اجتماعی 12:48 - 06 شهریور 1392
زنگ خطر بیابانی شدن هر روز در گوشه ای از این مرز وبوم و یکی از استانهای کشور شنیده می شود تا جایی که پس از رسیدن گرد و خاک ناشی از این پدیده در استانی مانند سیستان تا پشت بام خانه ها رسیده حالا بیابانزایی به پر آب ترین منطقه زاگرس که بام ایران معروف است نیز رسیده است.

پرآب ترین منطقه زاگرس بیابانی شد

به گزارش خبرنگار مهر،  اطلاعات و داده‌های پژوهشی و مطالعاتی انجام شده در دشت‌های حاصلخیز چهارمحال و بختیاری، از مشاهده  پدیده فرونشست زمین به‌عنوان شاخص‌ترین شناسه‌های آغاز بیابان‌زایی در سرزمین آب‌ها حکایت دارد.

چهارمحال و بختیاری با میانگین بارش حدود 700 میلی‌متر – که نزدیک به میانگین جهانی است – در شمار یکی از قطب‌های اصلی تولید آب در زاگرس مرکزی و کشور قرار داشته و به‌عنوان سرچمشه‌های اصلی رودخانه‌هایی چون زاینده‌رود و کارون بزرگ است اما در میان حیرت کارشناسان و متخصصان حوزه منابع طبیعی و محیط زیست، نشانه‌های فرونشست زمین و آغاز پدیده فاجعه‌بار بیابان‌زایی در دشت‌های این منطقه مشاهده شده است که این موضوع نگرانی کارشناسان از فراگیر شدن موج بیابانزایی در تمام کشور را دو چندان می کند.

کمتر از ۴ دهه است که با افزایش جمعیت، توسعه اراضی کشاورزی و ورود ماشین‌آلات کشاورزی و وابستگی ۸۰ درصدی به منابع آب‌های زیرزمینی و روند نگران کننده افزایش تعداد چاه‌های مجاز و غیرمجاز کشاورزی در تمامی‌۱۱ دشت چهارمحال و بختیاری، سالانه حدود ۶۰۰ میلیون متر مکعب آب بوسیله ۳ هزار و 600 چاه و ۴۸۰ رشته قنات از ذخایر زیرزمینی بیرون کشیده شده و تعادل طبیعی این آبخوان‌ها برهم خورده است.

تراکم تا ۵ حلقه چاه در هر کیلومتر مربع از این دشت‌های کشاورزی، بهره‌برداری‌های بیش ا ز حد ظرفیت مجاز از ذخیره آبخوان‌ها و حذف سالانه بیش از ۲ متر ستون آب شیرین این آبخوان‌ها، اضافه‌بر ایجاد بحران‌های آبی باعث هجوم آب شور طبقات زیرین و افزایش آسیب پذیری آبخوان‌ها از نظر شیمیایی شده است.

یک کارشناس منابع طبیعی مهم ترین دلیل این رخداد را نبود مدیریت درست منابع آبی استان چهارمحال و بختیاری می داند: نبود مدیریت مناسب در بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی و در زمینه‌های الگوی کشت و روش‌های آبیاری و اصلاح فرهنگ مصرف آب در بخش کشاورزی و گسترش بی‌رویه و چشم‌گیر زمین‌های کشاورزی که عموما در اثر تغییر کاربری‌های غیرقانونی و فرصت‌طلبانه مرغزارها و عرصه‌های مرتعی صورت گرفته است، علت اصلی افزایش برداشت‌های مضاعف و بی‌رویه از منابع آبی زیرزمینی این آبخوان‌ها شده است.



به گفته هومان خاکپور، نتایج این اتفاق تا حدی است که در برخی از مناطق مانند دشت خانمیرزای لردگان، نشانه های بیابان‌زایی دیده می شود.





آبخوان آبرفتی دشت خانمیرزا نمونه منحصربه فردی از دشت‌های حاصلخیز چهارمحال و بختیاری است که در گذشته در بخش مرکزی آن یک تالاب طبیعی وجود داشته و بین تغذیه و تخلیه آب آن تعادل طبیعی برقرار بوده است اما با افزایش بهره‌برداری بی‌رویه از ذخیره آب زیرزمینی به‌عنوان تنها منبع تأمین کننده آب مورد نیاز بخش کشاورزی منطقه، روند نابودی و کوچک شدن این تالاب شدت یافته تا جایی‌که در حال حاضر مرغزاری تخریب شده و محدود برجای مانده است. 

آنطور که خاکپور می گوید: تقریبا در تمامی‌دشت‌های 11 گانه منطقه چهارمحال و بختیاری در سال‌های اخیر چاه‌های کم‌عمق در فصول کشت با کم‌آبی و حتی خشکیدگی مواجه بوده که در برخی موارد مشاجرات محلی و اجتماعی را به‌دنبال داشته است. مقایسه آماری منابع آبی این دشت‌ها در سال‌های مختلف بیانگر این حقیقت است که به بهانه افزایش تولید محصولات کشاورزی، اضافه‌ بر افزایش غیراصولی حدود 5 برابری شمار چاه‌های کشاورزی، تعداد چاه‌های عمیق نسبت به چاه‌های کم‌عمق به علت کاهش شدید سطح آب زیرزمینی و کف‌شکنی‌های مجاز و غیرمجاز جهت دست‌یابی به آب بیشتر، افزایش چشمگیری یافته است که این امر روند تخلیه غیرمجاز ذخیره این آبخوان‌ها را شتابی نگران کننده و فاجعه‌بار بخشیده که در سال‌های اخیر به‌عنوان دشت‌های ممنوعه و برخی نیز بحرانی اعلام شده‌اند.

به اعتقاد او، یکی ازضعف های  مدیریتی موجود که می‌توان از آن به‌عنوان خسارت خودخواسته نام برد صدور مجوزهای قانونی حفر چاه و میزان برداشت آب است که بر اساس نیازهای آبی و گاهاً فشارهای اجتماعی کشاورزان صادر شده و توجه چندانی به ظرفیت‌های آبی آبخوان‌ها نشده است. اجرای طرح‌های‌های آبخیزداری و تغذیه مصنوعی، اجرای سیستم‌های نوین آبیاری، افزایش راندمان آبیاری، اصلاح الگوی کشت و انتخاب گونه‌های با نیاز آبی کم نیز در شمار کم‌هزینه‌ترین گزینه‌های عملیاتی در برنامه‌های میان‌مدت و بلندمدت مقابله با پدیده بیابان‌زایی در دشت‌های این دیار قراردارد.

بنابراین باتوجه به‌اینکه منابع آبی اکثر دشت‌ها تنها به بارش‌های سالانه وابسته است، مدیریت هوشمندانه بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی که منطبق بر برنامه‌های کارشناسی مدون باشد، از اهمیت بیشتری برخوردار می‌شود. رهاسازی اراضی ملی تصرفی و کاهش سطح زیر کشت محصولات کشاورزی، کنترل بهره‌برداری با نصب کنتور، تخریب چاه‌های غیرمجاز و حتی خاموش کردن برخی از چاه‌های فعال واقع در حریم یکدیگر از مهمترین اقداماتی است که می توان در کوتاه مدت برای مدریت این بحران انجام داد.

 
پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار اجتماعی

اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» فرمانده انتظامی غرب استان تهران از توقیف محموله ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریالی لوازم خانگی قاچاق در شهرستان رباط کریم خبر داد.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» رئیس سازمان بهزیستی کشور از استعفای ۱۰۰ نفر از سمت مدیریتی خود به دنبال بخشنامه تعارض منافع در این سازمان خبر داد. 
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» رئیس سازمان بهزیستی کشور از استعفای ۱۰۰ نفر از سمت مدیریتی خود به دنبال بخشنامه تعارض منافع در این سازمان خبر داد. 
اجتماعی
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرنگار مهر، در جلسه علنی شورای شهر تهران بخش هزینه‌ای متمم بودجه سال ۹۸ مورد بررسی قرار گرفت و اعضا بخش هزینه‌ای را به تصویب رساندند. هفته گذشته بخش درآمدی متمم نیز به تصویب رسیده بود و محسن هاشمی به درخواست دو عضو کمیسیون برنامه و بودجه ...
اجتماعی
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرنگار مهر، مهدی مهرانگیز صبح امروز در حاشیه طرح «ظفر پلیس مبارزه با مواد مخدر فاتب» در جمع خبرنگاران اظهار کرد: متأسفانه شهرداری به وظیفه قانونی خودش مانند فعال کردن مراکز نگهداری از معتادان متجاهر عمل نکرده و پذیرای آنها نیست. وی افزود: ...
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س) و شهردار حرم مطهر حضرت امام خمینی(ره) گفت: همزمان با فرا رسیدن چهل و یکمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، جایگاه جلوس امام خمینی (ره) در گلزار شهدای بهشت زهرا(س) گلباران می شود.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» رئیس سازمان بسیج سازندگی کشور از افتتاح ۶۰۰۰ پروژه مشارکتی از طرح ۴۰ هزار پروژه با هدف محرومیت زدایی از روستاها و حاشیه شهرها در دهه فجر امسال خبر داد.
اجتماعی
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرنگار مهر، اعضای شورای اسلامی شهر تهران در جلسه امروز شورا مصوبه گذشته خود در خصوص تخفیفات پیش بینی شده برای اسناد نکول شده اصلاح تایپی کردند. محسن هاشمی با بیان این‌که هفته گذشته در مورد اسناد نکول شده مصوباتی داشتیم و قرار شد با تعیین ...
اجتماعی
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرنگار مهر، سردار حسین رحیمی رئیس پلیس پایتخت در نمایشگاه طرح ظفر سه که در کلانتری ۱۳۲ نبرد برگزار شد اظهار کرد: سومین مرحله طرح ظفر در یک هفته گذشته به مرحله اجرا گذاشته شد و ۷ باند منهدم و ۲۵ قاچاقچی دستگیر شدند که بالغ بر یک تن و ۲۰۰ کیل...
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» اعضای شورای شهر تهران مصوبه خود در خصوص ارائه‌ی تخفیف به اسناد نکول شده را اصلاح کردند.

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | تبلیغات | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

کلیه حقوق محفوظ است