۱۲ درصد جمعیت کشور را افراد دارای معلولیت تشکیل می‌دهند/ ایران وارد مرحله سالمندی شده است

باشگاه خبرنگاران جوان؛ الهام قبادی- سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور، روز سه‌شنبه در مراسم روز ملی مددکار که در سالن تلاش برگزار شد، با بیان اینکه حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از افراد دارای معلولیت تحت پوشش خدمات سازمان بهزیستی قرار دارند، اظهار کرد: این خدمات در قالب نزدیک به ۱۳ کانون آموزشی و توانبخشی ارائه می‌شود و مددکاران اجتماعی و روانشناسان نقش محوری در ارائه این خدمات ایفا می‌کنند.

وی با اشاره به روند پرشتاب سالمندی در کشور افزود: جامعه ایران به‌صورت فشرده و شتابان به سمت سالمندی در حرکت است. بر اساس آمار‌های ثبتی، ۱۴ درصد جمعیت کشور سالمند شده‌اند و هر جامعه‌ای که سهم سالمندان آن به ۱۴ درصد برسد وارد مرحله سالمندی می‌شود. ایران اکنون وارد این مرحله شده و با سرعت به سمت سالخوردگی شدید در حال حرکت است.

حسینی ادامه داد: در حال حاضر حدود ۱۰ میلیون و ۴۰۰ هزار سالمند در کشور زندگی می‌کنند که آنها نیز نزدیک به ۱۲ درصد جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند. برنامه‌ریزی برای ساماندهی، توانبخشی، اتصال نسلی و تقویت سرمایه اجتماعی در این حوزه، به‌طور اساسی بر عهده مددکاران اجتماعی و روانشناسان خواهد بود.

رئیس سازمان بهزیستی با تأکید بر مأموریت‌های این سازمان گفت: هرجا که پای رسیدگی به افراد و گروه‌های آسیب‌دیده یا در معرض آسیب در میان باشد، سازمان بهزیستی مسئولیت دارد، اما این مأموریت بدون نقش‌آفرینی مددکاری اجتماعی اثربخش نخواهد بود. بخش عمده‌ای از مسائل موجود در سپهر کاری سازمان بهزیستی تنها از مسیر مددکاری اجتماعی و روانشناسی قابل حل است.

وی با اشاره به رویکرد‌های اجتماع‌محور سازمان بهزیستی اظهار کرد: این سازمان از سال‌ها قبل فعالیت‌های اجتماع‌محور را دنبال کرده و هم‌اکنون ۱۱ هزار گروه داوطلب و تسهیل‌گر با مشارکت حدود ۱۲۰ هزار داوطلب در قالب گروه‌های مختلف از جمله مانا، خاتم، محب، گروه‌های مالی خرد و همیاران سلامت فعال هستند. همچنین طرح «سلام» یا سلامت اجتماعی محله‌محور با محوریت مددکاران اجتماعی و روانشناسان در حال اجراست.

حسینی افزود: این اقدامات نشان می‌دهد سازمان بهزیستی، مددکارمحورترین سازمان در دولت است.

رئیس سازمان بهزیستی در ادامه با تشریح مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی گفت: سرمایه اجتماعی دارای پنج شاخص اصلی شامل شفافیت اطلاعات، ارتباطات اجتماعی، اعتماد، تشکیلات و تسهیلات انسانی است و مددکاران اجتماعی می‌توانند در هر پنج مؤلفه نقش کانونی و تعیین‌کننده داشته باشند.

وی با اشاره به مفهوم «وفاق اجتماعی» گفت: سازه اصلی وفاق اجتماعی، سرمایه اجتماعی است، اما وفاق نباید صرفاً به‌صورت عمودی و ظاهری دیده شود. وفاق واقعی زمانی شکل می‌گیرد که لایه‌های زیرین جامعه انسجام‌بخش و وحدت‌گرا باشند و همه گروه‌ها، به‌ویژه گروه‌های طردشده یا در معرض طرد، دیده شوند.

حسینی تأکید کرد: یکی از کارکرد‌های اصلی مددکاری اجتماعی این است که صدای بی‌صدایان را به‌صورت مستمر و نهادمند در جامعه پژواک دهد. اگر این صدا‌ها به‌درستی شنیده شوند، انسجام اجتماعی و اعتماد اجتماعی که ارکان اصلی سرمایه اجتماعی هستند، شکل می‌گیرد.

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به یافته‌های پژوهشی گفت: طبق تحقیقات، ۸۰ درصد عوامل مؤثر بر سلامت، عوامل روانی–اجتماعی هستند، اما سهم این حوزه از ساختار‌های مدیریتی، شبکه‌ها و اعتبارات متناسب با اهمیت آن نیست.

وی افزود: در حوزه‌هایی مانند سالمندی، اوتیسم و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی با کمبود نیروی متخصص روانشناسی و مددکاری اجتماعی مواجه هستیم و این مسئله نشان‌دهنده تأخر تخصصی و شناختی در توجه به سلامت اجتماعی است.

حسینی در پایان خاطرنشان کرد: جامعه امروز با تحولات سریع و پیچیده مواجه است و بیش از هر زمان دیگری به مددکار اجتماعی نیاز دارد. توسعه مددکاری اجتماعی می‌تواند به افزایش سرمایه اجتماعی، کاهش آسیب‌های اجتماعی و تقویت انسجام و اعتماد در جامعه منجر شود.