم و برای اینکه در روز جنگ به دنبال مقاومت باشیم، باید از قبل کار‌هایی کرده باشیم. همان‌طور که در غزه و یمن، بچه‌ها کاملاً با این ادبیات و فضا آشنا هستند.

وظیفه چندبعدی دانش‌آموز در جمهوری اسلامی

وظیفه بچه‌های ما درس‌خواندن است. آن زمانی که شعار «همه ما حاج‌قاسمیم» در مدارس فریاد زده می‌شد، معنایش این نبود که همه شهید شوند. بلکه معنایش این بود: همان‌طور که حاج‌قاسم در عرصه نظامی شهید شد، من هم در عرصه علمی باید «شهید» شوم (ایثار کنم).

بنابراین؛ ما باید بچه‌ها را با این واقعیت همراه کنیم که جمهوری اسلامی باقوت به کارش ادامه خواهد داد و آنها باید برای درس‌خواندن و موفقیت، حس خوب، حال خوب و امید فراوان داشته باشند و به‌هیچ‌وجه فرزندانمان را نگران و درگیر مسائلی که صرفاً بزرگانه و انتزاعی است، نکنیم.

درعین‌حال، به‌جای ایجاد نگرانی و یأس، مربیان مدارس و والدین باید بیشتر روی تقویت تدریجی روحیه مقاومت، جهادگری و شهادت‌طلبی کار کنند. چرا که رشد و پرورش در این بعد، خود به کودک و نوجوان کمک می‌کند قوی شود و مقابله با چالش‌های متعدد محکم و استوار باشد.

در ضمن دیگران را مضطرب نکنیم!

متأسفانه در استوری فردی دیدم نوشته بود: «دل‌شوره داریم!» پرسید: «تو دل‌شوره نداری؟» گفتم: «نه، آرامش دارم.» 

متعجب بود که یعنی در چنین اوضاع و احوالی آرامش داری و شاد و خوشحالی؟!

قطعاً شادی با آرامش فرق دارد و به معنای قهقهه مستانه زدن و جشن و پایکوبی نیست. مسئله اینجاست که من نگرانی خودم را نمایش نمی‌دهم چرا که با گذاشتن استوری، همین پیام را ناخودآگاه به مخاطب می‌رسانیم که اتفاق بدی افتاده است و او را هم دچار اضطراب و دلهره می‌کنیم و نوجوان امروز ما هم که با دنیای مجازی بسیار عجین و مخاطب این فضاست.

منبع: فارس