اجتماعی 12:48 - 06 شهریور 1392
زنگ خطر بیابانی شدن هر روز در گوشه ای از این مرز وبوم و یکی از استانهای کشور شنیده می شود تا جایی که پس از رسیدن گرد و خاک ناشی از این پدیده در استانی مانند سیستان تا پشت بام خانه ها رسیده حالا بیابانزایی به پر آب ترین منطقه زاگرس که بام ایران معروف است نیز رسیده است.

پرآب ترین منطقه زاگرس بیابانی شد

به گزارش خبرنگار مهر،  اطلاعات و داده‌های پژوهشی و مطالعاتی انجام شده در دشت‌های حاصلخیز چهارمحال و بختیاری، از مشاهده  پدیده فرونشست زمین به‌عنوان شاخص‌ترین شناسه‌های آغاز بیابان‌زایی در سرزمین آب‌ها حکایت دارد.

چهارمحال و بختیاری با میانگین بارش حدود 700 میلی‌متر – که نزدیک به میانگین جهانی است – در شمار یکی از قطب‌های اصلی تولید آب در زاگرس مرکزی و کشور قرار داشته و به‌عنوان سرچمشه‌های اصلی رودخانه‌هایی چون زاینده‌رود و کارون بزرگ است اما در میان حیرت کارشناسان و متخصصان حوزه منابع طبیعی و محیط زیست، نشانه‌های فرونشست زمین و آغاز پدیده فاجعه‌بار بیابان‌زایی در دشت‌های این منطقه مشاهده شده است که این موضوع نگرانی کارشناسان از فراگیر شدن موج بیابانزایی در تمام کشور را دو چندان می کند.

کمتر از ۴ دهه است که با افزایش جمعیت، توسعه اراضی کشاورزی و ورود ماشین‌آلات کشاورزی و وابستگی ۸۰ درصدی به منابع آب‌های زیرزمینی و روند نگران کننده افزایش تعداد چاه‌های مجاز و غیرمجاز کشاورزی در تمامی‌۱۱ دشت چهارمحال و بختیاری، سالانه حدود ۶۰۰ میلیون متر مکعب آب بوسیله ۳ هزار و 600 چاه و ۴۸۰ رشته قنات از ذخایر زیرزمینی بیرون کشیده شده و تعادل طبیعی این آبخوان‌ها برهم خورده است.

تراکم تا ۵ حلقه چاه در هر کیلومتر مربع از این دشت‌های کشاورزی، بهره‌برداری‌های بیش ا ز حد ظرفیت مجاز از ذخیره آبخوان‌ها و حذف سالانه بیش از ۲ متر ستون آب شیرین این آبخوان‌ها، اضافه‌بر ایجاد بحران‌های آبی باعث هجوم آب شور طبقات زیرین و افزایش آسیب پذیری آبخوان‌ها از نظر شیمیایی شده است.

یک کارشناس منابع طبیعی مهم ترین دلیل این رخداد را نبود مدیریت درست منابع آبی استان چهارمحال و بختیاری می داند: نبود مدیریت مناسب در بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی و در زمینه‌های الگوی کشت و روش‌های آبیاری و اصلاح فرهنگ مصرف آب در بخش کشاورزی و گسترش بی‌رویه و چشم‌گیر زمین‌های کشاورزی که عموما در اثر تغییر کاربری‌های غیرقانونی و فرصت‌طلبانه مرغزارها و عرصه‌های مرتعی صورت گرفته است، علت اصلی افزایش برداشت‌های مضاعف و بی‌رویه از منابع آبی زیرزمینی این آبخوان‌ها شده است.



به گفته هومان خاکپور، نتایج این اتفاق تا حدی است که در برخی از مناطق مانند دشت خانمیرزای لردگان، نشانه های بیابان‌زایی دیده می شود.





آبخوان آبرفتی دشت خانمیرزا نمونه منحصربه فردی از دشت‌های حاصلخیز چهارمحال و بختیاری است که در گذشته در بخش مرکزی آن یک تالاب طبیعی وجود داشته و بین تغذیه و تخلیه آب آن تعادل طبیعی برقرار بوده است اما با افزایش بهره‌برداری بی‌رویه از ذخیره آب زیرزمینی به‌عنوان تنها منبع تأمین کننده آب مورد نیاز بخش کشاورزی منطقه، روند نابودی و کوچک شدن این تالاب شدت یافته تا جایی‌که در حال حاضر مرغزاری تخریب شده و محدود برجای مانده است. 

آنطور که خاکپور می گوید: تقریبا در تمامی‌دشت‌های 11 گانه منطقه چهارمحال و بختیاری در سال‌های اخیر چاه‌های کم‌عمق در فصول کشت با کم‌آبی و حتی خشکیدگی مواجه بوده که در برخی موارد مشاجرات محلی و اجتماعی را به‌دنبال داشته است. مقایسه آماری منابع آبی این دشت‌ها در سال‌های مختلف بیانگر این حقیقت است که به بهانه افزایش تولید محصولات کشاورزی، اضافه‌ بر افزایش غیراصولی حدود 5 برابری شمار چاه‌های کشاورزی، تعداد چاه‌های عمیق نسبت به چاه‌های کم‌عمق به علت کاهش شدید سطح آب زیرزمینی و کف‌شکنی‌های مجاز و غیرمجاز جهت دست‌یابی به آب بیشتر، افزایش چشمگیری یافته است که این امر روند تخلیه غیرمجاز ذخیره این آبخوان‌ها را شتابی نگران کننده و فاجعه‌بار بخشیده که در سال‌های اخیر به‌عنوان دشت‌های ممنوعه و برخی نیز بحرانی اعلام شده‌اند.

به اعتقاد او، یکی ازضعف های  مدیریتی موجود که می‌توان از آن به‌عنوان خسارت خودخواسته نام برد صدور مجوزهای قانونی حفر چاه و میزان برداشت آب است که بر اساس نیازهای آبی و گاهاً فشارهای اجتماعی کشاورزان صادر شده و توجه چندانی به ظرفیت‌های آبی آبخوان‌ها نشده است. اجرای طرح‌های‌های آبخیزداری و تغذیه مصنوعی، اجرای سیستم‌های نوین آبیاری، افزایش راندمان آبیاری، اصلاح الگوی کشت و انتخاب گونه‌های با نیاز آبی کم نیز در شمار کم‌هزینه‌ترین گزینه‌های عملیاتی در برنامه‌های میان‌مدت و بلندمدت مقابله با پدیده بیابان‌زایی در دشت‌های این دیار قراردارد.

بنابراین باتوجه به‌اینکه منابع آبی اکثر دشت‌ها تنها به بارش‌های سالانه وابسته است، مدیریت هوشمندانه بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی که منطبق بر برنامه‌های کارشناسی مدون باشد، از اهمیت بیشتری برخوردار می‌شود. رهاسازی اراضی ملی تصرفی و کاهش سطح زیر کشت محصولات کشاورزی، کنترل بهره‌برداری با نصب کنتور، تخریب چاه‌های غیرمجاز و حتی خاموش کردن برخی از چاه‌های فعال واقع در حریم یکدیگر از مهمترین اقداماتی است که می توان در کوتاه مدت برای مدریت این بحران انجام داد.

 
پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار اجتماعی

اجتماعی
«خبرگزاری مهر» علی عاشوری در گفتگو با خبرنگار مهر در خصوص وام‌های پرداختی به مددجویان کمیته امداد از ابتدای سال تا کنون، افزود: این وام‌ها در قالب تسهیلات کارگشایی، مسکن، اشتغال و خودکفایی، درمان و فرهنگی به مددجویان اختصاص پیدا کرده است. وی تاکید کرد: از ...
اجتماعی
مدیرعامل شرکت شهر سالم شهرداری تهران خبر داد
«خبرگزاری ایسنا» مدیرعامل شرکت شهر سالم شهرداری تهران از تزریق دز سوم واکسن کرونا برای پرسنلی که در شهرداری بیشتر در معرض خطر هستند، خبر داد.
اجتماعی
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرنگار مهر، سمپوزیوم ملی یکصد سال گردشگری ایران عصر امروز در سالن اجتماعات دانشگاه علم و فرهنگ برگزار شده و تا فردا ادامه دارد. در این مراسم سید سعید هاشمی رئیس دانشگاه علم و فرهنگ گفت: شاید پاندمی کرونا باعث شده باشد صنعت گردشگری آسی...
اجتماعی
«خبرگزاری مهر» عزت الله ضرغامی به خبرنگار مهر درباره صحبت‌های اخیرش پیرامون بررسی بافت تاریخی شیراز و رصد دوباره ۲۰۰ خانه ثبت ملی شده در این بافت گفت: مسائل مختلف داریم که باید با کار کارشناسی آنها را حل کنیم. هر کسی آمد و گفت که ما داریم زندگی می‌کنیم بدبخت ...
اجتماعی
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرنگار مهر، سمپوزیوم ملی یکصد سال گردشگری ایران عصر امروز در سالن اجتماعات دانشگاه علم و فرهنگ برگزار شده و تا فردا ادامه دارد. در این مراسم سید سعید هاشمی رئیس دانشگاه علم و فرهنگ گفت: شاید پاندمی کرونا باعث شده باشد صنعت گردشگری ...
اجتماعی
در نشست وزارت کشور مطرح شد
«خبرگزاری ایسنا» ابوطالب شفقت، معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت کشور، تامین به موقع کارت ملی شهروندان عزیز کشورمان را امری ضروری خواند و گفت: در این بستر ظرفیت ها و توانمندی های مناسبی در کشور به خصوص در مجموعه وزارت دفاع وجود دارد که امید بر این است با هم ...
اجتماعی
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر، کاظم غریب‌آبادی، معاون امور بین‌الملل و حقوق بشر قوه قضائیه و دبیر ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران بعدازظهر امروز (سه‌شنبه)، با عبدالستار محمد، وزیر دادگستری عراق، و هیئت همراه دیدار و در خصوص مسائل فیمابین و تعاملات دو...
اجتماعی
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر، حامد خیرخواهان، مسئول مرکز نیکوکاری شهدای مدافع حرم با تشریح اقدامات این مرکز در کمک به نیازمندان گفت: مرکز نیکوکاری شهدای مدافع حرم در منطقه ۱۵ تهران با همراهی کمیته امداد اقدامات خود را آغاز کرده و در مدت فعالیت خود تاک...
اجتماعی
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر، حجت الله عبدالملکی طی حکمی نرجس بختیار خلج را به عنوان مشاور وزیر در امور بانوان و خانواده وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی منصوب کرد. در متن این حکم آمده است: نظر به تعهد، شایستگی و سوابق ارزشمند سرکار عالی، به موجب...
اجتماعی
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر، حجت الله عبدالملکی طی حکمی نرجس بختیار خلج را به عنوان مشاور وزیر در امور بانوان و خانواده وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی منصوب کرد. در متن این حکم آمده است: نظر به تعهد، شایستگی و سوابق ارزشمند سرکار عالی، به موجب این حکم ش...

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

آگهی

تبلیغات متنی (ویژه)

تبلیغات متنی















































صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | تبلیغات | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

کلیه حقوق محفوظ است