اجتماعی 12:48 - 06 شهریور 1392
زنگ خطر بیابانی شدن هر روز در گوشه ای از این مرز وبوم و یکی از استانهای کشور شنیده می شود تا جایی که پس از رسیدن گرد و خاک ناشی از این پدیده در استانی مانند سیستان تا پشت بام خانه ها رسیده حالا بیابانزایی به پر آب ترین منطقه زاگرس که بام ایران معروف است نیز رسیده است.

پرآب ترین منطقه زاگرس بیابانی شد

به گزارش خبرنگار مهر،  اطلاعات و داده‌های پژوهشی و مطالعاتی انجام شده در دشت‌های حاصلخیز چهارمحال و بختیاری، از مشاهده  پدیده فرونشست زمین به‌عنوان شاخص‌ترین شناسه‌های آغاز بیابان‌زایی در سرزمین آب‌ها حکایت دارد.

چهارمحال و بختیاری با میانگین بارش حدود 700 میلی‌متر – که نزدیک به میانگین جهانی است – در شمار یکی از قطب‌های اصلی تولید آب در زاگرس مرکزی و کشور قرار داشته و به‌عنوان سرچمشه‌های اصلی رودخانه‌هایی چون زاینده‌رود و کارون بزرگ است اما در میان حیرت کارشناسان و متخصصان حوزه منابع طبیعی و محیط زیست، نشانه‌های فرونشست زمین و آغاز پدیده فاجعه‌بار بیابان‌زایی در دشت‌های این منطقه مشاهده شده است که این موضوع نگرانی کارشناسان از فراگیر شدن موج بیابانزایی در تمام کشور را دو چندان می کند.

کمتر از ۴ دهه است که با افزایش جمعیت، توسعه اراضی کشاورزی و ورود ماشین‌آلات کشاورزی و وابستگی ۸۰ درصدی به منابع آب‌های زیرزمینی و روند نگران کننده افزایش تعداد چاه‌های مجاز و غیرمجاز کشاورزی در تمامی‌۱۱ دشت چهارمحال و بختیاری، سالانه حدود ۶۰۰ میلیون متر مکعب آب بوسیله ۳ هزار و 600 چاه و ۴۸۰ رشته قنات از ذخایر زیرزمینی بیرون کشیده شده و تعادل طبیعی این آبخوان‌ها برهم خورده است.

تراکم تا ۵ حلقه چاه در هر کیلومتر مربع از این دشت‌های کشاورزی، بهره‌برداری‌های بیش ا ز حد ظرفیت مجاز از ذخیره آبخوان‌ها و حذف سالانه بیش از ۲ متر ستون آب شیرین این آبخوان‌ها، اضافه‌بر ایجاد بحران‌های آبی باعث هجوم آب شور طبقات زیرین و افزایش آسیب پذیری آبخوان‌ها از نظر شیمیایی شده است.

یک کارشناس منابع طبیعی مهم ترین دلیل این رخداد را نبود مدیریت درست منابع آبی استان چهارمحال و بختیاری می داند: نبود مدیریت مناسب در بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی و در زمینه‌های الگوی کشت و روش‌های آبیاری و اصلاح فرهنگ مصرف آب در بخش کشاورزی و گسترش بی‌رویه و چشم‌گیر زمین‌های کشاورزی که عموما در اثر تغییر کاربری‌های غیرقانونی و فرصت‌طلبانه مرغزارها و عرصه‌های مرتعی صورت گرفته است، علت اصلی افزایش برداشت‌های مضاعف و بی‌رویه از منابع آبی زیرزمینی این آبخوان‌ها شده است.



به گفته هومان خاکپور، نتایج این اتفاق تا حدی است که در برخی از مناطق مانند دشت خانمیرزای لردگان، نشانه های بیابان‌زایی دیده می شود.





آبخوان آبرفتی دشت خانمیرزا نمونه منحصربه فردی از دشت‌های حاصلخیز چهارمحال و بختیاری است که در گذشته در بخش مرکزی آن یک تالاب طبیعی وجود داشته و بین تغذیه و تخلیه آب آن تعادل طبیعی برقرار بوده است اما با افزایش بهره‌برداری بی‌رویه از ذخیره آب زیرزمینی به‌عنوان تنها منبع تأمین کننده آب مورد نیاز بخش کشاورزی منطقه، روند نابودی و کوچک شدن این تالاب شدت یافته تا جایی‌که در حال حاضر مرغزاری تخریب شده و محدود برجای مانده است. 

آنطور که خاکپور می گوید: تقریبا در تمامی‌دشت‌های 11 گانه منطقه چهارمحال و بختیاری در سال‌های اخیر چاه‌های کم‌عمق در فصول کشت با کم‌آبی و حتی خشکیدگی مواجه بوده که در برخی موارد مشاجرات محلی و اجتماعی را به‌دنبال داشته است. مقایسه آماری منابع آبی این دشت‌ها در سال‌های مختلف بیانگر این حقیقت است که به بهانه افزایش تولید محصولات کشاورزی، اضافه‌ بر افزایش غیراصولی حدود 5 برابری شمار چاه‌های کشاورزی، تعداد چاه‌های عمیق نسبت به چاه‌های کم‌عمق به علت کاهش شدید سطح آب زیرزمینی و کف‌شکنی‌های مجاز و غیرمجاز جهت دست‌یابی به آب بیشتر، افزایش چشمگیری یافته است که این امر روند تخلیه غیرمجاز ذخیره این آبخوان‌ها را شتابی نگران کننده و فاجعه‌بار بخشیده که در سال‌های اخیر به‌عنوان دشت‌های ممنوعه و برخی نیز بحرانی اعلام شده‌اند.

به اعتقاد او، یکی ازضعف های  مدیریتی موجود که می‌توان از آن به‌عنوان خسارت خودخواسته نام برد صدور مجوزهای قانونی حفر چاه و میزان برداشت آب است که بر اساس نیازهای آبی و گاهاً فشارهای اجتماعی کشاورزان صادر شده و توجه چندانی به ظرفیت‌های آبی آبخوان‌ها نشده است. اجرای طرح‌های‌های آبخیزداری و تغذیه مصنوعی، اجرای سیستم‌های نوین آبیاری، افزایش راندمان آبیاری، اصلاح الگوی کشت و انتخاب گونه‌های با نیاز آبی کم نیز در شمار کم‌هزینه‌ترین گزینه‌های عملیاتی در برنامه‌های میان‌مدت و بلندمدت مقابله با پدیده بیابان‌زایی در دشت‌های این دیار قراردارد.

بنابراین باتوجه به‌اینکه منابع آبی اکثر دشت‌ها تنها به بارش‌های سالانه وابسته است، مدیریت هوشمندانه بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی که منطبق بر برنامه‌های کارشناسی مدون باشد، از اهمیت بیشتری برخوردار می‌شود. رهاسازی اراضی ملی تصرفی و کاهش سطح زیر کشت محصولات کشاورزی، کنترل بهره‌برداری با نصب کنتور، تخریب چاه‌های غیرمجاز و حتی خاموش کردن برخی از چاه‌های فعال واقع در حریم یکدیگر از مهمترین اقداماتی است که می توان در کوتاه مدت برای مدریت این بحران انجام داد.

 
پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار اجتماعی

اجتماعی
بسته اخبار اجتماعی ایسنا در روز سه‌شنبه
«خبرگزاری ایسنا» "ادعای آب‌سوز کردن خودروها چه قدر صحت دارد؟، فردا؛ آخرین مهلت ثبت نام مسکن فرهنگیان، افزایش ۴ برابری کودک همسری در برخی نقاط کشور بدنبال افزایش وام ازدواج، توضیح بیمه سلامت درباره "بیمه اجباری"، سهم آموزش‌ و پرورش از بودجه پیشنهادی ۹۹ چقدر ...
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» برج میلاد ویژه برنامه شب یلدا را با عنوان "یلدایی به بلندای میلاد" با هدف معرفی آیین سنتی یلدا در ایران و کشورهای همسایه همچون افغانستان و تاجیکستان برگزار می‌کند.
اجتماعی
سخنگوی شورای شهر تهران:
«خبرگزاری ایسنا» سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران به لایحه تعیین ماموریت‌ها و حدود شوراهای معماری مناطق اشاره کرد و گفت: در این لایحه موضوع صدور پروانه و تراکم مشروع از نامشروع جدا شده است و بحث این است که شوراهای معماری مناطق به سمت تراکم مشروع بروند. اگر لا...
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» معاون عمران و توسعه امور شهری و روستایی وزیر کشور و رئیس سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور از امضای حکم انتصاب "محمدصادق کولی وند" شهردار جدید ملارد از سوی وزیر کشور خبر داد.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» سازمان هواشناسی با صدور اطلاعیه‌ای از بارش باران و برف و لغزندگی جاده‌ها در نقاط مختلف کشور تا جمعه (۲۲ آذرماه) خبر داد.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» سارقی که اقدام به سرقت از اتباع کشورهای خارجی در مرکز تهران کرده بود، دستگیر شد.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران گفت: این اداره کل قصد دارد تا امسال با محور موضوع آلودگی هوای تهران، برنامه‌ها و چالش‌های این حوزه و تبیین قوانین موجود با توجه به نقش آموزش و مشارکت عمومی در نمایشگاه بین‌المللی محیط زیست شرکت کند.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» مدیرکل پیش‌بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی ضمن اشاره به ورود سامانه بارشی به کشور طی روز پنج شنبه (۲۱آذر) از بارش باران و برف در برخی مناطق کشور خبر داد.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» معاون برنامه ریزی و هماهنگی معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری از رشد ۱۹ درصدی بودجه امور زنان و خانواده در سال ۹۹ خبر داد و گفت: این در حالی است که با توجه به شرایط اقتصادی فعلی کشور در اکثر موارد میزان بودجه در نظر گرفته شده برای دست...
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» رییس پلیس مبارزه با موادمخدر تهران بزرگ از کشف بیش از نیم تن تریاک و هروئین در پایتخت خبر داد.

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

تبلیغات متنی (ویژه)

تبلیغات متنی





















زندگی سالم و موفق





















صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | تبلیغات | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

کلیه حقوق محفوظ است